Hij riep hard om protest, maar is cynisch over Occupy. Wanneer neemt Bas de molotovcocktail zelf ter hand?" /> Hij riep hard om protest, maar is cynisch over Occupy. Wanneer neemt Bas de molotovcocktail zelf ter hand?" />
Asset 14

Waar wacht Bas Heijne op?

Het tentenkamp van Occupy Wall Street staat er al een maand en op het Beursplein in Amsterdam past er geen tentje meer bij. De protestbeweging die maar niet leek te komen, is er en trekt de aandacht naar zich toe. Toch klinkt er geklaag uit het kamp dat eerder nog hard riep dat er iets moest gebeuren, onder andere van vooraanstaand columnist en essayist Bas Heijne. Sleets, postmodern cynisme betoogt Jan-Willem, die zich afvraagt waarom Bas nog niet met een molotovcocktail is gesignaleerd.

Grijze plaat

Veel van wat schrijver en opiniemaker Bas Heijne publiceert, maakt op mij een heel verstandige en genuanceerde indruk, zelfs (of misschien juist) als hij opereert binnen de dwingende kaders van de column. Hij schiet nooit uit zijn slof maar blijft genuanceerd en gematigd denken. Grazioso en allegro ma non troppo, zo zou je zijn schrijfstijl kunnen typeren. Het soort j’accuse, zoals Ramsey Nasr onlangs nog richtte tot Minister Rosenthal, zul je van Heijne’s hand niet snel aantreffen. Als cultuurcriticus wil Heijne maatschappelijke ontwikkelingen duiden, de tijd analyseren.

Zijn analyse van onze tijd begint echter iets vermoeiends te krijgen, alsof de rek eruit is, ook omdat Heijne maar niet ophoudt deze in telkens net iets andere bewoordingen te herhalen. Hoe luidt die analyse grofweg? Het naoorlogse humanisme (wat dat ook mag wezen) is niet meer in staat verwerpelijke sentimenten als nationalisme en xenofobie te neutraliseren. Het populisme heeft daar met een kwaadaardig verhaal, zoals Heijne het eens formuleerde, handig op ingespeeld. Er is voor mensen op links noch op rechts een overtuigend verhaal (lees: ideologie).

Vormt deze analyse niet ook een verhaal op zichzelf? Het laatste verhaal, namelijk, dat er geen verhalen zijn, de postmoderne troef die niet alleen door Heijne maar wat graag wordt uitgespeeld. Het maakt op mij een armoedige indruk dat zo’n invloedrijk denker als Heijne zijn gezag te danken heeft aan een betrekkelijk simpel "iedereen is tegenwoordig in de war".

Foto: Carolina Georgatou

Molotovcocktail

Begin juni vroeg Heijne zich af waarom het protest tegen de economische crisis uitbleef. Dat protest is er nu: de wereldwijde Occupy-beweging. Wie Heijne een beetje gevolgd heeft, zou kunnen denken dat Occupy precies is waar hij behoefte aan heeft. Maar getuige zijn column van 15 oktober vindt hij het allemaal te voorzichtig, te beschaafd, te academisch, te marginaal. Dat gold bijvoorbeeld voor de toespraak die filosoof Slavoj Žižek in New York gaf. Intussen heb ik Bas Heijne nog niet met een molotovcocktail over het Beursplein zien struinen om iets minder voorzichtig gestalte te geven aan het protest. Alleen al om media-aandacht te genereren hoeft Heijne, met zijn statuur, slechts een tent op te zetten op het Beursplein, als hij daartoe überhaupt nog de kans krijgt, want – surprise surprise – de Amsterdamse VVD-fractie ijvert alweer voor sluiting van het tentenkamp. Ik zie Heijne zijn tentstokken echter niet van de zolder halen. Zijn houding ten opzichte van Occupy is momenteel cynischer dan die van GeenStijl, een prestatie op zich.

Žižek zei tegen de menigte dat er verwantschap bestaat tussen het protest van Occupy en de Tea Party (beide bewegingen streven naar een radicale politieke verandering), een interessante observatie die wellicht een parallel kent met de situatie in Nederland. Maurice de Hond beweerde, for what it’s worth, dat er veel sympathie voor Occupy bestaat onder aanhangers van de gedoogpartner. Occupy zou dus zomaar uit kunnen groeien tot een substantieel verzet tegen de huidige politiek, en biedt op termijn wellicht een positief politiek verhaal.

Alternatief

Intussen zitten we (niet alleen in Nederland) zonder politieke partij of beweging die ons eens uitlegt, in een taal die voorbij gaat aan het jargon van beurshandelaren, waarom we in deze tijd van geldelijke nood solidair moeten zijn met de Grieken (de Portugezen, de Ieren en de Italianen). Geen taal is toereikend voor een crisis die alleen nog financieel gedefinieerd kan worden, laat staan dat er zoiets als het Verhaal kan zijn waar Heijne zo vurig op lijkt te hopen. En nu zijn het de conservatief-liberale politici die met een oplossing moeten komen, terwijl sommigen van hen met infantiele blijmoedigheid de zegeningen van de vrije markt blijven propageren.

Dit is volgens mij waarom de deelnemers aan Occupy Wallstreet en Occupy waar dan ook de straat op gaan. Enerzijds verzetten zij zich tegen regeringen die onmachtig een crisis proberen te bezweren zonder het economische systeem op internationaal niveau grondig te herzien, anderzijds proberen zij een taal te vinden om met de gevolgen van die crisis om te gaan. Ze proberen manieren te bedenken om de welvaart die er natuurlijk nog steeds is zo eerlijk mogelijk te verdelen, om goed met elkaar om te blijven gaan wanneer de levensstandaard collectief wordt verlaagd en velen richting de armoedegrens gedreven zullen worden. Dat is ongeveer wat Žižek moet hebben bedoeld met ‘we are allowed to think about alternatives’.

Van zo’n beweging maak ik zelf graag deel uit. Wat Heijne betreft, om te ontdekken wat ‘de opstandigen’ van Occupy willen, hoeft hij alleen maar zo’n manifestatie te bezoeken. Dat kost iets meer moeite dan naar Jelle Brandt Corstius kijken in De Wereld Draait Door. Maar wie weet hoort hij daar de eerste zinnen van zijn lang gehoopte verhaal en komt hij erachter dat Occupy niet bij voorbaat al mislukt is. Gebeurt dat wel, dan heeft hij daar zelf aan bijgedragen.

--
Dit is een gastbijdrage van Jan-Willem Anker (1978), dichter en schrijver. Zijn meest recentelijk gepubliceerde dichtbundel is 'Wij zijn de laatste geliefden in de wereld', volgend voorjaar verschijnt zijn debuutroman 'Een beschaafde man'.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe hoofdredacteur!

De hoofdredacteur van Hard//hoofd is de spin in het web van een groeiende, creatieve organisatie. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Essay & Opinie!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Eindredactie!

Als Chef Eindredactie breng je schrijvers en eindredacteuren met elkaar in contact, en zie je erop toe dat teksten tijdig gepubliceerd worden. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Eindredactie!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Essay & Opinie!

Als Chef Essay & Opinie onderhoud je contact met getalenteerde essayisten en opiniemakers, en draag je de verantwoordelijkheid over jouw tak op Hard//hoofd. Lees meer

De draad

De draad

Sumai Yahya schreef een kort, poëtisch verhaal over menselijke vleermuizen slingerend aan een draad. Een korte versie verscheen in het papieren magazine, maar lees hier de volledige versie, vol symboliek, donkere massa's, naalden, konijnen met rode ogen en aangeslepen ruggengraten. Lees meer

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Marthe van Bronkhorst wil niet meer vliegen maar loopt tegen allerlei problemen aan als ze een duurzame vakantie probeert te boeken. Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Wat zegt het huis waarin je woont, en de meubels erin, over jou? En ben je in een ander huis, tussen andere spullen, nog wel precies dezelfde persoon? Eva past deze zomer op wat woningen van bekenden en onderzoekt wat ze beleeft. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Iets wat van zijn vader is geweest

Iets wat van zijn vader is geweest

Het is zwarte zaterdag en de tankstations zijn druk. Sigarettenrook en uitlaatgassen blijven "in de windstilte boven het asfalt verstikkend en bewegingsloos hangen." Tristan is, in dit korte verhaal, op weg naar het huis van wijlen zijn vader, een man op wie hij nooit heeft kunnen rekenen. Kan hij het opbrengen om door te rijden? Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Gedichten Alara Adilow (titel volgt) 2

Straatliedjes

Wat is een huis? 'Iets dat de wraak van de nacht buiten houdt. / Iets waar je naar terugkeert na een lange reis.' In deze nieuwe gedichten van Alara Adilow worden vaders ontvlucht, tijdelijke verblijfplaatsen gevonden en nieuwe relaties op zee aangegaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel