Over eenzaamheid, wetenschap en kunst." /> Over eenzaamheid, wetenschap en kunst." />
Asset 14

Beste Elon VIII

Dit is de reactie op Elons eerdere brief.

Amsterdam 18-03-2010

Lieve Elon,

Dit wordt een korte brief, want wat ik wil zeggen is niet gediend van veel woorden. Bovendien heeft het in mijn hoofd nog niet echt een vaste vorm aangenomen. Vergeef me dus als het enigszins vaag blijft; het is mijn bedoeling hier stof tot nadenken te geven, geen pasklare analyses.

Wat mij het meest raakte in je prachtige vorige brief was het citaat van Willem Frederik Hermans over de wetenschap als ‘de titanische poging van het menselijk intellect zich uit zijn kosmische isolement te verlossen.’ Zoals je weet heb ik mij de afgelopen maanden intensief en met wisselend resultaat met de wetenschap bezig gehouden en tot nu toe heeft dat alleen maar als resultaat gehad dat ik naar de eenzaamheid terugkeerde: frustratie, doorzetting, inspanning en teleurstelling waren mijn deel en vroegen meer van mijn zelfvertrouwen dan ooit. Ondanks hulp en aanmoediging van anderen was ik op mezelf aangewezen.

Hoewel ik Hermans' opmerking wel begrijp, denk ik dat, nog meer dan een poging het menselijke isolement te doorbreken, de wetenschap – en dan met name de geesteswetenschap – een poging is om juist te begrijpen wat het betekent om in die onvermijdelijke eenzaamheid toch omringd te zijn door, en hulpeloos afhankelijk te zijn van al die miljoenen medemensen. Wetenschappers zijn niet voor niets nogal vaak enigszins wereldvreemde types: zij confronteren de eenzaamheid met de pogingen van de mensen hem te doorbreken, maar moeten daarvoor zelf het offer brengen eenzaam en onbegrepen te blijven. Ik overdrijf een beetje, maar zeker in het huidige politieke klimaat lijken wetenschappers soms wanhopige Cassandra’s te zijn.

Nee, dan de kunst. Meer dan de wetenschap is de kunst de plek waar mensen niet reflecteren op de eenzaamheid van het bestaan, maar hem te lijf gaan. Wat mij betreft komt in de kunst de behoefte om onze eenzaamheid te doorbreken het meest helder naar voren, omdat de naaktheid van het leven, hoezeer geësthetiseerd ook, daar gecombineerd wordt met onze behoefte aan communicatie, aan begrip, aan contact. Terwijl ik deze brief aan het tikken ben, luister ik naar de muzikant Jonathan Richman, bij het grote publiek voornamelijk bekend door zijn liedjes in de film ‘There’s Something About Mary.’ Richman schrijft, al sinds zijn debuut in de jaren zeventig, in de band ‘The Modern Lovers’ liedjes met een ontwapenende naïviteit. Opvallend genoeg staan er op zijn albums vaak nummers die gaan over door hem bewonderde kunstenaars. Omdat hij hierin de puurheid van muziek combineert met de doeltreffendheid van poëzie over de impact van schilderkunst, sluit ik deze tamelijk onsamenhangende brief af met Jonathan Richman en de kracht van kunst:

“Well in the Amsterdam museum I was feeling bad,
And trying to find a way not to be that sad.
I felt the feeling in the room sincere,
Vincent Van Gogh well he seemed so near.
And he loved he loved he loved life like he did,
His paintings had things that painters keep hid.
He loved life so bad that the world had to know,
He loved color and he let it show.”

"Some paintings smell of joy and sweat
Some paintings plain look so fine
And some are sad and passionate
But Vermeer sends a chill up your spine
Yeah Vermeer sends a chill up your spine"

(het nummer over de dood van zijn moeder ‘As My Mother Lay Lying’ is overigens ook prachtig.)

Veel liefs,

Melle

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!