Beste lezer, ik moet u iets bekennen. Ik ben verliefd. Op mijn vriendin natuurlijk, maar ook op Joanna Newsom. Niet alleen omdat zij een beeldje is om te zien (zeg maar gerust bloedgeil), maar ook omdat haar muziek een net vol vlinders in mijn maag laat openbarsten.
Joanna Newsom, afkomstig uit het gehucht Nevada City, bespeelt een instrument dat we allemaal wel kennen, maar dat je eigenlijk nooit tegenkomt in de popmuziek: de harp. Haar debuutalbum The Milk-Eyed Mender uit 2004 bestaat volledig uit harp-getokkel, alhoewel zij dit soms afwisselt voor het al even a-modieuze instrument de harpsichord. Meest in het oor springende element is echter toch wel haar stem. Die klinkt als een jengelend kind, maar wel een heel erg lief jengelend kind. Op het tweede album Ys uit 2006 is haar stem haast onherkenbaar gegroeid en heeft opeens een reusachtig bereik. Ook muzikaal is het een en ander veranderd. De kale folkpop van haar debuut is ingeruild voor een meer barokke benadering. De composities klokken elk tussen de tien en de vijftien minuten en de legendarische Van Dyke Parks – bekend van ondermeer zijn werk met The Beach Boys – levert megalomane orkestrale arrangementen. Ys werd onthaald als een meesterwerk, maar ik vond het eerlijk gezegd maar een lastige plaat. Indrukwekkend, dat zeker. Maar ergens toch ook wel het popmuzikale equivalent van het verzamelde werk van Proust, niet iets wat je te allen tijde zomaar openslaat.
Begrijpelijk was dan ook mijn vermoeide zucht toen ik hoorde dat Joanna’s nieuwste plaat een driedubbel-album zou worden. Een vuistdikke boterham zonder beleg, daar had ik nou niet bepaald trek in. Maar Have One On Me, want dat is de titel, blijkt zo moeilijk helemaal niet te zijn. Een paar dingen vallen op aan het album. Ten eerste verruilt Joanna haar zo kenmerkende harp regelmatig voor een doodgewone piano, waardoor de nadruk minder op Keltische folk en meer op jazz en blues komt te liggen. Ten tweede is haar stem nóg meer gegroeid en is het kinderlijke er nu echt zo goed als af. Wat best wennen is, want dat kinderlijke was juist zo charmant. Nu klinkt Joanna vaak als een kruising tussen Joni Mitchell en Kate Bush, met soms enorme uithalen. Sommige nummers op Have One On Me zijn verrassend catchy, maar de meeste nemen je mee in een soort stream-of-consciousness vol grillige bochten. Veel van de teksten behandelen de stukgelopen relatie tussen Joanna en singer-songwriter Bill Callahan, die daar op zijn beurt vorig jaar het prachtige Sometimes I Wish We Were An Eagle over maakte. Maar de teksten van Joanna zijn vooral parabels, vol verwijzingen naar de Bijbel, Shakespeare en middeleeuwse lyriek.
Joanna Newsom is absoluut niet een artiest voor iedereen. Veel mensen zullen haar onuitstaanbaar pretentieus vinden. Ik vind haar zonder enige twijfel de meest eigenzinnige artiest van dit moment en haar muziek maakt me dolgelukkig. Have One On Me is een compromisloos magnum opus dat schepen op de klippen kan laten lopen. Odysseus, keten je vast aan je mast, als je tenminste ooit thuis wilt komen!
Joanna Newsom staat op 30 mei in de Melkweg.
Afkomstig van The Milk-Eyed Mender en het liedje waar mijn verliefdheid begon:
