Het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkeld, bedrieglijk en onduidelijk blijkt te zijn." /> Het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkeld, bedrieglijk en onduidelijk blijkt te zijn." />
Asset 14

Beste Elon IX

Dit is de reactie op Elon's eerdere brief.

Amsterdam, 30 mei 2010

Lieve Elon,

De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Duurde het een tijdje geleden lang voordat er per mail teken van leven van jou uit Israël kwam, brak ik dat record de afgelopen tijd met vlag en wimpel; waarvoor excuses. In mijn laatste teken van leven, een mail van vier mei jongstleden, schreef ik je dat ik overwoog onze briefwisseling aan de wilgen te hangen, omdat ik het idee had dat het mij niet leek te lukken het voor mijzelf en de lezers spannend te houden. Jij ging daar niet mee akkoord. Sterker nog, in je onmiddellijke en uitgebreide reactie van 5 mei schreef je:

Ik accepteer je afhaak niet, Melle. Op de website klik ik door onze brieven terug in de tijd. Sinds we ons concept begin december tegen een kritiek licht hebben gehouden, hebben we bij elkaar welgeteld 6 (zes) brieven geschreven. Tussen die zes zaten betere en mindere brieven. Maar ik denk we over de breedte een goede weg zijn ingeslagen. Hoe verder die weg ons brengt, hoe meer we gedwongen zijn te zoeken naar vorm, inhoud, uitdrukking.”

Dat stemde tot nadenken. Deze brief, de zeventiende in onze reeks en wellicht de laatste van dit seizoen, is derhalve een noodgedwongen en openlijke stap in die zoektocht. Laat ik zeggen dat het een klein introspectief onderzoek is naar het waarom van mijn frustratie rond mijn eigen brieven, in het licht van de aard en onderwerpen van onze briefwisseling. In de hoop dat zowel jij als onze trouwe lezers daarin mee kunnen gaan.

Recentelijk was ik mij al fietsend aan het afvragen hoe het toch kwam dat ik mij op bijna dagelijkse basis voornam je terug te mailen en ik dat, wanneer ik ’s avonds in bed stapte, telkens toch niet gedaan had. Ik realiseerde me plotseling dat het wel eens zo kon zijn dat ik in deze op mijn vader lijk, die notoir slecht is in het onderhouden van contacten en vriendschappen. Naar ik vermoed niet zo zeer uit onwil, maar eerder uit onkunde. Zoals dat gaat met karaktereigenschappen waar je je als buitenstaander over hebt verbaasd (“Waarom niet gewoon even opbellen?”), blijkt het altijd ineens pijnlijk herkenbaar te zijn, wanneer het je zelf betreft. Uiteindelijk is de verklaring van het aan het eind van de dag niet hebben geschreven van een mail of het niet hebben geschreven van een volgende brief namelijk kinderlijk, en daarmee pijnlijk eenvoudig: ik neem mij voor het te doen, besteed in de praktijk mijn tijd aan andere dingen, stel mezelf gerust met te zeggen dat ik het druk (of heel druk, of ontzettend druk) heb en constateer aan het eind van de dag dat het er weer niet van gekomen is. Zo hou je jezelf wel bezig; en een toenemend schuldgevoel over dit moeilijk doorbreekbare patroon maakt het paradoxaal genoeg steeds moeilijker het te doorbreken. Ik zeg het vaker: mensen zijn gewoontediertjes.

In je vorige brief, daterend van 3 april, schreef je: “Kijk nou naar ons, wat kunnen wij nou? We doen ons zeker zeer geleerd voor, maar je weet dat ik me afvraag hoeveel we werkelijk toe te voegen hebben?” En ja, de cynicus, of afhankelijk van je perspectief, de realist in ons zegt dan natuurlijk: inderdaad, wij voegen niets fundamenteels toe... Maar is dat ook erg? Moeten we ons daarvoor schamen? Zijn we daarmee huichelachtig, of onwaarachtig, of lui of decadent? Het antwoord is waarschijnlijk: ja en nee. Het zou misschien puurder en eerlijker zijn om met onze blote handen iets van de grond af op te bouwen. Maar aan de andere kant: dat is nu eenmaal niet hoe onze maatschappij is ingericht. Sommige mensen produceren voedsel, anderen bouwen huizen, sommige besturen het land en weer anderen houden zich bezig met kunst of wetenschap. Dat iets niet onmiddellijk zichtbaar bijdraagt, betekent niet dat het per definitie niets toevoegt (wat, omgekeerd, uiteraard niet betekent dat het dat op de lange termijn sowieso wel doet, zo realistisch ben ik dan ook wel weer). Maar dat weet jij natuurlijk ook wel.

Ik las zojuist een artikel in De Volkskrant naar aanleiding van een pas verschenen biografie over Seneca en Nero: de filosoof en de tiran. Hierin werd beschreven hoe Seneca schreef over hoe een mens idealiter zijn leven zou moeten leiden: zonder zich zand in de ogen te laten strooien door macht, aanzien en luxe. Niettemin werd de beste man persoonlijk raadgever van één van de meest beruchte tirannen uit de geschiedenis en was hij daarmee op zijn minst gedeeltelijk verantwoordelijk voor de terreur, de slachtpartijen, de verkrachtingen, de orgiën en de vervolgingen die Nero zijn volk aandeed. Tot het moment dat hij zelf het slachtoffer werd en door zijn broodheer is gedwongen een einde aan zijn leven te maken.

Ik wil maar zeggen: het is lastig te leven naar eigen je eigen standaarden, laat staan die van anderen, omdat de wereld vaak ingewikkelder, bedrieglijker en onduidelijker blijkt te zijn dan wat wij onszelf voorhouden. Mensen zijn complexe wezens, die niet zozeer anderen, maar vooral zichzelf voortdurend toe liegen, voor het lapje houden en gerust stellen, als overlevingsmechanisme: leven in de naakte waarheid en met volledige verantwoordelijkheid is ondragelijk. Mijn boodschap, mijn oproep aan mezelf en aan jou is daarmee: je moet niet zo streng zijn voor jezelf en anderen. Carpe Diem. Er komt vast een volgende brief, we zien wel waar het schip strand. Ik wacht jouw antwoord, wanneer dat ook komt, in ieder geval met spanning af.

Liefs,

Melle

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Vrije val

Vrije val

Een bekend gevoel voor velen: vastzitten op een feestje waar je niet wilt zijn. De vrouw in dit verhaal zoekt naar manieren om zichzelf en haar gebroken hart staande te houden in het nachtelijk gewoel. Lees meer

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Een promenade die oorspronkelijk naar de oprichter van het fort was vernoemd, kreeg niet lang geleden een nieuwe naam. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De tent die in 'A Show Off' hoog richting de hemel reikt, wankelt door overmoed. Als een stomme film waarbij de pianist in de zaal letterlijk de toon zette bij het filmbeeld, zo vallen beeld en geluid hier ook samen. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Alles vijf sterren: 28

Breng ons naar zee

Deze week worden we blij van de documentaire Les plages d'Agnès, een boek over de midzomer en een recept voor veganistische zalm. Lees meer

Magma

Magma in mijn onderbuik

'Bij Cas liet ik los dat het drie uur ’s nachts was, dat ik morgen om acht uur op mijn werk moest zijn.' Een kort verhaal van Joanne van Beek. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

Hoe Maaike Fransens baksels zich tot haar zorgen verhouden, is aan ons om te bepalen. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Hard//talk: De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

Als de antiracismedemonstranten die begin deze maand op de Dam stonden de schuld krijgen van een tweede coronagolf, is dat niet omdat ze een risico namen. Lees meer

Zoek naar de oorsprong

Zoek naar de oorsprong

Babeth Fonchie schreef drie gedichten over geknutselde ouderfiguren en vroege herinneringen. Lees meer

 1

Hoe vang je activisme in beeld?

Hoe dun is de scheidslijn tussen een sterke boodschap en een kwalijke misser? Hoe luid moet je van je laten horen als witte illustrator, en vraag je geld voor het gebruik van een illustratie van George Floyd? Drie illustratoren gaan in gesprek. Lees meer

Alles vijf sterren: 27

Het mag eindelijk (weer)

Deze week worden we blij van een serie uit de zeroes, een boek dat ons meeneemt naar Istanbul en, eindelijk, weer een bezoekje aan het theater. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan