Asset 14

Dingen die we niet gehoord hebben

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Mijn zus belt me huilend op. Ze is een documentaire over Sobibor aan het kijken, maar heeft de film halverwege afgezet.

‘En wat levert dat kijken nou op, weet je wel? Dat ik hier zit te janken,’ snikt ze. Ze wil meer over geschiedenis weten maar kan dat eigenlijk niet aan, al helemaal niet sinds ze anderhalf jaar geleden moeder werd. Ze is niet de enige met dit probleem in onze familie. Toen ik op mijn vijftiende in het kader van een geschiedenisles een film moest kijken over de Tweede Wereldoorlog, kreeg ik het eerst heel warm, vervolgens voelde ik al het bloed uit mijn hoofd wegtrekken en uiteindelijk vroeg mijn geschiedenisdocente bezorgd of ik niet liever even op de gang wilde wachten tot de film voorbij was.

Eén van de weinige dingen die ik van mijn opa weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed.

Inmiddels zijn we vijftien jaar verder. Gefrustreerd roept mijn zus aan de telefoon dat het leven van onze opa haast wel een familiegeheim lijkt. Als Poolse soldaat maakte hij in de jaren ’40 een lange reis: naar verluidt ging hij van Polen naar Frankrijk, Schotland en België. Niemand in onze familie heeft het over de oorlog. Mijn moeder, oom en tante weten er bijna niets over, en onze opa was al dood voordat wij er als kleinkinderen naar konden vragen. Een van de weinige dingen die ik wel weet, is dat hij met zijn tank over een mijn reed. Zijn vriend die in de bijrijdersstoel zat was op slag dood, maar zelf leek hij niks te mankeren. Tot hij twee jaar later ’s nachts door het gehuil van mijn tante en moeder heen sliep. Langzaam maar zeker werd hij doof.

Ik vertel aan mijn zus over transgenerationeel trauma: sommige trauma’s lijken door te worden gegeven aan volgende generaties, ook al hebben de familieleden elkaar er niet over gesproken. De stilte rondom traumatische gebeurtenissen kan zo zelfs weer een nieuw trauma creëren: het is duidelijk dat er pijn is, maar die blijft onbenoemd. Tijdens het googelen kwam ik allerlei verhalen tegen, wist niet goed hoe ik me tot de discussie moest verhouden. Zou dit de reden zijn dat mijn zus en ik die films af moeten zetten?

Mijn doofheid is een merkwaardige vorm van verlies.

Het toeval (of de erfenis, wie weet) wil dat ik gelukkig geen oorlog ken, maar wel weet wat het is om langzaam doof te worden. Ik reed nooit over een mijn, maar sinds er twee jaar geleden een chronische ontsteking in mijn linkeroor groeide die mijn gehoorbeentjes vernietigde zonder dat ik het doorhad, ben ik praktisch doof aan mijn linkerkant. Het is een merkwaardige vorm van verlies.

Ik stel mijn zus en mezelf gerust: misschien hoeven we niet alle zaken die onze voorouders hebben doorstaan te bestuderen. Misschien zitten ze al wel in ons, zijn wij geworden wie we zijn juist door alle dingen die we niet gehoord of gezien hebben, de dingen die we nu nog maar moeilijk kunnen benoemen of expliciteren.

Terwijl mijn zus antwoordt, houd ik de telefoon aan mijn linkeroor, gewoon om eens te kijken wat ik dan nog versta. Ik hoor haar heel ver weg praten, maar woorden onderscheiden lukt me niet. Als ik de telefoon weer aan mijn rechteroor houd, zegt mijn zus dat ze moet ophangen: haar dochter moet eten. Op de achtergrond hoor ik mijn nichtje huilen.

Mail

Eva van den Boogaard is docent en onderwijsinnovator bij St. Joost School of Art & Design en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer