Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Vanuit het heelal ‘zoomen’ een astrobioloog en drie tijd-reisgeleerden in op de planeet aarde. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’
Het is twee voor twaalf (GMT). De maandelijkse online vergadering van de Intergalactische Cirkel is als gewoonlijk flink uitgelopen. Ayana de la Porte, econoom en gewezen wonderkind, trommelt met haar rechterhand op tafel, terwijl ze met haar linkerhand onbeantwoorde mails in de hologram-prullenbak veegt.
In een ander zonnestelsel zit antropoloog Jackie Blue achter haar webcam, weggezakt in een leren stoel, de ogen gesloten. Het is een publiek geheim dat Jackie tijdens vergaderingen vaak in slaap valt. Het is onduidelijk of dat vanavond het geval is; in ieder geval durft niemand haar aan te spreken om het te checken.
Weer duizenden lichtjaren verder kijkt Mae Meadow verwachtingsvol naar de voorzitter. Mae werkt als literatuurwetenschapper aan een kleine universiteit in een uithoek van de dierenriem. Vanavond is ze voor het eerst bij dit ‘topoverleg van wetenschappelijke grootgewichten’. Brutalen hebben het halve universum, dacht Mae in aanloop naar de vergadering, dus was ze zo vrij om meteen een agendapunt aan te dragen: de onzekere toekomst van de planeet aarde.
De voorzitter neemt het woord: ‘Als niemand nog iets kwijt wil over het nieuwe ontwerp van onze toga’s – zónder witte bef dus – ga ik door naar het laatste agendapunt van deze vergadering: de aarde. Zoals jullie weten balanceert de aarde dankzij een aantal recente ontwikkelingen op de rand van de afgrond. Een acuut reddingsplan is nodig. Any thoughts?’
Suggestie 1: de aarde als mislukt economisch experiment
Mae Meadow: ‘Als ik mag, voorzitter? We weten eigenlijk al sinds de genocide op de neanderthalers dat het natuurlijk evenwicht op Aarde behoorlijk naar de klote is – excusez le mot. Alleen de laatste jaren maakt homo sapiens het wel heel bont. Industriële oorlogsvoering, het klimaatprobleem, reality-tv…’
Voorzitter: ‘Klinkt uitzichtloos, zeker met de pandemie die nu om zich heen slaat.’
Ayana de la Porte: ‘Inderdaad, voorzitter. Verspilde moeite om ons met de aarde te bemoeien als je het mij vraagt. Met alle hernieuwbare energiebronnen lagen er best wat kansen, maar die aardbewoners denken louter lineair en op de korte termijn. Zelf op iets triviaals als tijd hebben ze geen grip. Tja, wat wil je? Ze leven niet veel langer dan een strontvlieg.’
Renée-Françoise (econoom en hobby-lepidopterist): ‘Wat bedoel je met ‘lineair’, Ayana?’
Ayana de la Porte: ‘Het economische systeem op aarde is als een raket die op een betonnen muur afvliegt. Een godsvermogen aan niet-bestaand geld lenen, hulpbronnen uitputten, nieuw afval creëren, nou, dan krijg je vroeg of laat de deksel – of is het ‘het deksel’? – op je neus.’
Renée-Françoise: ‘Sorry hoor, voorzitter, Ayana en ik verschillen hier van mening. Ik ben de eerste om toe te geven dat de religie die mensen ‘neoliberalisme’ noemen niet deugt. Maar dit systeem is bedacht en opgetuigd door een zeer kleine elite. Denk aan Occupy Wall Street. De rest van de mensen op aarde heeft geen inspraak en profitéért al helemaal niet. Met hen moeten we ook rekening houden!’
Ayana de la Porte: ‘Waarom voelen wij ons hier verantwoordelijk voor? Van hun zogenaamde ‘circulaire economie’ is toch ook niks terechtgekomen? Ik heb het altijd al gezegd: de aarde is een shithole, een experiment met primitieve, driedimensionale wezens dat al vanaf het begin gedoemd was om te falen.’
Voorzitter: ‘Waarvan akte, Ayana. Noem me naïef, maar ik had toch op wat constructievers gehoopt, gezien de denkkracht hier aan tafel. We zijn een interdisciplinaire groep: een astrobioloog, drie tijdreis-geleerden. En wat hebben we nog meer? Twee antropologen?’
Ayana de la Porte: ‘Drie.’
Voorzitter: ‘Drie antropologen. Ik wil maar zeggen. Wat kunnen andere wetenschappelijke velden ons opleveren, een biologisch perspectief bijvoorbeeld. Professor Min?’
Shye Min schrikt als ze haar naam hoort. Tijdens Zoom-vergaderingen voelt ze zich meestal niet vrij om veel te zeggen. Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie. Nu ontkomt ze niet aan spreektijd. Wat kán een biologisch perspectief opleveren?
Suggestie 2: de aarde als mensloos paradijs
Shye Min: ‘Eh. Nou. Hoewel de aarde me aan het hart gaat, vind ik de antropocentrische benadering van Mae, Renée-Françoise en Ayana… beperkend. Het was bij jullie misschien wel bekend dat er meer mieren dan mensen leven op aarde. Maar wisten jullie ook dat de biomassa van al die mieren bij elkaar, groter is dan het gewicht van alle mensen?’
Mae Meadow: ‘Jemig.’
Voorzitter: ‘Waar wilt u heen, professor Min?’
Shye Min: ‘De mensen vormen simpelweg de groep die het luidst schreeuwt. Alleen, waar de mensheid haar eigen graf graaft, en met een beetje pech alle zoogdieren in haar val meesleurt, zullen andere soorten floreren: mieren, planten, eencellige organismen, noem maar op.’
Dee Dee (theoloog en bestsellerauteur): ‘Interessant punt dat professor Min hier maakt, voorzitter. Sinds de zondeval van Adam en Eva worstelt de mens met het verloren aardse paradijs en de erfzonde. Door zichzelf te vernietigen zal de mens dit paradijs weer herstellen. De cirkel zou rond zijn. Fascinerende materie.’
Mae Meadow: ‘Adam en Eva, seriously? We dwalen af. Even terug naar het punt van Shye. Is dát je plan om de aarde te redden, Shye: wachten tot de mensheid zichzelf uitroeit?'
Shye Min: ‘Het klinkt cru als je het zo verwoordt, maar: ja. Afgezien van Zoom heeft de mensheid toch weinig voorgebracht waar wij iets aan hebben. En zelfs bij Zoom twijfel ik daar soms over…’
Mae Meadow kijkt naar de voorzitter. Die leunt, schijnbaar ongeduldig, achterover in haar stoel en tuurt langs haar webcam. Dan buigt ze zich weer naar voren, lijkt aanstalten te willen maken om iets te zeggen. We zijn nog geen steek verder gekomen, denkt Mae. Ze zucht en besluit een laatste poging te wagen om nog wat te maken van haar agendapunt.
Suggestie 3: de aarde als jukebox
Mae Meadow: ‘Waarde collega’s, het is geen optie om de mens zijn eigen graf te laten delven, zoals Shye voorstelt. De mens – en laten we eerlijk zijn: als we het over de grootste misdaden hebben, bedoelen we meestal gewoon “de man” – de mens is een stug volhoudertje. Als we hem gewoon zijn gang laten gaan, ettert die vervuilende economie veel te lang door. Dan lopen we het risico dat het “aarde paradijs” onbewoonbaar wordt voor élk organisme – ook jouw geliefde mieren, Shye. Bovendien…’
[Shye Min verslikt zich en kucht een paar keer onderdrukt.]
‘…bovendien ben ik van mening dat we het überhaupt niet moeten laten komen tot een vernietiging van de mensheid. En dan gaat het me niet over het voortbestaan van het programma Zoom. Denk aan alle muziek die we moeten missen als de mensen het loodje leggen!’
Voorzitter: ‘Muziek??'
Mae Meadow: ‘Herinneren jullie je de Voyager Golden Record nog, die gouden plaat die ze in 1977 (hun jaartelling) vanaf de aarde met een sonde de ruimte in hebben geslingerd, als een soort “bottle in the cosmic ocean”?’
Voorzitter: ‘God ja. Om contact te maken met buitenaards leven toch? Werd opgepikt in de buurt van het Giraffe-sterrenbeeld.’
Mae Meadow: ‘Yep, op die plaat verzamelde een groepje mensen muziek uit alle uithoeken van de aarde. De plaat heeft lang in de intergalactische bestsellerlijsten gestaan.’
Ayana de la Porte: ‘“Dark was the night, cold was the ground” van Blind Willie Johnson, lekker nummer! Shit, hun muziek geeft de mensheid wel een onderhandelingspositie van heb ik jou daar.’
Mae Meadow: ‘Precies. Ik bedoel, de “Brandenburgse concerten” van Bach kunnen me gestolen worden, maar “Dark was the night” hadden we toch niet willen missen? Stel je voor dat de mensheid uit zou sterven en we nooit meer een nieuwe gouden plaat mogen ontvangen. Dat zou toch een ramp zijn!
Voorzitter: ‘De mensheid redden om de muziek te redden… Kunnen meer van jullie zich hierin vinden – u ook professor Min? … Wat zou dan je plan van aanpak zijn, Mae? En hou het kort, wil je, ik zou de vergadering zo langzamerhand graag afronden.’
Mae Meadow: ‘Simpel. We nemen contact op met een aantal betrouwbare leiders op aarde. Ik dacht aan Katrin Jakosdóttir van IJsland, Amerikaans congreslid Alexandria Ocasio-Cortez, en zo nog een paar. We voeden hen met onze gezamenlijke wetenschappelijke inzichten op het gebied van biodiversiteit, hernieuwbare energie, democratie, gelijkheid, et cetera. Als we een kort lijntje met die leiders houden, kunnen we de aarde er de komende eeuw doorheen slepen, me dunkt.
Ayana de la Porte: ‘Hmm, is het niet slimmer om bottom-up te werken? dat we juist…’
Voorzitter: ‘Ho ho, de details bewaren we voor de vergadering van volgende maand. We zijn al flink uitgelopen. Jackie, noteer jij de follow-up van het vraagstuk “top-down versus bottom-up” in de notulen als agendapunt voor de volgende vergadering?’
Jackie Blue schrikt wakker uit een droom die ze op slag weer vergeet. ‘Agendapunt voor de volgende vergadering, What the fuck?’ Ze opent het tabblad ‘notulen’ en staart naar het lege document. Zelf voelt ze zich ook leeg.
‘Jackie?’
Lichtjaren verder kijkt Mae Meadow uit het raam naar een satelliet die voor de rode maan langs schuift. Ze denkt aan de opmerking van Ayana de la Porte over een raket die op een betonnen muur afvliegt. ‘Het zou ook een goede metafoor zijn voor een vergadering van de Intergalactische Cirkel zijn,’ mompelt Mae terwijl ze de mute-knop even ingedrukt houdt. ‘Over lineair denken gesproken.’
Uit de speaker van Mae’s computer klinkt de ongemakkelijke lach van Jackie Blue.
‘Eh collega’s, er is een… klein probleem…’
