Asset 14

Kijk nú Inside Out

Stop met lezen! Sluit af dit scherm, graai in je zak naar je sleutels en verlaat je huis. Spring op je stalen ros of bedien je van een ander vervoersmiddel en haast jezelf naar de lokale filmzaal. Vraag het meisje of de jongen achter de balie je een kaartje te verkopen voor de nieuwe Pixar. Knik bevestigend als hij of zij 'Inside Out?' zegt. Loop, zit en kijk.

Je bent nog aan het lezen? Schiet op, de film draait niet zo lang meer. Je wilt de maatschappelijk meest relevante film sinds de schepping van de filmcamera in het groot zien, niet pas over een tijd, illegaal gedownload op je met stof dichtgezogen pruttelende 17-inch laptop.

Inside Out is iets abstracter dan de voorgaande Pixars. Dit keer geen speelgoed, auto’s of kokende ratten. Emoties zijn nu de helden. Vijf om precies te zijn, in het hoofd van een elfjarig meisje genaamd Riley. In Riley’s hersenpan vinden we geen heerser, geen ik. De emoties drukken (letterlijk) op de knoppen in het hoofdkwartier - een Cartesiaans theater met als speelfilm op groot scherm de waarneming van het meisje. De emoties zijn toeschouwer en baas. Zij bepalen hoe Riley reageert op alledaagse gebeurtenissen. Staat Woede achter het bedieningspaneel, dan foetert het meisje dat haar ouders haar met rust moeten laten. Glimlacht ze toegeeflijk? Vreugde bestuurt. Tot de emoties, in een hoek gedreven, uiteindelijk op een rode alarmknop drukken. In een vlaag van tijdelijke verstandsverbijstering loopt Riley weg van huis. Ze is een marionet, aangejaagd door tegenstrijdige impulsen.

Poppen

Beeld: Jeroen Mirck via Flickr

Wij zijn Riley. Iedereen weet dat we niet de volledige, bewuste controle hebben over - of all people - onszelf. Dat laat de film ook zien: Riley wordt aangestuurd door een hypercomplex samenspel van emoties, herinneringen, fantasieën, dromen, enzovoort. Maar dat gebrek aan controle wordt in ons dagelijks leven erg weinig onderkend. We worden door onze omgeving vaak onverbiddelijk verantwoordelijk gehouden voor onze daden. Als we iets fout doen is de (moraal)politie er als de kippen bij. Ruzie gemaakt, beloftes niet nagekomen? Foei! Wat dachten we wel niet? Alle schuld kleeft aan ons, want we hebben verwijtbaar gehandeld. Op sociale media loopt dat de spuitgaten uit. Daar maken we met zijn allen gehakt van mensen die in onze ongenade gevallen zijn.

Dat is anders in het strafrecht. De rechter zoekt niet alleen naar redenen om iemand te veroordelen, maar vraagt zich ook af of er sprake is van een verontschuldigende of verzachtende omstandigheid. Verweerde de verdachte zich, was hij aantoonbaar krankzinnig? Het kan leiden tot vrijspraak of een alternatieve straf. En ook strafrecht is mensenwerk. Zaken als Lucia de Berk en Ina Post doen achteraf sterk denken aan ordinaire heksenjachten.

Natuurlijk, de meeste mensen zijn geen strafrechters. Maar we kunnen allemaal wat van ze leren. De volgende keer dat iemand voordringt in de rij, een mail niet beanwoordt, op onze voeten trapt – in al die gevallen dat iemand ons krenkt en we alle schuld verwijtend over hen heenstorten, zouden we kunnen denken: hé, misschien bedoelde hij het niet zo. Misschien is zij heel ongelukkig. Of gewoon een beetje onhandig. Vooral: misschien heb ik geen idee wat zich in het hoofd van de ander afspeelt en moet ik stoppen met doen alsof. Misschien is de ander wel net zo hulpeloos als ik.

Overdrijf ik? Oordeel zelf, kijk Inside Out.

Ron Vaessen (1987) schrijft aan zijn debuutnovelle en is redacteur bij het Tilburgs universiteitsblad Univers.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

Column: Een Bert of een Ernie

Een Bert of een Ernie

Eva van den Boogaard is met vrienden op vakantie in de Ardèche. Liggend bij het zwembad stelt één van haar vrienden een vraag die in alle eenvoud doet nadenken over de groepsverhoudingen. Lees meer

Column: Volhouden stoppen volhouden 3

Volhouden stoppen volhouden

Iduna Paalman bezoekt haar zieke hond, en hoort haar 's nachts onrustig ademen. 'Ze jankt een beetje, dat doen honden als ze dromen. Of heeft ze pijn?' Lees meer

Complete overgave

Complete overgave

Marthe van Bronkhorst liet zich meevoeren door de Waddenzee - om zichzelf te herontdekken. De rustgevende bezigheid maakt haar al snel doodsbenauwd. Lees meer

Slentermijmeringen uit Brussel

Slentermijmeringen uit Brussel

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Brussel. Lees meer

Onder de vraagprijs

Onder de vraagprijs

Vragen als ‘Wat doe jij nu?’ en ‘Waar woon je tegenwoordig?’ bezorgen Eva van den Boogaards vriend M. een rood hoofd en het gevoel te willen verdwijnen. Zij snapt hem maar al te goed. Lees meer

Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Tip: zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Wat te doen als je gelooft dat ieder mens bestaansrecht heeft, behalve jij? Op grijze dagen verliest ook Annelies van Wijk zichzelf weleens uit het oog. Een tip om je ondermijnende gedachtes 180 graden te draaien. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan