Foto: Elon Heymans Elon is op het Israëlische platteland en leert meer over de harde politieke realiteit." /> Foto: Elon Heymans Elon is op het Israëlische platteland en leert meer over de harde politieke realiteit." />
Asset 14

Beste Melle IX

Dit is de reactie op Melle's eerdere brief.

Foto: Elon Heymans

Jeruzalem, 3 april 2010

Beste Melle,

Na meer dan een week uit de stad ben ik vanavond terug in Jeruzalem. Ik liep van de bushalte, in het epicentrum van het lokale uitgaansleven, naar mijn huis, een wandeling van nog geen vijf minuten. Het viel me op hoeveel mensen er op straat waren, maar die zijn er eigenlijk elke avond wel. Zeker nu het vakantie is. Op weg naar huis loop ik altijd over het Russische veld. Dit ooit ommuurde complex werd in de negentiende eeuw gebouwd om de grote stroom aan Russische pelgrims te faciliteren, maar de pelgrims zijn verdwenen en sinds de periode van het Britse mandaat worden de gebouwen stuk voor stuk gebruikt door overheidsinstellingen. Alleen de Russische kerk, centraal op de heuvel gebouwd, heeft haar functie behouden. Normaal is het altijd leeg en verlaten, eigenaardig voor zo’n open plek, midden in het centrum, maar vanavond zwermen er mensen rond de kerk. Eerst begrijp ik niet waarom. Tot ik een klein kraampje zie dat geverfde eieren verkoopt. Pasen. Ik was het bijna vergeten. Morgen is het eerste Paasdag.

Mijn vader vertelde me afgelopen week aan de telefoon dat de helft van de Nederlanders niet weet waar Pasen voor staat. Terwijl men zich in Nederland voorbereidt op het Paasontbijt, zonder te weten waarom, viert men in Israël Pesach. En net als Pasen in Nederland, is Pesach misschien meer een nationale vakantie dan een religieuze. Ik ben vanavond terug in Jeruzalem om nog een paar dagen Pesach hier door te brengen, maar heb de vakantie grotendeels doorgebracht met familie en vrienden. Ik heb gegeten, op de bank gezeten, een berg beklommen en nog meer gegeten.

De eerste helft van de week was ik bij een oom en tante in het noorden van het land. Zij hebben koeien, olijfbomen en volgend jaar ook citrusbomen. We waren samen bij de koeien langs. Een van de kalfjes was ziek; z’n oortjes hingen naar achteren en hij had niet gedronken. Het dier werd hardhandig vastgepakt en kreeg een spuitje. Een half uur later was de emmer met water leeg. Terwijl we langs de olijfvelden reden vertelde mijn oom waarom hij zo van olijven hield. Bij olijven is er geen toeval: je krijgt wat je erin stopt. Als je je olijfgaard goed verzorgd, heb je een goede oogst en olijfolie van hoge kwaliteit. Als je er geen aandacht aan besteed en onkruid laat woekeren, werkt dat door in het resultaat. Je kunt je nergens achter verschuilen. Het is de hand van de boer die op het land af te lezen is.

Die premisse van het boerenleven heeft me altijd gegrepen. Vanaf dat we op de basisschool oesterzwammen uit een zak zaagsel lieten groeien, of tuinkers op een bedje, ben ik, misschien onbewust, altijd gefascineerd geweest door dit meest elementaire idee. Het idee dat we iets kunnen laten groeien, dat we iets uit de aarde kunnen laten ontspruiten. En dat dat iets dan ontegenzeggelijke waarde en nut heeft.

Melle, kijk nou naar ons, wat kunnen wij nou? We doen ons zeker zeer geleerd voor, maar je weet dat ik me afvraag hoeveel we werkelijk toe te voegen hebben? Vaak denk ik dan aan die passage uit Houellebecq’s Elementaire Deeltjes, als Bruno stelt dat hij van niets waar hij in het dagelijks leven gebruik van maakt, weet hoe je het zou moeten maken. Hij kan enkel twijfelachtige interpretaties voortbrengen over weinig relevante onderwerpen en als de wereld ten onder dreigt te gaan, zouden we aan hem zeker niets hebben.

Interessant in dit licht is de vroegere slagzin in de Nederlandse campagne voor maatschappelijke betrokkenheid: ‘Een betere wereld begint bij jezelf’. Het is een rake zin. Een zin die oproept tot reflectie. Maar het is niet een zin die oproept tot actie. Tot het doen, het actief toevoegen, hoe elementair dan ook.

De Israëlische samenleving kampt met grote problemen, zoals oorlog, armoede en discriminatie. Problemen die zich zonder actieve betrokkenheid vanuit de samenleving niet vanzelf zullen oplossen. Een populair credo zie je op sommige plekken op de muur gespoten: het hoofd van Herzl, de geestelijk vader van het zionisme, met daaronder de tekst ‘lo rotsiem... lo tsarich’: wil je niet, dan hoef je niet. Het is kenmerkend voor de harde realiteit hier, het leven op het scherpst van de snede. Graag of niet.

Foto: Elon Heymans

Op de boerderij van mijn oom was ’s ochtends een kalfje geboren. Zijn vacht was nog vochtig en glansde in kleine krulletjes. Met een aandoenlijke vertwijfeling wist het zich staande te houden toen het voor het eerst op z’n poten getrokken werd. De eerste melk die een pasgeboren kalf moet drinken, bevat noodzakelijke antistoffen: melk van een koe die net gebaard heeft. Deze melk wordt dan in een fles aan het kalf gegeven. We hielden het beest vast bij zijn nek, stopten de fles in zijn mond en meteen begon het te drinken. Maar na een tijdje stopte het. Hierop pakte mijn oom de fles, mompelde ‘wil je niet, dan hoef je niet’ en stond op. Er is genoeg ander werk te doen.

Groet,

elon

Mail

Elon Heymans

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Automatische concepten 70

Vertrouw de dingen die je met gemak doet

Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten van de Gerrit Rietveld Academie naar het beste advies dat zij ooit kregen. Vandaag: Geert Mul, die onder meer computeranimaties, installaties en sculpturen maakt. 'Als iets geforceerd was, dacht ik dat dat dan wel kunst zou zijn.' Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer