Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan/

De anti-West Wing

Er zijn meerdere redenen denkbaar waarom je politicus zou willen worden. Maar bewondering voor die leuke president Bartlet uit The West Wing lijkt niet het meest degelijke motief. Toch schreef Vanity Fair in 2013 al dat er in Washington genoeg van zulke dromers rondliepen. Deze week schreef hetzelfde magazine dat Trump nog de enige hoofdrolspeler in zijn eigen West Wing is. Daan Windhorst ging vijf jaar geleden al na wat ons te wachten stond als de nieuwe generatie zich door House of Cards liet inspireren. Het bleken profetische woorden.

Het schijnt dat de afgelopen tien jaar veel jonge ambtenaren in Washington D.C. de landelijke politiek in zijn gegaan vanwege The West Wing. Ze hoopten daar Jed Bartlet aan te treffen, de fictieve president uit de populaire en vooral idealistische tv-serie over de gang van zaken in het Witte Huis.

Dit klinkt als een recept voor teleurstelling. Washington D.C. is in het echt tenslotte een stuk vuiler dan hoe het in The West Wing geportretteerd werd. Ware het niet dat, schrijft Vanity Fair, de West Wing-generatie net zo idealistisch was – en bleef - als president Bartlet. Washington D.C. ging, dankzij die ambtenaren, langzaam meer en meer op het idealistische Washington D.C. van The West Wing gaan lijken. En het moet gezegd worden: Obama is meer Bartlet dan Bush dat was.

The West Wing is inmiddels vijf jaar van onze televisieschermen verdwenen en heeft plaatsgemaakt voor andere politieke series. Inspireren die momenteel de volgende generatie ambtenaren? En wat voor politiek voorspellen ze dan?

Niet veel goeds, afgaande op de meest besproken politieke serie van dit moment.

House of Cards

In House of Cards speelt Kevin Spacey de manipulatieve, amorele politicus Francis Underwood. Wanneer Underwood door de nieuwe president gepasseerd wordt voor de functie die hem beloofd was, gaat hij op oorlogspad. Schaamteloos, maar subtiel, manipuleert hij zijn collega’s, zijn vrouw, zijn vijanden en vrienden, om steeds meer macht in handen te krijgen.

In de openingsscène verlost Underwood zonder blikken of blozen een aangereden hond uit zijn lijden. In de vijfde aflevering nodigt hij een collega met een drankprobleem uit in zijn huis en vult voor hem een bad met warm water. Legt een scheermesje op de badrand en vertelt hem dat je de aderen niet dwars, maar in de lengte moet doorsnijden.

House of Cards, één van de eerste eigen series ontwikkeld door voormalige postordervideotheek Netflix, wordt door televisierecensenten en politieke blogs als Politico inmiddels omschreven als de anti-West Wing.

Illustratie: Kwennie Cheng

Beide vertellingen delen dezelfde politieke arena, maar House of Cards is onbetwistbaar cynischer dan The West Wing. Die laatste ging over visionaire leiders en politieke idealen. House of Cards gaat over macht en opportunisme. Dat klinkt niet alsof het veel goede ambtenaren oplevert.

Feel Good TV

Eerlijk is eerlijk: er zijn weinig andere dramaseries te noemen die zo optimistisch zijn als The West Wing (1999-2006). In een land dat gedefinieerd wordt door gebrek aan vertrouwen in de politiek, was op prime-time opeens een regering te zien die met liefde en welwillendheid werd neergezet.

President Bartlet was een Amerikaanse held. Een man die, ondanks zijn gebreken, vocht voor het goede. En hij werd omringd door personages die bijna onmenselijk loyaal waren, die hun idealisme nooit zouden laten varen voor eigenbelang of hebberigheid. Personages die zo grappig en witty en likeable waren, dat ze eerder thuishoorden in een comedyserie dan in een politiek drama. Alsof de cast van The Gilmore Girls opeens het Witte Huis bezette. The West Wing was onvervalste feel good-tv.

Nee, voor een politicus als Bartlet – een politicus die een generatie kan inspireren tot grootse dingen - moeten we niet bij House of Cards zijn. Wellicht dat premier Birgitte Nyborg - uit die andere populaire politieke serie - een waardigere opvolger is?

De cynische wereld

In de Deense serie Borgen wordt Nyborg na een onverwacht eerlijke speech de eerste vrouwelijke premier van Denemarken. Terugkerend element is de vraag of het Nyborg lukt om haar privéleven met haar politieke leven te combineren.

Nyborg is minstens zo idealistisch als Bartlet. Sterker nog: ze is geïnspireerd door Bartlet. In een interview met The New Yorker beschrijft één van de schrijvers, Gjervig Gram, zelfs de ambitie om de personages in Borgen net zo snel te laten praten als de iconische personages in The West Wing. Die ambitie gaven ze al snel op. Het werkte niet, want het Deens schijnt zich niet zo te lenen voor screwball comedy-dialoog.

Ze praten langzamer in Denemarken. Toch is er nog een fundamenteler verschil tussen Barlet en Nyborg. Hoewel ze dezelfde idealen delen, lijkt Bartlet een stuk succesvoller. Hij lijkt steevast de touwtjes in handen te hebben, mede dankzij zijn uitmuntende medewerkers, terwijl we bij Nyborg toe moeten kijken hoe alles langzaam uit haar vingers glipt.

In de laatste aflevering van het eerste seizoen, net uitgezonden door de VARA, ligt Nyborgs privéleven in duigen, staat haar coalitie op springen en doet haar partij, De Moderate, het belabberd in de peilingen. De afloop van het eerste seizoen geeft een eenduidig antwoord op de vraag of Birgitte Nyborg privé en werk kan combineren: nee.

Het is niet eerlijk om te beweren dat The West Wing simpeler is dan Borgen. The West Wing heeft politiek nooit gesimplificeerd. Er valt zelfs iets voor te zeggen dat er dieper op de politieke kant van het verhaal wordt ingegaan dan in Borgen. En ook over president Bartlet rijst de vraag of hij privé en werk wel kan combineren. Maar hier wordt die vraag anders beantwoord.

Dat terwijl Nyborg niet minder gemotiveerd of getalenteerd is dan Bartlet. Het personage is niet cynisch, de wereld is cynisch. Borgen schetst een wereld waarin politici – of mensen - tot minder in staat zijn dan in The West Wing. Ook Borgen is, hoewel op haar eigen manier, de anti-West Wing: de personages zijn minder gelukkig en kunnen daar ook minder aan doen.

Tegenpolen

Door het cynisme van Borgen valt ook opeens de gelijkenis op tussen House of Cards en The West Wing. Hoewel de personages in House of Cards weliswaar cynischer zijn dan de personages in The West Wing, zijn ze allebei tot bijzonder veel in staat. Op die manier dragen allebei de series de boodschap uit dat als je iets echt wil, dat je er ook toe in staat bent - The American Dream.

Borgen levert – in theorie - idealistische ambtenaren, maar waarschuwt ze wel dat ze weinig zullen bereiken en er niet gelukkig van zullen worden. House of Cards is daar optimistischer over, maar beweert dan weer dat we al onze idealen moeten laten varen.

Er zijn dus twee invloeden op het cynisme in politieke fictie te onderscheiden: enerzijds het idealisme van de personages, anderzijds hoe capabel ze zijn. Borgen is cynisch omdat het falen van idealistische personages wordt getoond. House of Cards is juist cynisch omdat het vertelt over het slagen van cynische personages.

Grafiek: Daan Windhorst

Wat dat betreft zijn zowel Borgen als House of Cards niet de echte anti-West Wing. Die eer gaat waarschijnlijk naar de Britse sitcom The Thick of It, die spin doctor Malcolm Tucker volgt. Tucker is een boze Schot die manipuleert, vloekt en tiert om uiteindelijk zijn zin te krijgen.

Fuckity bye

Het lukt showrunner Armando Iannucci – ook een uitgesproken West Wing-fan – wèl om de retoriek en dialoogsnelheid van Aaron Sorkin te kopiëren. Waar Sorkin grootse, idealistische speeches schreef, zijn het in The Thick of It echter altijd tierende aderlatingen, overgoten met fuck, fucking en fuckity. De show heeft een aparte swearing consultant, met als enige taak om de scenario’s vol te stoppen met creatieve scheldwoorden.

Het is onduidelijk waarom de politici en ambtenaren van Ianucci de politiek in zijn gegaan, maar van idealisme is er weinig over. De genadeloze Malcolm Tucker opereert constant vanuit eigenbelang. De rest van de personages wordt vooral gemotiveerd door angst voor Tucker.

De politici en ambtenaren in The Thick of It zien er altijd moe uit. De vraag of ze privé en werk kunnen combineren hoeft niet eens te worden gesteld: ze kunnen een persconferentie niet organiseren zonder hem twee keer af te gelasten, drie keer de inhoud van het aan te kondigen beleid te veranderen om vervolgens na afloop te ontkennen wat ze op de persconferentie beweerd hebben. Politiek in The Thick of It is niet het idealistische werk van Bartlet, maar constant paniekvoetbal. Eigenbelang, miscommunicatie en een constante angst voor de pers zorgen ervoor dat de politici niet eens meer toekomen aan idealen. In vergelijking met wat de cast van The Thick of It politiek gedaan krijgt, is Birgitte Nyborg opeens een daadkrachtige Batman.

De Nederlandse Borgen

Het is niet alleen hypothetisch om te bedenken dat ook Borgen, House of Cards en The Thick of It invloed hebben op het imago van de politiek. Het The Thick of It-woord omneyshambles is opgenomen in The Oxford Dictionary. En in Denemarken is inmiddels de eerste vrouwelijke premier verkozen. Is dat dankzij, of ondanks de weergave van het premierschap in Borgen?

Ondertussen zijn cabaretier Johan Fretz en scenarist Willem Bosch bezig met de serie Nieuwspoort, die ze – PR-technisch heel handig – pitchen als ‘de Nederlandse Borgen’. Het is interessant waar zij voor zullen kiezen en wat voor effect dat zal hebben op de politiek in ons land.

Wat voor politieke toekomst gaan wij tegemoet? Het idealisme van Bartlet, het opportunisme van Underwood, het realisme van Nyborg of het cynisme van Tucker?

-

Daan Windhorst schrijft films, toneelstukken en proza. Hij schreef onder meer voor de VPRO, het Zuidelijk Toneel en het satirisch theaterprogramma de Orde van de Dag.

Oorspronkelijk geplaatst op 11 maart 2013

Mail

Kwennie Cheng

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan