Londen en Parijs stonden in brand, in Amsterdam houden we het vooral gezellig. Is dat iets om trots op te zijn?" /> Londen en Parijs stonden in brand, in Amsterdam houden we het vooral gezellig. Is dat iets om trots op te zijn?" />
Asset 14

Amsterdam

De gevolgen van de financiële crisis worden overal in de wereld gevoeld. Overheden worden gedwongen om te bezuinigen en het onderwijs is hierbij telkens het doelwit. Hardhoofd stuurde vier redacteuren naar vier steden voor een verslag van de bezuinigingen en de protesten hiertegen: Londen, Parijs, New York en Amsterdam. Na Londen nu Amsterdam, waar men het vooral gezellig en genuanceerd hield. Is dit een positief gegeven, of moet het protest verharden om echt gehoord te worden?

Even leek er vorige week op de Dam een einde te komen aan alle studentikoze gezelligheid. Tijdens de opkomst van Anne-Wil Lucas (VVD) gooide iemand uit de voorste rij iets naar haar hoofd, maar miste net. De gastheer pareerde dit snel door het joelende publiek er aan te herinneren dat het bijzonder dapper van haar was om überhaupt aanwezig te zijn. Eén van de Kamerleden van de oppositie rook zijn kans en zette Voltaire in; verontwaardigd riep hij dat hij het ook niet met haar eens was, maar als er nog iets naar haar gegooid werd, hij direct van het podium zou verdwijnen. Het incident was typerend voor de beschaafde sfeer tijdens het protest tegen de bezuinigingen op hoger onderwijs.

Qua opkomst lijkt het nog wat te worden met de protestgolf in Nederland. Waar een paar maanden geleden niemand reageerde op een smsje over een demonstratie, was het nu een feest der herkenning. Op Facebook hadden zich zelfs 6,057 mensen aangemeld.

Maar in tegenstelling tot onze Europese buurlanden werden er bij ons geen gebouwen bezet en geen hoofdkantoren bestormd. De demonstratie verliep vlekkeloos. Geen arrestaties, geen vernielingen, geen rellen. Hooguit wat chagrijnige trambestuurders, en een vuurpijl of twee. De vraag is: moeten we nu trots zijn op deze keurige houding? Overal wordt schande gesproken over de Britse hooligans die onder het mom van demonstreren ME-busjes kapotrellen, maar er wordt tenminste over gesproken. Het was vrij sneu voor Camilla en Charles dat ze zo geschrokken waren, maar het was een mediagenieke actie. In Nederland komt het studentenprotest pas net op gang en wordt het vooral netjes en gezellig gehouden.

Zo werden tijdens de demonstratie sprekers aan elkaar gepraat door een gesjeesde corpsbal en aangevuld met muzikale begeleiding, bestaande uit een après-ski remix van Ramses Shaffy waarop we met z’n allen mee mochten hossen. De demonstranten werden verder getrakteerd op een nieuwe carnavalskraker van de demo-formatie ‘Goeiemiddag’, ook wel bekend van het anti-Wilders-nummer ‘Waar is toch die shoarmatent?’. Onder begeleiding van een cheesy meezinger werden er vooral clichés bevestigd en goedkope argumenten ad hominem over de Dam geslingerd.

De Britten ontketenen een revolutie, de Fransen leggen Parijs plat, wij hebben de muzikale intermezzo’s van DJ Jordy. Waarom die poging tot een genuanceerde discussie op een demonstratie? Waarom dat ludieke sausje? Een demonstratie is toch een bijeenkomst van een groep boze burgers die hun ongenoegen uiten? Of moet het vooral leuk blijven?

Officieel spreekt het kabinet-Rutte liever niet over een bezuiniging; het gaat slechts om een herstructurering van het onderwijs en een langstudeerboete. Kortom, een efficiëntiemaatregel om te zorgen dat het geld niet meer naar de langstudeerder, maar naar de kwaliteit van het onderwijs gaat. Maar kost de langstudeerder de maatschappij wel zoveel? De begrotingsplannen zullen meer opbrengen dan dat er zal worden geïnvesteerd. Een van de grote bezwaren is dan ook dat door het toekomstige geldgebrek van de universiteiten vooral het primaire leerproces de boete zal betalen.

De studenten die getroffen worden door deze maatregel zijn bovendien niet alleen de studenten die hun colleges skippen vanwege hun kater en na zes jaar hun propedeuse nog niet gehaald hebben. Dit zijn juist ook de studenten met grote ambities, die een tweede studie of een masteropleiding willen volgen, een bestuursjaar hebben gedaan of een gedeelte van hun studie in het buitenland hebben gevolgd. Studenten die hun carrière op willen bouwen, ondanks een handicap of allerlei onvoorziene omstandigheden. De regering spreekt over het stimuleren van een kenniseconomie, maar bezuinigt de gemotiveerde, interdisciplinaire en internationaal georiënteerde studenten weg. Aangezien het kabinet zelf ook uit langstudeerders bestaat zou gesteld kunnen worden dat deze 'nietsnutten' lang niet allemaal geheel onverdienstelijk zijn.

De woede van studenten werd vooral aangewakkerd door het feit dat wanneer deze maatregel ingevoerd wordt, hij vanaf 2011-2012 zou gelden voor alle zittende studenten. Voor de huidige studenten worden de regels tijdens de wedstrijd veranderd. Volgens Roelof de Wijkerslooth, voorzitter van het college van bestuur van de Radboud Universiteit Nijmegen, zou deze invoering zelfs in strijd zijn met het rechtszekerheidsbeginsel, maar het ministerie van OC&W is niet onder de indruk.

Het debat rond het hoger onderwijs lijkt hoe dan ook vooral gedomineerd te worden door een stereotype beeld van studenten. Men praat over langstudeerders, die al jarenlang op kosten van de staat in de toko hangen, en te beroerd zijn om zelf iets bij te dragen aan de maatschappij. Politici die over langstudeerders spreken lijken eerder te refereren aan Jiskefet's Van Binsbergen, Kerstens en Kamphuijs dan aan de gemiddelde student die op een universiteit rondloopt. Gek genoeg houden de protesterende studenten dit beeld zelf vrolijk in stand met weinig inhoudelijke argumenten en veel teksten over zuipen en neuken.

Het student-zijn was namelijk de enige bindende factor tussen de demonstranten. Deze stereotypering van henzelf zorgt ervoor dat het maatschappelijk draagvlak voor dit protest verkleint. De professoren nemen genoegen met de opiniepagina’s, en de middenklasse, voor wiens recht op onderwijs gestreden wordt, vindt dat die luie kakkers maar een bijbaan moeten zoeken als ze zo nodig twee studies moeten doen.

Eigenlijk is er voor een demonstratie alleen een probleem met de gevestigde orde nodig, maar dit gebrek aan een gedeelde politieke identiteit maakte het protest in de praktijk erg ongemakkelijk. De aanwezige studenten voelden zich te gegeneerd om openlijk hun boosheid te tonen en te genuanceerd om mee te schreeuwen met leuzen. Er werd nog een halfhartige poging gedaan om “Het Is Stom!”, of het simpele “Oprutte!” in te zetten, waar uiteindelijk een stuk of twintig studenten zelfbewust aan meededen.

Het Nederlandse studentenprotest verkeert kortom in een identiteitscrisis. De groep die juist demonstreert tegen het soort onderwijs dat alleen toegankelijk is voor de rijken, wordt weggezet als lui en elitair. De VVD en het CDA, die historisch gezien altijd belang hebben gehecht aan goed onderwijs en hier in de verkiezingscampagnes nog op gehamerd hebben, staan nu aan de andere kant van het debat. De inhoudelijke argumenten tegen de plannen van het kabinet liggen voor het oprapen, maar zijn vaak te complex voor een punchline. Bovendien lijkt een bepaald soort schaamte de studenten in de weg te zitten. Welke toon moet het protest aanslaan? Wie is de vijand?

Misschien moeten we het Nederlandse studentenprotest nog even de tijd geven om oprecht boos te worden en zijn eigen stem te vinden. Het idee van een 'ludieke actie' lijkt in elk geval definitief over de datum. Het praktisch nut van de demonstratie mag ter discussie staan, symbolische protestacties zijn hun abstracte dode broertje. Als er überhaupt aandacht aan wordt gegeven is dit eerder een kwestie van beleefdheid dan van werkelijke geestdrift.

Misschien zullen de demonstranten er een minder gezellige dag van maken als er daadwerkelijk 2.500 hoogleraren en 4.000 docenten worden wegbezuinigd. Er zal tussen de beleefde liedjes en grapjes en de vuurbommen van Athene in, een vorm van demonstreren gevonden moeten worden waar wel naar geluisterd wordt. Want één ding is zeker: op dit moment is minister Van Bijsterveld niet onder indruk en worden de plannen praktisch ongewijzigd doorgevoerd.

Volgende week: Parijs

Mail

Meredith Greer

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer