Over eenzaamheid, wetenschap en kunst." /> Over eenzaamheid, wetenschap en kunst." />
Asset 14

Beste Elon VIII

Dit is de reactie op Elons eerdere brief.

Amsterdam 18-03-2010

Lieve Elon,

Dit wordt een korte brief, want wat ik wil zeggen is niet gediend van veel woorden. Bovendien heeft het in mijn hoofd nog niet echt een vaste vorm aangenomen. Vergeef me dus als het enigszins vaag blijft; het is mijn bedoeling hier stof tot nadenken te geven, geen pasklare analyses.

Wat mij het meest raakte in je prachtige vorige brief was het citaat van Willem Frederik Hermans over de wetenschap als ‘de titanische poging van het menselijk intellect zich uit zijn kosmische isolement te verlossen.’ Zoals je weet heb ik mij de afgelopen maanden intensief en met wisselend resultaat met de wetenschap bezig gehouden en tot nu toe heeft dat alleen maar als resultaat gehad dat ik naar de eenzaamheid terugkeerde: frustratie, doorzetting, inspanning en teleurstelling waren mijn deel en vroegen meer van mijn zelfvertrouwen dan ooit. Ondanks hulp en aanmoediging van anderen was ik op mezelf aangewezen.

Hoewel ik Hermans' opmerking wel begrijp, denk ik dat, nog meer dan een poging het menselijke isolement te doorbreken, de wetenschap – en dan met name de geesteswetenschap – een poging is om juist te begrijpen wat het betekent om in die onvermijdelijke eenzaamheid toch omringd te zijn door, en hulpeloos afhankelijk te zijn van al die miljoenen medemensen. Wetenschappers zijn niet voor niets nogal vaak enigszins wereldvreemde types: zij confronteren de eenzaamheid met de pogingen van de mensen hem te doorbreken, maar moeten daarvoor zelf het offer brengen eenzaam en onbegrepen te blijven. Ik overdrijf een beetje, maar zeker in het huidige politieke klimaat lijken wetenschappers soms wanhopige Cassandra’s te zijn.

Nee, dan de kunst. Meer dan de wetenschap is de kunst de plek waar mensen niet reflecteren op de eenzaamheid van het bestaan, maar hem te lijf gaan. Wat mij betreft komt in de kunst de behoefte om onze eenzaamheid te doorbreken het meest helder naar voren, omdat de naaktheid van het leven, hoezeer geësthetiseerd ook, daar gecombineerd wordt met onze behoefte aan communicatie, aan begrip, aan contact. Terwijl ik deze brief aan het tikken ben, luister ik naar de muzikant Jonathan Richman, bij het grote publiek voornamelijk bekend door zijn liedjes in de film ‘There’s Something About Mary.’ Richman schrijft, al sinds zijn debuut in de jaren zeventig, in de band ‘The Modern Lovers’ liedjes met een ontwapenende naïviteit. Opvallend genoeg staan er op zijn albums vaak nummers die gaan over door hem bewonderde kunstenaars. Omdat hij hierin de puurheid van muziek combineert met de doeltreffendheid van poëzie over de impact van schilderkunst, sluit ik deze tamelijk onsamenhangende brief af met Jonathan Richman en de kracht van kunst:

“Well in the Amsterdam museum I was feeling bad,
And trying to find a way not to be that sad.
I felt the feeling in the room sincere,
Vincent Van Gogh well he seemed so near.
And he loved he loved he loved life like he did,
His paintings had things that painters keep hid.
He loved life so bad that the world had to know,
He loved color and he let it show.”

"Some paintings smell of joy and sweat
Some paintings plain look so fine
And some are sad and passionate
But Vermeer sends a chill up your spine
Yeah Vermeer sends a chill up your spine"

(het nummer over de dood van zijn moeder ‘As My Mother Lay Lying’ is overigens ook prachtig.)

Veel liefs,

Melle

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

Alles Vijf Sterren: We bekijken het positief

We bekijken het positief

Deze week worden we blij van LuckyTV, een WhatsAppgroep en een tweeëntwintig jaar oude miniserie over kunst. Lees meer