Asset 14

Prometheus-complex

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel twee, over hoe je jezelf kunt worden door de regels te overtreden.

Stambomen lezen soms als bladmuziek, die canonachtige herhaling van namen. Soms verandert het aantal F-en waarmee mijn voornaam geschreven wordt – Wolff, Wolf – variaties op het motief.
Ik weet nooit goed wat het betekent. Het blijft ook een vreemd idee dat, welk moment in de geschiedenis je ook kiest, er mensen leefden die specifiek aan jou voorafgaan, die je zouden gaan veroorzaken.

Ouders, ouders van ouders. Een reeks breuken waarin je gaat delen.

Het eerste dat me verboden werd – waardoor het in mijn hoofd, als een persoonlijke mythologie, iets werd dat iedereen als eerst verboden krijgt – was het aanraken van vuur. We hadden in de woonkamer een haard, en vuur was mooi, het bewoog zo. En warm, en hoe dichterbij hoe warmer. Hoe moet het dan wel niet zijn om erin op te gaan? Ik begreep de insecten wel, die nietsvermoedend hun dood tegemoet gaan, als in een magnetische slaap.

En elk verbod maakt je wereld iets groter. Een plaats waar je niet mag komen is ten minste een plaats waar je niet bent, alles wat niet mag is iets dat blijkbaar zou kunnen. Misschien groeit in je kinderjaren je omgeving het snelst aan de buitenkant van zijn grenzen.

hard_hoofd2
Wat volgt was te voorspellen – eerste brandwond, zoiets aanraken blijkt pijn te doen. Vader of moeder met een variant van wat hadden we nu gezegd.

Ik wist al wat ik niet moest doen, waarom ging ik door? Omdat ik nu pas wist wat de regel betekende, wat erdoor werd afgebakend.

In de overtreding word je jezelf – in het opschorten van de regels die je meekrijgt, het herschrijven ervan, ook als ze achteraf hetzelfde blijven. Je maakt een wond, en al hecht je hem, het litteken gaat niet meer verdwijnen, dat is van jou en jou alleen.

‘We moeten het gevoel thuis te zijn in ballingschap nemen, we moeten geworteld zijn in het ontbreken van een plek.’ Dat schrijft Simone Weil. Die heeft het over heel iets anders, maar het lijkt hier op zijn plaats. Nog zoiets, in een gedicht van Menno Wigman staat de zin, ‘Ik ben mijn eigen voorjaar,’ (en die zin gaat nog door, maar in het afkappen maak ik misschien precies mijn punt).

Hoe je los moet komen. Dat is moeilijk, want jezelf worden blijkt niet vanzelf te gaan.

Gelukkig hoef je niet iedere kier met geweld aan te brengen – er blijken plaatsen waar je ouders, en hun ouders, simpelweg nog nooit zijn geweest, waar ze niets over gezegd of te zeggen hebben. Jongens, bijvoorbeeld, als je ouders geloven, en hun ouders geloofden, en ze het blijkbaar niet voor mogelijk houden – het niet eens als mogelijkheid bij ze opkomt – dat je ze ziet. Hem ziet, wil zien, aan wil raken. Mijn wegkijken van vrouwen, van hun naaktheid, was nooit meer dan mechanisch, seksualiteit blijkt iets dat er, zodra het ontstaat, al was, iets dat ontstaat als iets dat vanaf dan altijd al geweest heeft moeten zijn – hoe anders kan het voelen als een ontdekken? Een hitte die je al voelde, en nu pas kijk je om, en zie je wat er brandt.

Vuur is bij uitstek geworteld in de afwezigheid van een plek; het brandt zijn oorsprong op. Een schijnende hitte. Een regel om te overtreden, om je hand in te steken, ook als je merkt dat het een einde betekent – want je ontkomt juist in hoe je verbrandt, als zo’n deeltje licht dat loskomt van een vlam en plots opgaat in niets – bijna niets, gebrand achterblijft op alleen nog een netvlies.


Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Elzeline Kooy is een illustrator/striptekenaar, wonend en werkend in Rotterdam. Haar werk kenmerkt zich door een tikkeltje onhandige lijn en surrealistisch kleurgebruik. Elzeline wordt hierbij geïnspireerd door situaties die zij in haar dagelijks leven observeert.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Wie zijn de mensen die zich als proefpersoon aanmelden en wat drijft hen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Heeft de huidige coronapandemie zin? Of hoeven we die vraag überhaupt niet te stellen? Lees meer

 Als de sterfbedden op zijn

Als de sterfbedden op zijn

Als het laatste IC-bed bezet is, zullen artsen moeten kiezen wie zorg krijgt en wie niet. Ze gaan naar hun werk met het doodsvonnis van vele patiënten in hun hand. Lees meer

Filmtrialoog: Porselein

Porselein

Thuis zagen onze redacteuren 'Porselein', over een succesvol gezin dat wordt opgeschud wanneer het zevenjarige zoontje Thomas zich vreemd begint te gedragen. Heeft hij misschien een virus te pakken? Lees meer

Kijken naar het verleden en de toekomst

De complexiteit van excuses voor het verleden

Vorige maand maakte koning Willem-Alexander excuses voor het optreden van de Nederlanders tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Een goede eerste stap, aldus Vivian Mac Gillavry. Maar hoe komt het dat zo'n excuus kan bijdragen aan een gevoel van erkenning en tegelijkertijd kan kwetsen? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan