Foto: Elon Heymans Elon is op het Israëlische platteland en leert meer over de harde politieke realiteit." /> Foto: Elon Heymans Elon is op het Israëlische platteland en leert meer over de harde politieke realiteit." />
Asset 14

Beste Melle IX

Dit is de reactie op Melle's eerdere brief.

Foto: Elon Heymans

Jeruzalem, 3 april 2010

Beste Melle,

Na meer dan een week uit de stad ben ik vanavond terug in Jeruzalem. Ik liep van de bushalte, in het epicentrum van het lokale uitgaansleven, naar mijn huis, een wandeling van nog geen vijf minuten. Het viel me op hoeveel mensen er op straat waren, maar die zijn er eigenlijk elke avond wel. Zeker nu het vakantie is. Op weg naar huis loop ik altijd over het Russische veld. Dit ooit ommuurde complex werd in de negentiende eeuw gebouwd om de grote stroom aan Russische pelgrims te faciliteren, maar de pelgrims zijn verdwenen en sinds de periode van het Britse mandaat worden de gebouwen stuk voor stuk gebruikt door overheidsinstellingen. Alleen de Russische kerk, centraal op de heuvel gebouwd, heeft haar functie behouden. Normaal is het altijd leeg en verlaten, eigenaardig voor zo’n open plek, midden in het centrum, maar vanavond zwermen er mensen rond de kerk. Eerst begrijp ik niet waarom. Tot ik een klein kraampje zie dat geverfde eieren verkoopt. Pasen. Ik was het bijna vergeten. Morgen is het eerste Paasdag.

Mijn vader vertelde me afgelopen week aan de telefoon dat de helft van de Nederlanders niet weet waar Pasen voor staat. Terwijl men zich in Nederland voorbereidt op het Paasontbijt, zonder te weten waarom, viert men in Israël Pesach. En net als Pasen in Nederland, is Pesach misschien meer een nationale vakantie dan een religieuze. Ik ben vanavond terug in Jeruzalem om nog een paar dagen Pesach hier door te brengen, maar heb de vakantie grotendeels doorgebracht met familie en vrienden. Ik heb gegeten, op de bank gezeten, een berg beklommen en nog meer gegeten.

De eerste helft van de week was ik bij een oom en tante in het noorden van het land. Zij hebben koeien, olijfbomen en volgend jaar ook citrusbomen. We waren samen bij de koeien langs. Een van de kalfjes was ziek; z’n oortjes hingen naar achteren en hij had niet gedronken. Het dier werd hardhandig vastgepakt en kreeg een spuitje. Een half uur later was de emmer met water leeg. Terwijl we langs de olijfvelden reden vertelde mijn oom waarom hij zo van olijven hield. Bij olijven is er geen toeval: je krijgt wat je erin stopt. Als je je olijfgaard goed verzorgd, heb je een goede oogst en olijfolie van hoge kwaliteit. Als je er geen aandacht aan besteed en onkruid laat woekeren, werkt dat door in het resultaat. Je kunt je nergens achter verschuilen. Het is de hand van de boer die op het land af te lezen is.

Die premisse van het boerenleven heeft me altijd gegrepen. Vanaf dat we op de basisschool oesterzwammen uit een zak zaagsel lieten groeien, of tuinkers op een bedje, ben ik, misschien onbewust, altijd gefascineerd geweest door dit meest elementaire idee. Het idee dat we iets kunnen laten groeien, dat we iets uit de aarde kunnen laten ontspruiten. En dat dat iets dan ontegenzeggelijke waarde en nut heeft.

Melle, kijk nou naar ons, wat kunnen wij nou? We doen ons zeker zeer geleerd voor, maar je weet dat ik me afvraag hoeveel we werkelijk toe te voegen hebben? Vaak denk ik dan aan die passage uit Houellebecq’s Elementaire Deeltjes, als Bruno stelt dat hij van niets waar hij in het dagelijks leven gebruik van maakt, weet hoe je het zou moeten maken. Hij kan enkel twijfelachtige interpretaties voortbrengen over weinig relevante onderwerpen en als de wereld ten onder dreigt te gaan, zouden we aan hem zeker niets hebben.

Interessant in dit licht is de vroegere slagzin in de Nederlandse campagne voor maatschappelijke betrokkenheid: ‘Een betere wereld begint bij jezelf’. Het is een rake zin. Een zin die oproept tot reflectie. Maar het is niet een zin die oproept tot actie. Tot het doen, het actief toevoegen, hoe elementair dan ook.

De Israëlische samenleving kampt met grote problemen, zoals oorlog, armoede en discriminatie. Problemen die zich zonder actieve betrokkenheid vanuit de samenleving niet vanzelf zullen oplossen. Een populair credo zie je op sommige plekken op de muur gespoten: het hoofd van Herzl, de geestelijk vader van het zionisme, met daaronder de tekst ‘lo rotsiem... lo tsarich’: wil je niet, dan hoef je niet. Het is kenmerkend voor de harde realiteit hier, het leven op het scherpst van de snede. Graag of niet.

Foto: Elon Heymans

Op de boerderij van mijn oom was ’s ochtends een kalfje geboren. Zijn vacht was nog vochtig en glansde in kleine krulletjes. Met een aandoenlijke vertwijfeling wist het zich staande te houden toen het voor het eerst op z’n poten getrokken werd. De eerste melk die een pasgeboren kalf moet drinken, bevat noodzakelijke antistoffen: melk van een koe die net gebaard heeft. Deze melk wordt dan in een fles aan het kalf gegeven. We hielden het beest vast bij zijn nek, stopten de fles in zijn mond en meteen begon het te drinken. Maar na een tijdje stopte het. Hierop pakte mijn oom de fles, mompelde ‘wil je niet, dan hoef je niet’ en stond op. Er is genoeg ander werk te doen.

Groet,

elon

Mail

Elon Heymans

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Joost Oomen wil de maan bezielen 3

Joost Oomen wil de maan bezielen

Onlangs verscheen Het Perenlied, de eerste roman van Joost Oomen. Roos Wolthers ging met hem in gesprek over vrolijkheid en twinkelende schuimspanen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers