Asset 14

Prometheus-complex

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel twee, over hoe je jezelf kunt worden door de regels te overtreden.

Stambomen lezen soms als bladmuziek, die canonachtige herhaling van namen. Soms verandert het aantal F-en waarmee mijn voornaam geschreven wordt – Wolff, Wolf – variaties op het motief.
Ik weet nooit goed wat het betekent. Het blijft ook een vreemd idee dat, welk moment in de geschiedenis je ook kiest, er mensen leefden die specifiek aan jou voorafgaan, die je zouden gaan veroorzaken.

Ouders, ouders van ouders. Een reeks breuken waarin je gaat delen.

Het eerste dat me verboden werd – waardoor het in mijn hoofd, als een persoonlijke mythologie, iets werd dat iedereen als eerst verboden krijgt – was het aanraken van vuur. We hadden in de woonkamer een haard, en vuur was mooi, het bewoog zo. En warm, en hoe dichterbij hoe warmer. Hoe moet het dan wel niet zijn om erin op te gaan? Ik begreep de insecten wel, die nietsvermoedend hun dood tegemoet gaan, als in een magnetische slaap.

En elk verbod maakt je wereld iets groter. Een plaats waar je niet mag komen is ten minste een plaats waar je niet bent, alles wat niet mag is iets dat blijkbaar zou kunnen. Misschien groeit in je kinderjaren je omgeving het snelst aan de buitenkant van zijn grenzen.

hard_hoofd2
Wat volgt was te voorspellen – eerste brandwond, zoiets aanraken blijkt pijn te doen. Vader of moeder met een variant van wat hadden we nu gezegd.

Ik wist al wat ik niet moest doen, waarom ging ik door? Omdat ik nu pas wist wat de regel betekende, wat erdoor werd afgebakend.

In de overtreding word je jezelf – in het opschorten van de regels die je meekrijgt, het herschrijven ervan, ook als ze achteraf hetzelfde blijven. Je maakt een wond, en al hecht je hem, het litteken gaat niet meer verdwijnen, dat is van jou en jou alleen.

‘We moeten het gevoel thuis te zijn in ballingschap nemen, we moeten geworteld zijn in het ontbreken van een plek.’ Dat schrijft Simone Weil. Die heeft het over heel iets anders, maar het lijkt hier op zijn plaats. Nog zoiets, in een gedicht van Menno Wigman staat de zin, ‘Ik ben mijn eigen voorjaar,’ (en die zin gaat nog door, maar in het afkappen maak ik misschien precies mijn punt).

Hoe je los moet komen. Dat is moeilijk, want jezelf worden blijkt niet vanzelf te gaan.

Gelukkig hoef je niet iedere kier met geweld aan te brengen – er blijken plaatsen waar je ouders, en hun ouders, simpelweg nog nooit zijn geweest, waar ze niets over gezegd of te zeggen hebben. Jongens, bijvoorbeeld, als je ouders geloven, en hun ouders geloofden, en ze het blijkbaar niet voor mogelijk houden – het niet eens als mogelijkheid bij ze opkomt – dat je ze ziet. Hem ziet, wil zien, aan wil raken. Mijn wegkijken van vrouwen, van hun naaktheid, was nooit meer dan mechanisch, seksualiteit blijkt iets dat er, zodra het ontstaat, al was, iets dat ontstaat als iets dat vanaf dan altijd al geweest heeft moeten zijn – hoe anders kan het voelen als een ontdekken? Een hitte die je al voelde, en nu pas kijk je om, en zie je wat er brandt.

Vuur is bij uitstek geworteld in de afwezigheid van een plek; het brandt zijn oorsprong op. Een schijnende hitte. Een regel om te overtreden, om je hand in te steken, ook als je merkt dat het een einde betekent – want je ontkomt juist in hoe je verbrandt, als zo’n deeltje licht dat loskomt van een vlam en plots opgaat in niets – bijna niets, gebrand achterblijft op alleen nog een netvlies.


Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Elzeline Kooy is een illustrator/striptekenaar, wonend en werkend in Rotterdam. Haar werk kenmerkt zich door een tikkeltje onhandige lijn en surrealistisch kleurgebruik. Elzeline wordt hierbij geïnspireerd door situaties die zij in haar dagelijks leven observeert.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Filmtrialoog: Queen & Slim

Queen & Slim

Onze redacteuren zagen Queen & Slim, een 'instant classic met een hoge mate van urgentie'. Lees meer

Re: Hier (CONCEPT)

Hier

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: Anne Chris van Doesburg reageert op de reflecties van dichter Ingmar Heytze. Lees meer

 Mag ik dan niks meer zeggen?

Mag ik dan niks meer zeggen?

'De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, de levenslijn van een liberale samenleving, wordt met de dag verder ingeperkt', vonden zo'n 150 prominenten in een publieke aanklacht tegen de 'cancel culture'. Kritiek op de brief liet niet lang op zich wachten. Lees meer

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wie de vermogensongelijkheid in Nederland aan de kaak stelt, hoort regelmatig: ‘Gelukkig zijn we geen Amerika. Daar is de rijkdom pas oneerlijk verdeeld!’ Dat klopt. Maar we staan wel op de tweede plek. Zo egalitair is ons land niet. Lees meer

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: filosoof Aldo Kempen reageert op de reflecties van filosoof Miriam Rasch. Lees meer

 Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Meerkoeten blijken hun nesten maar wat graag te bouwen met ons corona-afval. Dat heeft voor-, maar vooral veel nadelen. Lees meer

Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan