Deze week beweert Elon dat dieren die een winterslaap houden eigenlijk individualistische slappelingen zijn. " /> Deze week beweert Elon dat dieren die een winterslaap houden eigenlijk individualistische slappelingen zijn. " />
Asset 14

Beste Melle VI

Dit is de reactie op Melle's brief van vorige week.

Amsterdam, 2 decemb er 2009

Beste Melle,

Het wordt weer koud. Op de fiets snijdt het in mijn gezicht. Als ik buitenkom voel ik geen opluchting, maar eerder weerzin en wil ik eigenlijk omdraaien en weer naar binnen gaan. Als ik ’s middags achter mijn computertje zit, wordt het opeens donker. Het lijkt wel alsof iemand opzettelijk de zon ondertrekt als ik net even de andere kant op kijk. En ondanks een eenzaam verdwaalde maan die ook alleen maar tevoorschijn komt als ze er zelf zin in heeft, is het ’s avonds pikkedonker op straat en mag ik van geluk spreken als ik tegen niets of niemand opfiets. Het is ook de tijd dat ik een soort hernieuwde affectie voor mijn bed ontwikkel. Normaal hou ik er helemaal niet van om lang in bed te blijven liggen, maar nu blijf ik het liefst de hele dag onder de dekens.

Volgens mij vraagt ieder mens zich weleens af hoe het toch zou zijn, om een keer een echte winterslaap te houden. Om je ergens rond deze tijd van het jaar in te graven, met voldoende reserves, en dan gewoon te doen alsof de wereld om je heen niet bestaat. Te doen alsof de zon niet al om vier uur ’s middags ondergaat, en te doen alsof er deze winter geen mensen van de kou zullen sterven. Dan zouden we in de vroege lente, als alles weer een beetje gezellig begint te worden, weer buiten komen en voelden we ons herboren. Het klinkt zo verleidelijk, en toch is er iets mis met die aandrang.

Kijk, ik ben geen beer, egel of vleermuis. Ik ben een mens. En mensen doen niet aan winterslaap. Maar ondanks de praktische bezwaren is zo’n winterslaap eigenlijk ook een raar concept; best wel asociaal, als je erover nadenkt. Dat er gewoon dieren zijn die denken ‘Ja, je kunt me wat met dat ecosysteem, dikke vinger: ik neem deze winter gewoon vrij.’ Een winterslaap is een ongelooflijk individualistisch ding. Die dieren doen dat gewoon maar. In hun eentje. Omdat zij daar toevallig zin in hebben. Ik denk ook dat mensen zich daarom wel tot dat idee aangetrokken voelen. Het idee dat je je gewoon zou kunnen onttrekken aan de wereld om je heen, de wereld waar je deel van uitmaakt, en dat je je voor eigen genot en gewin terugtrekt, totdat je er weer zin in hebt. ‘Een winterslaap? Ja, omdat ik daar zin in heb.’

Zoals je weet Melle, is onze samenleving best wel individualistisch. En wij groeien op als mensen die misschien wel individualistischer zijn dan de mens vóór ons ooit geweest is. Toevallig is er afgelopen week een onderzoek gepubliceerd dat liep over een periode van tien jaar onder 22 duizend Nederlanders geboren vanaf 1986: de grenzeloze generatie. Volgens de onderzoekers is het een ‘sociale tijdsbom’. De Volkskrant schrijft gisteren: ‘Het schrikbeeld is een maatschappij vol hedonistische consumenten die zich niet interesseren voor elkaar.’ Ach ja, we zijn nu eenmaal vooral met onszelf bezig. Onze toekomst, onze mogelijkheden, onze patatjes en onze vrijheden.

Jij vroeg in je brief of je je schuldig moet voelen, omdat je niet op een probeemschool of in een verzorgingstehuis werkt? Nee, natuurlijk niet. Je hoeft je nergens schuldig over te voelen als je maar iets doet om deel uit te maken van de maatschappij en daar een bijdrage aan te leveren. En zelfs als je dat niet doet, is het nóg twijfelachtig of je je ergens schuldig over zou moeten voelen. Maar ik constateer wel dat het tegenwoordig heel normaal is om geen zin meer te hebben om voor onze grootouders en ouders te zorgen of ook maar bij ze op bezoek te gaan. We houden onszelf voor dat we dat soort verantwoordelijkheden wel kunnen uitbesteden. Dat we onszelf kunnen uitkopen, zodat we nog meer tijd over houden voor onszelf. Maar op de een op andere manier blijkt het zo niet te werken. Want waarom zouden andere mensen wel voor onze grootouders willen zorgen? Om hun boterham te verdienen? Blijkbaar zijn daar ook te weinig mensen in geïnteresseerd; anders waren er geen tekorten geweest.

Ik zeg het niet omdat ik die mensen zo graag een lintje wil geven, of omdat ik jou afkeur omdat jij andere passies hebt. Ik zeg het omdat ik me zorgen maak over wat er gebeurt met de sociale textuur van onze samenleving als we niet meer bereid zijn fatsoenlijk voor elkaar te zorgen. Natuurlijk moet iedereen doen waar hij of zij goed in is; jij hebt waarschijnlijk andere kwaliteiten dan een verpleeghulp of sociaal werker, en dat maakt de een nog niet egoïstisch of de ander onbaatzuchtig. Maar kijk om je heen. We denken dat we de organisatie van onze samenleving wel aan de onzichtbare hand van de markteconomie over kunnen laten. Wij geloven dat als wij maar doen wat voor ons belangrijk is, het geheel wel op z’n pootjes terecht komt. Te weinig mensen zijn echter bereid om te doen wat nodig is en we zijn nauwelijks nog in staat zijn de rotzooi op de ruimen die we gecreëerd hebben.

Gelukkig, wij mensen doen geen winterslaap: er is geen reden om onszelf voor te houden dat als we ons nu onttrekken aan wat er om ons heen gebeurt, de bloemetjes wel zullen bloeien tegen de tijd dat we weer wakker worden. Dan mag je nog zo overtuigd zijn van je eigen passies en ambities, maar die lente komt niet vanzelf.

Lieve groet,

elon

p.s.: In 2006 raakte een 35 jarige Japanner, genaamd Mitsutaka Uchikoshi, vermist bij het bergbeklimmen. 24 dagen later werd hij levend teruggevonden. Hij had het koude weer en het gebrek aan eten overleefd, doordat zijn lichaam al snel in staat van hypothermie (lage temperatuur, zeg maar de stand-by modus) was overgegaan. Hij is geheel hersteld, zonder enig teken van hersenschade, en is zo de enige mens waarvan ooit een winterslaap is gedocumenteerd.

-Volgende week het antwoord van Melle.-

Mail

Elon Heymans

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer