Asset 14

Prometheus-complex

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel twee, over hoe je jezelf kunt worden door de regels te overtreden.

Stambomen lezen soms als bladmuziek, die canonachtige herhaling van namen. Soms verandert het aantal F-en waarmee mijn voornaam geschreven wordt – Wolff, Wolf – variaties op het motief.
Ik weet nooit goed wat het betekent. Het blijft ook een vreemd idee dat, welk moment in de geschiedenis je ook kiest, er mensen leefden die specifiek aan jou voorafgaan, die je zouden gaan veroorzaken.

Ouders, ouders van ouders. Een reeks breuken waarin je gaat delen.

Het eerste dat me verboden werd – waardoor het in mijn hoofd, als een persoonlijke mythologie, iets werd dat iedereen als eerst verboden krijgt – was het aanraken van vuur. We hadden in de woonkamer een haard, en vuur was mooi, het bewoog zo. En warm, en hoe dichterbij hoe warmer. Hoe moet het dan wel niet zijn om erin op te gaan? Ik begreep de insecten wel, die nietsvermoedend hun dood tegemoet gaan, als in een magnetische slaap.

En elk verbod maakt je wereld iets groter. Een plaats waar je niet mag komen is ten minste een plaats waar je niet bent, alles wat niet mag is iets dat blijkbaar zou kunnen. Misschien groeit in je kinderjaren je omgeving het snelst aan de buitenkant van zijn grenzen.

hard_hoofd2
Wat volgt was te voorspellen – eerste brandwond, zoiets aanraken blijkt pijn te doen. Vader of moeder met een variant van wat hadden we nu gezegd.

Ik wist al wat ik niet moest doen, waarom ging ik door? Omdat ik nu pas wist wat de regel betekende, wat erdoor werd afgebakend.

In de overtreding word je jezelf – in het opschorten van de regels die je meekrijgt, het herschrijven ervan, ook als ze achteraf hetzelfde blijven. Je maakt een wond, en al hecht je hem, het litteken gaat niet meer verdwijnen, dat is van jou en jou alleen.

‘We moeten het gevoel thuis te zijn in ballingschap nemen, we moeten geworteld zijn in het ontbreken van een plek.’ Dat schrijft Simone Weil. Die heeft het over heel iets anders, maar het lijkt hier op zijn plaats. Nog zoiets, in een gedicht van Menno Wigman staat de zin, ‘Ik ben mijn eigen voorjaar,’ (en die zin gaat nog door, maar in het afkappen maak ik misschien precies mijn punt).

Hoe je los moet komen. Dat is moeilijk, want jezelf worden blijkt niet vanzelf te gaan.

Gelukkig hoef je niet iedere kier met geweld aan te brengen – er blijken plaatsen waar je ouders, en hun ouders, simpelweg nog nooit zijn geweest, waar ze niets over gezegd of te zeggen hebben. Jongens, bijvoorbeeld, als je ouders geloven, en hun ouders geloofden, en ze het blijkbaar niet voor mogelijk houden – het niet eens als mogelijkheid bij ze opkomt – dat je ze ziet. Hem ziet, wil zien, aan wil raken. Mijn wegkijken van vrouwen, van hun naaktheid, was nooit meer dan mechanisch, seksualiteit blijkt iets dat er, zodra het ontstaat, al was, iets dat ontstaat als iets dat vanaf dan altijd al geweest heeft moeten zijn – hoe anders kan het voelen als een ontdekken? Een hitte die je al voelde, en nu pas kijk je om, en zie je wat er brandt.

Vuur is bij uitstek geworteld in de afwezigheid van een plek; het brandt zijn oorsprong op. Een schijnende hitte. Een regel om te overtreden, om je hand in te steken, ook als je merkt dat het een einde betekent – want je ontkomt juist in hoe je verbrandt, als zo’n deeltje licht dat loskomt van een vlam en plots opgaat in niets – bijna niets, gebrand achterblijft op alleen nog een netvlies.


Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Elzeline Kooy is een illustrator/striptekenaar, wonend en werkend in Rotterdam. Haar werk kenmerkt zich door een tikkeltje onhandige lijn en surrealistisch kleurgebruik. Elzeline wordt hierbij geïnspireerd door situaties die zij in haar dagelijks leven observeert.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer