Asset 14

Kijk nú Inside Out

Stop met lezen! Sluit af dit scherm, graai in je zak naar je sleutels en verlaat je huis. Spring op je stalen ros of bedien je van een ander vervoersmiddel en haast jezelf naar de lokale filmzaal. Vraag het meisje of de jongen achter de balie je een kaartje te verkopen voor de nieuwe Pixar. Knik bevestigend als hij of zij 'Inside Out?' zegt. Loop, zit en kijk.

Je bent nog aan het lezen? Schiet op, de film draait niet zo lang meer. Je wilt de maatschappelijk meest relevante film sinds de schepping van de filmcamera in het groot zien, niet pas over een tijd, illegaal gedownload op je met stof dichtgezogen pruttelende 17-inch laptop.

Inside Out is iets abstracter dan de voorgaande Pixars. Dit keer geen speelgoed, auto’s of kokende ratten. Emoties zijn nu de helden. Vijf om precies te zijn, in het hoofd van een elfjarig meisje genaamd Riley. In Riley’s hersenpan vinden we geen heerser, geen ik. De emoties drukken (letterlijk) op de knoppen in het hoofdkwartier - een Cartesiaans theater met als speelfilm op groot scherm de waarneming van het meisje. De emoties zijn toeschouwer en baas. Zij bepalen hoe Riley reageert op alledaagse gebeurtenissen. Staat Woede achter het bedieningspaneel, dan foetert het meisje dat haar ouders haar met rust moeten laten. Glimlacht ze toegeeflijk? Vreugde bestuurt. Tot de emoties, in een hoek gedreven, uiteindelijk op een rode alarmknop drukken. In een vlaag van tijdelijke verstandsverbijstering loopt Riley weg van huis. Ze is een marionet, aangejaagd door tegenstrijdige impulsen.

Poppen

Beeld: Jeroen Mirck via Flickr

Wij zijn Riley. Iedereen weet dat we niet de volledige, bewuste controle hebben over - of all people - onszelf. Dat laat de film ook zien: Riley wordt aangestuurd door een hypercomplex samenspel van emoties, herinneringen, fantasieën, dromen, enzovoort. Maar dat gebrek aan controle wordt in ons dagelijks leven erg weinig onderkend. We worden door onze omgeving vaak onverbiddelijk verantwoordelijk gehouden voor onze daden. Als we iets fout doen is de (moraal)politie er als de kippen bij. Ruzie gemaakt, beloftes niet nagekomen? Foei! Wat dachten we wel niet? Alle schuld kleeft aan ons, want we hebben verwijtbaar gehandeld. Op sociale media loopt dat de spuitgaten uit. Daar maken we met zijn allen gehakt van mensen die in onze ongenade gevallen zijn.

Dat is anders in het strafrecht. De rechter zoekt niet alleen naar redenen om iemand te veroordelen, maar vraagt zich ook af of er sprake is van een verontschuldigende of verzachtende omstandigheid. Verweerde de verdachte zich, was hij aantoonbaar krankzinnig? Het kan leiden tot vrijspraak of een alternatieve straf. En ook strafrecht is mensenwerk. Zaken als Lucia de Berk en Ina Post doen achteraf sterk denken aan ordinaire heksenjachten.

Natuurlijk, de meeste mensen zijn geen strafrechters. Maar we kunnen allemaal wat van ze leren. De volgende keer dat iemand voordringt in de rij, een mail niet beanwoordt, op onze voeten trapt – in al die gevallen dat iemand ons krenkt en we alle schuld verwijtend over hen heenstorten, zouden we kunnen denken: hé, misschien bedoelde hij het niet zo. Misschien is zij heel ongelukkig. Of gewoon een beetje onhandig. Vooral: misschien heb ik geen idee wat zich in het hoofd van de ander afspeelt en moet ik stoppen met doen alsof. Misschien is de ander wel net zo hulpeloos als ik.

Overdrijf ik? Oordeel zelf, kijk Inside Out.

Ron Vaessen (1987) schrijft aan zijn debuutnovelle en is redacteur bij het Tilburgs universiteitsblad Univers.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer