Asset 14

Dingen die we niet gehoord hebben

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Mijn zus belt me huilend op. Ze is een documentaire over Sobibor aan het kijken, maar heeft de film halverwege afgezet.

‘En wat levert dat kijken nou op, weet je wel? Dat ik hier zit te janken,’ snikt ze. Ze wil meer over geschiedenis weten maar kan dat eigenlijk niet aan, al helemaal niet sinds ze anderhalf jaar geleden moeder werd. Ze is niet de enige met dit probleem in onze familie. Toen ik op mijn vijftiende in het kader van een geschiedenisles een film moest kijken over de Tweede Wereldoorlog, kreeg ik het eerst heel warm, vervolgens voelde ik al het bloed uit mijn hoofd wegtrekken en uiteindelijk vroeg mijn geschiedenisdocente bezorgd of ik niet liever even op de gang wilde wachten tot de film voorbij was.

Eén van de weinige dingen die ik van mijn opa weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed.

Inmiddels zijn we vijftien jaar verder. Gefrustreerd roept mijn zus aan de telefoon dat het leven van onze opa haast wel een familiegeheim lijkt. Als Poolse soldaat maakte hij in de jaren ’40 een lange reis: naar verluidt ging hij van Polen naar Frankrijk, Schotland en België. Niemand in onze familie heeft het over de oorlog. Mijn moeder, oom en tante weten er bijna niets over, en onze opa was al dood voordat wij er als kleinkinderen naar konden vragen. Een van de weinige dingen die ik wel weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed. Zijn vriend die in de bijrijdersstoel zat was op slag dood, maar zelf leek hij niks te mankeren. Tot hij twee jaar later ’s nachts door het gehuil van mijn tante en moeder heen sliep. Langzaam maar zeker werd hij doof.

Ik vertel aan mijn zus over transgenerationeel trauma: sommige trauma’s lijken door te worden gegeven aan volgende generaties, ook al hebben de familieleden elkaar er niet over gesproken. De stilte rondom traumatische gebeurtenissen kan zo zelfs weer een nieuw trauma creëren: het is duidelijk dat er pijn is, maar die blijft onbenoemd. Tijdens het googelen kwam ik allerlei verhalen tegen, wist niet goed hoe ik me tot de discussie moest verhouden. Zou dit de reden zijn dat mijn zus en ik die films af moeten zetten?

Mijn doofheid is een merkwaardige vorm van verlies.

Het toeval (of de erfenis, wie weet) wil dat ik gelukkig geen oorlog ken, maar wel weet wat het is om langzaam doof te worden. Ik reed nooit over een mijn, maar sinds er twee jaar geleden een chronische ontsteking in mijn linkeroor groeide die mijn gehoorbeentjes vernietigde zonder dat ik het doorhad, ben ik praktisch doof aan mijn linkerkant. Het is een merkwaardige vorm van verlies.

Ik stel mijn zus en mezelf gerust: misschien hoeven we niet alle zaken die onze voorouders hebben doorstaan te bestuderen. Misschien zitten ze al wel in ons, zijn wij geworden wie we zijn juist door alle dingen die we niet gehoord of gezien hebben, de dingen die we nu nog maar moeilijk kunnen benoemen of expliciteren.

Terwijl mijn zus antwoordt, houd ik de telefoon aan mijn linkeroor, gewoon om eens te kijken wat ik dan nog versta. Ik hoor haar heel ver weg praten, maar woorden onderscheiden lukt me niet. Als ik de telefoon weer aan mijn rechteroor houd, zegt mijn zus dat ze moet ophangen: haar dochter moet eten. Op de achtergrond hoor ik mijn nichtje huilen.

Mail

Eva van den Boogaard is literatuurwetenschapper, docent en onderwijsinnovator bij St. Joost School of Art & Design en eindredacteur bij Hard//hoofd. Haar verborgen talent is slapen en haar minder verborgen talent twijfelen. Ze rent graag langs de Vecht, zingt met karaoke het liefst George Michael en droomt van een Heilige Birmaan als huisdier.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer