Het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkeld, bedrieglijk en onduidelijk blijkt te zijn." /> Het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkeld, bedrieglijk en onduidelijk blijkt te zijn." />
Asset 14

Beste Elon IX

Dit is de reactie op Elon's eerdere brief.

Amsterdam, 30 mei 2010

Lieve Elon,

De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Duurde het een tijdje geleden lang voordat er per mail teken van leven van jou uit Israël kwam, brak ik dat record de afgelopen tijd met vlag en wimpel; waarvoor excuses. In mijn laatste teken van leven, een mail van vier mei jongstleden, schreef ik je dat ik overwoog onze briefwisseling aan de wilgen te hangen, omdat ik het idee had dat het mij niet leek te lukken het voor mijzelf en de lezers spannend te houden. Jij ging daar niet mee akkoord. Sterker nog, in je onmiddellijke en uitgebreide reactie van 5 mei schreef je:

Ik accepteer je afhaak niet, Melle. Op de website klik ik door onze brieven terug in de tijd. Sinds we ons concept begin december tegen een kritiek licht hebben gehouden, hebben we bij elkaar welgeteld 6 (zes) brieven geschreven. Tussen die zes zaten betere en mindere brieven. Maar ik denk we over de breedte een goede weg zijn ingeslagen. Hoe verder die weg ons brengt, hoe meer we gedwongen zijn te zoeken naar vorm, inhoud, uitdrukking.”

Dat stemde tot nadenken. Deze brief, de zeventiende in onze reeks en wellicht de laatste van dit seizoen, is derhalve een noodgedwongen en openlijke stap in die zoektocht. Laat ik zeggen dat het een klein introspectief onderzoek is naar het waarom van mijn frustratie rond mijn eigen brieven, in het licht van de aard en onderwerpen van onze briefwisseling. In de hoop dat zowel jij als onze trouwe lezers daarin mee kunnen gaan.

Recentelijk was ik mij al fietsend aan het afvragen hoe het toch kwam dat ik mij op bijna dagelijkse basis voornam je terug te mailen en ik dat, wanneer ik ’s avonds in bed stapte, telkens toch niet gedaan had. Ik realiseerde me plotseling dat het wel eens zo kon zijn dat ik in deze op mijn vader lijk, die notoir slecht is in het onderhouden van contacten en vriendschappen. Naar ik vermoed niet zo zeer uit onwil, maar eerder uit onkunde. Zoals dat gaat met karaktereigenschappen waar je je als buitenstaander over hebt verbaasd (“Waarom niet gewoon even opbellen?”), blijkt het altijd ineens pijnlijk herkenbaar te zijn, wanneer het je zelf betreft. Uiteindelijk is de verklaring van het aan het eind van de dag niet hebben geschreven van een mail of het niet hebben geschreven van een volgende brief namelijk kinderlijk, en daarmee pijnlijk eenvoudig: ik neem mij voor het te doen, besteed in de praktijk mijn tijd aan andere dingen, stel mezelf gerust met te zeggen dat ik het druk (of heel druk, of ontzettend druk) heb en constateer aan het eind van de dag dat het er weer niet van gekomen is. Zo hou je jezelf wel bezig; en een toenemend schuldgevoel over dit moeilijk doorbreekbare patroon maakt het paradoxaal genoeg steeds moeilijker het te doorbreken. Ik zeg het vaker: mensen zijn gewoontediertjes.

In je vorige brief, daterend van 3 april, schreef je: “Kijk nou naar ons, wat kunnen wij nou? We doen ons zeker zeer geleerd voor, maar je weet dat ik me afvraag hoeveel we werkelijk toe te voegen hebben?” En ja, de cynicus, of afhankelijk van je perspectief, de realist in ons zegt dan natuurlijk: inderdaad, wij voegen niets fundamenteels toe... Maar is dat ook erg? Moeten we ons daarvoor schamen? Zijn we daarmee huichelachtig, of onwaarachtig, of lui of decadent? Het antwoord is waarschijnlijk: ja en nee. Het zou misschien puurder en eerlijker zijn om met onze blote handen iets van de grond af op te bouwen. Maar aan de andere kant: dat is nu eenmaal niet hoe onze maatschappij is ingericht. Sommige mensen produceren voedsel, anderen bouwen huizen, sommige besturen het land en weer anderen houden zich bezig met kunst of wetenschap. Dat iets niet onmiddellijk zichtbaar bijdraagt, betekent niet dat het per definitie niets toevoegt (wat, omgekeerd, uiteraard niet betekent dat het dat op de lange termijn sowieso wel doet, zo realistisch ben ik dan ook wel weer). Maar dat weet jij natuurlijk ook wel.

Ik las zojuist een artikel in De Volkskrant naar aanleiding van een pas verschenen biografie over Seneca en Nero: de filosoof en de tiran. Hierin werd beschreven hoe Seneca schreef over hoe een mens idealiter zijn leven zou moeten leiden: zonder zich zand in de ogen te laten strooien door macht, aanzien en luxe. Niettemin werd de beste man persoonlijk raadgever van één van de meest beruchte tirannen uit de geschiedenis en was hij daarmee op zijn minst gedeeltelijk verantwoordelijk voor de terreur, de slachtpartijen, de verkrachtingen, de orgiën en de vervolgingen die Nero zijn volk aandeed. Tot het moment dat hij zelf het slachtoffer werd en door zijn broodheer is gedwongen een einde aan zijn leven te maken.

Ik wil maar zeggen: het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkelder, bedrieglijker en onduidelijker blijkt te zijn dan wat wij onszelf voorhouden. Mensen zijn complexe wezens, die niet zozeer anderen, maar vooral zichzelf voortdurend toe liegen, voor het lapje houden en gerust stellen, als overlevingsmechanisme: leven in de naakte waarheid en met volledige verantwoordelijkheid is ondragelijk. Mijn boodschap, mijn oproep aan mezelf en aan jou is daarmee: je moet niet zo streng zijn voor jezelf en anderen. Carpe Diem. Er komt vast een volgende brief, we zien wel waar het schip strand. Ik wacht jouw antwoord, wanneer dat ook komt, in ieder geval met spanning af.

Liefs,

Melle

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan