Ook in mijn vriendenkring is het aan de orde van de dag: Facebook stroomt vol met foto’s van positieve zwangerschapstesten, geboortekaartjes en verfrommelde babyhoofdjes, honderden likes verzamelen zich en ik lig met een kater in bed. Mijn minnaar is net de deur uit, de afwas staat te schimmelen op het aanrecht en geld verdien ik nauwelijks. Mijn jaren als dertiger zijn aangebroken, terwijl elders vliezen breken, verse gezinnen worden gesticht en grote carrièrestappen worden gemaakt, doe ik niet mee. Althans, voorlopig niet.
Behalve wantrouwig tegenover al dit jonge gespuis dat mijn vrienden inpikt, vind ik die kleintjes om me heen ook best schattig, af en toe. Daarom struin ik het internet af op zoek naar een cadeautje voor mijn jarige petekind. Zelf was ik vroeger verzot op LEGO: mijn barbies woonden in spectaculaire LEGO-villa’s en mijn knuffels zwierven over de wereldzeeën in LEGO-schepen. Ik ken LEGO als het grenzeloze speelgoed dat de verbeeldingskracht, fantasie en creativiteit van kinderen prikkelt. Het schijnt zelfs dat spelen met LEGO bijdraagt aan de ontwikkeling van je ruimtelijk inzicht.
Sinds begin dit jaar is het Deense wondergoed ‘verrijkt’ met LEGO Friends, speciaal meisjeslego. In Heartlake City wonen de vriendinnen Mia, Emma, Andrea, Stephanie en Olivia. Ze zijn gek op koken, rondhangen in beautysalons, schoonmaken en paardrijden. Hun haren lang en golvend, hun ogen groot en opgemaakt. Alle huizen, straten en interieurs in Heartlake City zijn roze en paars, de perkjes in de tuin hartvormig en de rokjes kort. Bovendien zijn de poppetjes niet de iconische, gele, vierkante minifigs zoals in het oorspronkelijke LEGO, maar welgevormde, grotere figuurtjes, met billen en borsten. In niets lijken Heartlake City en haar bewoners eigenlijk nog op LEGO: je fantasie hoef je niet te gebruiken, de voorgeproduceerde ‘sets’ zeggen je precies welk verhaal er wordt verteld.
Illustratie: Aart-Jan Venema
LEGO Friends is volgens de makers ontwikkeld om meisjes weer bij de LEGO experience te betrekken, en zou moeten appelleren aan hun ‘natuurlijke smaak en interesses’. Meisjes zouden LEGO namelijk niet meer zo leuk vinden, daarom deed het bedrijf hier ruim vier jaar lang onderzoek naar. Volgens LEGO verlangen meisjes van hun speelgoed dat het bestaat uit een gedetailleerde, op personages georiënteerde wereld, waarin creativiteit en realistisch rollenspel centraal staan. Iets waar LEGO volgens mij al lang op inspeelde met, bijvoorbeeld, de Harry Potter-set, of het Christmas thema. Maar volgens LEGO bestaat de ‘natuurlijke’ smaak van meisjes dus uit hartjes, diamanten en roze, en interesseert de helft van de wereldbevolking zich voornamelijk voor vriendinnen, koken en beauty.
Op televisie en in de bioscoop zie je hetzelfde; vrouwen spelen maar al te vaak een stereotiepe of marginale rol, uitzonderingen als Birgitte Nyborg (Borgen) daargelaten. Het verraderlijke van LEGO Friends is dat het voor kinderen wordt gemaakt. Het ooit zo inventieve, originele en vooral gender-vrije speelgoed fluistert meisjes in hoe hun dromen eruit moeten zien (roze), en hoe de toekomst (beperkt, saai en hersenloos). Gelukkig heb ik op zolder nog een doos staan met oude LEGO. Echte LEGO dus. Dat geef ik cadeau aan mijn peetzoon, zodat hij er samen met zijn vriendinnetjes blauw-groen-paarse fantasiewerelden van kan bouwen.
Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.
Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.
