tickets
Asset 14

Iemand die vraagt

Roelof ten Napel is acht weken lang de Zondagsschrijver. In deze periode verkent hij voor Hard//hoofd de betekenis van verlangen, in acht fictieve essays. Vandaag deel zeven, over rouw.

Ik dacht laatst (weer) aan rouw. Ik beeldde het me in als omgekeerd verlangen: niet iets dat je voor je ziet, maar iets dat je inmiddels niet meer voor je ziet, dat je niet na wilt jagen maar waarvan je zou willen dat het terugkwam, als zichzelf. Je kunt niet ophouden met malen, maar beseft dat je met elke herhaalde herinnering dat wat je verloor alleen maar verder weg brengt.

Niet dat je dat voorkomen kunt – tijd gaat door – maar het gevoel dat je daar actief aan deelneemt, het doorgaan, dat kan je dwars gaan zitten. Roland Barthes schrijft in de aantekeningen die hij maakt direct na het sterven van zijn moeder dat het hem met name zwaar valt dat het hem lukt om door te leven – het besef dat zijn moeder, dus, niet alles voor hem is. Dat er leven is naast haar. Na haar.

Ook schrijft hij dat de verlangens die hij had, voor ze stierf, niet meer vervuld kunnen worden, omdat dat zou betekenen dat haar dood de vervulling toestaat. Als een soort risico: als nu een verlangen nog vervuld zou worden, kan dat ook komen door haar dood, kan het zijn dat hij, met terugwerkende kracht, haar sterven verlangde. Maar dat nooit – hij moet dus wachten op nieuwe verlangens, schrijft hij.

Een paar dagen later typeert hij zijn rouw als rouw om de liefdevolle relatie, rouw die plaatsvindt in de woorden die in hem opkomen, woorden van liefde. Hij zet het af tegen een rouwen door het ‘organiseren van een leven’, zoals het verzamelen van spullen – van foto’s, ansichtkaarten, een rouwen dat alles verzamelt en samenbrengt in een boek, een voorwerp.

Dat andere – dat rouwen door spullen – zien we misschien juist bij Anne Carson, die na de dood van haar broer (die ze al jaren niet had gezien of gesproken) NOX maakte – een soort elegie in de vorm van een collage (eigen teksten, een brief van hem, foto’s, tekeningen). In het begin ervan zegt ze dat ze haar elegie wilde vullen met ‘light of all kinds’, maar dat de dood haar ‘gierig’ maakt: ‘There is nothing more to be expended on that, we think, he’s dead. Love cannot alter it. Words cannot add to it.’

Het zet haar aan tot het denken over geschiedenis, ze vertelt dat het Engelse woord, ‘history’, afstamt van een Grieks woord voor vragen (ἱστορία, historia). Iemand die naar de dingen vraagt is een historicus. ‘But the asking is not idle’, schrijft Carson. ‘It is when you are asking about something that you realize you yourself have survived it, and so you must carry it, or fashion it into a thing that carries itself.’

Er een ‘ding’ van maken, het dragen – het op die manier organiseren van een leven, op die manier rouwen.

 

Paul_Cézanne_-_The_Magdalen,_or_SorrowBeeld: Paul Cézanne, La Madeleine

Ik vroeg me tijdens het lezen over die houdingen even af welke ik tegenover Wolff aangenomen heb, en besefte pas op de helft van die gedachte dat hij helemaal niet overleden is.

Rouwen en verlangen kunnen wel op elkaar lijken. Het verschil is alleen dat Wolff nog ergens is.

Vandaar dat ik dacht dat het wel op elkaar kan lijken, rouwen en verlangen – want het voelt wel alsof die passages betrekking op me hebben – op hoe het voelt. Het verschil is alleen dat Wolff nog ergens is.

Kan die tweedeling – rouw als het herinneren van karakteristieke woorden en zinnen, rouw als het samenstellen van een object dat je dragen kunt – me dan iets leren over verlangen?

(Als het binnenstebuiten keren van de hele redenering.)

Volgens mij kan ik ze nog bondiger maken, de twee houdingen. Barthes ervaart een herinnering en dus een gemis aan een bepaalde, dagelijkse intimiteit. Carson wil haar rouwen vormgeven, wil een monument oprichten.

Hoe zit dat met verlangen?

Verlangen naar een intimiteit, naar de nabijheid van wat je op afstand ziet – misschien is dat al hoe ik over verlangen dacht. Dat uitstellende van het najagen, waarbij je najaagt dat iets wat altijd op afstand zal blijven dichtbij is.

Maar verlangen als een vormgeven? Het verlangen gebruiken om er iets anders mee te doen. Wat je verlangt ga je niet vervullen (‘Love cannot alter it. Words cannot add to it’). Maar misschien kun je ook van datgene waarnaar je verlangt een object maken dat te dragen is, of dat zichzelf draagt.

Een voorwerp – toepasselijk misschien, omdat het wat je verlangt ook vervangt, iets anders is dat wel dichtbij kan zijn omdat het iets anders is. Iets dat je ervoor werpt. Misschien kan het genoeg zijn – iets vast te houden wat nooit het verlangen zelf was, maar altijd blijft herinneren aan het verlies van wat je verlangde. Een verlies dus van iets dat je nooit werkelijk hebt gehad. Daarom het voorwerp. Bijvoorbeeld een datum, misschien. Om een gebeurtenis mee te nemen – iets wat je niet had maar wat je overkwam, wat al voorbij was voor je het voor de eerste keer terug kon willen.



Mail

Roelof ten Napel (1993) is schrijver. Hij publiceerde Constellaties (2014) en Het leven zelf (2017) en was laureaat van het C.C.S. Crone-stipendium. Zijn poëziedebuut, Het woedeboek (2018), is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs, de C. Buddingh' en de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan