Asset 14

Dingen die we niet gehoord hebben

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Mijn zus belt me huilend op. Ze is een documentaire over Sobibor aan het kijken, maar heeft de film halverwege afgezet.

‘En wat levert dat kijken nou op, weet je wel? Dat ik hier zit te janken,’ snikt ze. Ze wil meer over geschiedenis weten maar kan dat eigenlijk niet aan, al helemaal niet sinds ze anderhalf jaar geleden moeder werd. Ze is niet de enige met dit probleem in onze familie. Toen ik op mijn vijftiende in het kader van een geschiedenisles een film moest kijken over de Tweede Wereldoorlog, kreeg ik het eerst heel warm, vervolgens voelde ik al het bloed uit mijn hoofd wegtrekken en uiteindelijk vroeg mijn geschiedenisdocente bezorgd of ik niet liever even op de gang wilde wachten tot de film voorbij was.

Eén van de weinige dingen die ik van mijn opa weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed.

Inmiddels zijn we vijftien jaar verder. Gefrustreerd roept mijn zus aan de telefoon dat het leven van onze opa haast wel een familiegeheim lijkt. Als Poolse soldaat maakte hij in de jaren ’40 een lange reis: naar verluidt ging hij van Polen naar Frankrijk, Schotland en België. Niemand in onze familie heeft het over de oorlog. Mijn moeder, oom en tante weten er bijna niets over, en onze opa was al dood voordat wij er als kleinkinderen naar konden vragen. Een van de weinige dingen die ik wel weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed. Zijn vriend die in de bijrijdersstoel zat was op slag dood, maar zelf leek hij niks te mankeren. Tot hij twee jaar later ’s nachts door het gehuil van mijn tante en moeder heen sliep. Langzaam maar zeker werd hij doof.

Ik vertel aan mijn zus over transgenerationeel trauma: sommige trauma’s lijken door te worden gegeven aan volgende generaties, ook al hebben de familieleden elkaar er niet over gesproken. De stilte rondom traumatische gebeurtenissen kan zo zelfs weer een nieuw trauma creëren: het is duidelijk dat er pijn is, maar die blijft onbenoemd. Tijdens het googelen kwam ik allerlei verhalen tegen, wist niet goed hoe ik me tot de discussie moest verhouden. Zou dit de reden zijn dat mijn zus en ik die films af moeten zetten?

Mijn doofheid is een merkwaardige vorm van verlies.

Het toeval (of de erfenis, wie weet) wil dat ik gelukkig geen oorlog ken, maar wel weet wat het is om langzaam doof te worden. Ik reed nooit over een mijn, maar sinds er twee jaar geleden een chronische ontsteking in mijn linkeroor groeide die mijn gehoorbeentjes vernietigde zonder dat ik het doorhad, ben ik praktisch doof aan mijn linkerkant. Het is een merkwaardige vorm van verlies.

Ik stel mijn zus en mezelf gerust: misschien hoeven we niet alle zaken die onze voorouders hebben doorstaan te bestuderen. Misschien zitten ze al wel in ons, zijn wij geworden wie we zijn juist door alle dingen die we niet gehoord of gezien hebben, de dingen die we nu nog maar moeilijk kunnen benoemen of expliciteren.

Terwijl mijn zus antwoordt, houd ik de telefoon aan mijn linkeroor, gewoon om eens te kijken wat ik dan nog versta. Ik hoor haar heel ver weg praten, maar woorden onderscheiden lukt me niet. Als ik de telefoon weer aan mijn rechteroor houd, zegt mijn zus dat ze moet ophangen: haar dochter moet eten. Op de achtergrond hoor ik mijn nichtje huilen.

Mail

Eva van den Boogaard is docent en onderwijsinnovator bij St. Joost School of Art & Design en eindredacteur bij Hard//hoofd. // eva@hardhoofd.nl

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

'Het kán dus wel.'

'Het kán dus wel'

Eva is dolblij voor (en stikjaloers op) haar smoorverliefde vriendin. Lees meer

Column

In een te specifieke vorm geslepen

Op ieder potje past een dekseltje, toch? Marthe van Bronkhorst vraagt zich af of ze daarvoor niet té veel eigenaardigheden heeft: "Als ik nog groter groei, dan moet een bosbrand mij snoeien. En wat voor allesverzengende liefde moet dat zijn waardoor het specifieke houtsnijwerkje dat je bent geworden af fikt, helemaal ombuigt, en opnieuw wortel schiet?" Lees meer

Column: Ik ben geen dreumes, ik ben Julie!

Ik ben geen dreumes, ik ben Julie!

Eva's nichtje van twee geeft tijdens een bezoek aan de speeltuin blijk van een opvallende afkeer van hokjesdenken. Lees meer

Breek het brutalisme

Breek het brutalisme

In een distrack over het brutalisme maakt Marthe van Bronkhorst duidelijk dat ze helemaal klaar is met de betonnen architectuurstijl: "Wat is de deal met al die bouw freaking putten, nog minder fundament voor kunst dan vier keer Rutte?" Lees meer

Column: Zullen we vrienden worden?

Zullen we vrienden worden?

Corona of geen corona, Eva blijft haar sociale cirkel onderhouden en zo nodig verversen met aanwas. Lees meer

Column: Tegen vrienden zeg ik nooit goed 'doei'

Tegen vrienden zeg ik nooit goed 'doei'

Over de dood van haar grootouders dacht Eva van den Boogaard vroeger wel na, maar over die van een goede vriend? Lees meer

Achtbaantester 1

Achtbaantester

Marthe van Bronkhorst hangt op de kop in een looping en weet één ding zeker: achtbanen worden alleen spannend als ze een goed verhaal hebben. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer