Londen en Parijs stonden in brand, in Amsterdam houden we het vooral gezellig. Is dat iets om trots op te zijn?" /> Londen en Parijs stonden in brand, in Amsterdam houden we het vooral gezellig. Is dat iets om trots op te zijn?" />
tickets
Asset 14

Amsterdam

De gevolgen van de financiële crisis worden overal in de wereld gevoeld. Overheden worden gedwongen om te bezuinigen en het onderwijs is hierbij telkens het doelwit. Hardhoofd stuurde vier redacteuren naar vier steden voor een verslag van de bezuinigingen en de protesten hiertegen: Londen, Parijs, New York en Amsterdam. Na Londen nu Amsterdam, waar men het vooral gezellig en genuanceerd hield. Is dit een positief gegeven, of moet het protest verharden om echt gehoord te worden?

Even leek er vorige week op de Dam een einde te komen aan alle studentikoze gezelligheid. Tijdens de opkomst van Anne-Wil Lucas (VVD) gooide iemand uit de voorste rij iets naar haar hoofd, maar miste net. De gastheer pareerde dit snel door het joelende publiek er aan te herinneren dat het bijzonder dapper van haar was om überhaupt aanwezig te zijn. Eén van de Kamerleden van de oppositie rook zijn kans en zette Voltaire in; verontwaardigd riep hij dat hij het ook niet met haar eens was, maar als er nog iets naar haar gegooid werd, hij direct van het podium zou verdwijnen. Het incident was typerend voor de beschaafde sfeer tijdens het protest tegen de bezuinigingen op hoger onderwijs.

Qua opkomst lijkt het nog wat te worden met de protestgolf in Nederland. Waar een paar maanden geleden niemand reageerde op een smsje over een demonstratie, was het nu een feest der herkenning. Op Facebook hadden zich zelfs 6,057 mensen aangemeld.

Maar in tegenstelling tot onze Europese buurlanden werden er bij ons geen gebouwen bezet en geen hoofdkantoren bestormd. De demonstratie verliep vlekkeloos. Geen arrestaties, geen vernielingen, geen rellen. Hooguit wat chagrijnige trambestuurders, en een vuurpijl of twee. De vraag is: moeten we nu trots zijn op deze keurige houding? Overal wordt schande gesproken over de Britse hooligans die onder het mom van demonstreren ME-busjes kapotrellen, maar er wordt tenminste over gesproken. Het was vrij sneu voor Camilla en Charles dat ze zo geschrokken waren, maar het was een mediagenieke actie. In Nederland komt het studentenprotest pas net op gang en wordt het vooral netjes en gezellig gehouden.

Zo werden tijdens de demonstratie sprekers aan elkaar gepraat door een gesjeesde corpsbal en aangevuld met muzikale begeleiding, bestaande uit een après-ski remix van Ramses Shaffy waarop we met z’n allen mee mochten hossen. De demonstranten werden verder getrakteerd op een nieuwe carnavalskraker van de demo-formatie ‘Goeiemiddag’, ook wel bekend van het anti-Wilders-nummer ‘Waar is toch die shoarmatent?’. Onder begeleiding van een cheesy meezinger werden er vooral clichés bevestigd en goedkope argumenten ad hominem over de Dam geslingerd.

De Britten ontketenen een revolutie, de Fransen leggen Parijs plat, wij hebben de muzikale intermezzo’s van DJ Jordy. Waarom die poging tot een genuanceerde discussie op een demonstratie? Waarom dat ludieke sausje? Een demonstratie is toch een bijeenkomst van een groep boze burgers die hun ongenoegen uiten? Of moet het vooral leuk blijven?

Officieel spreekt het kabinet-Rutte liever niet over een bezuiniging; het gaat slechts om een herstructurering van het onderwijs en een langstudeerboete. Kortom, een efficiëntiemaatregel om te zorgen dat het geld niet meer naar de langstudeerder, maar naar de kwaliteit van het onderwijs gaat. Maar kost de langstudeerder de maatschappij wel zoveel? De begrotingsplannen zullen meer opbrengen dan dat er zal worden geïnvesteerd. Een van de grote bezwaren is dan ook dat door het toekomstige geldgebrek van de universiteiten vooral het primaire leerproces de boete zal betalen.

De studenten die getroffen worden door deze maatregel zijn bovendien niet alleen de studenten die hun colleges skippen vanwege hun kater en na zes jaar hun propedeuse nog niet gehaald hebben. Dit zijn juist ook de studenten met grote ambities, die een tweede studie of een masteropleiding willen volgen, een bestuursjaar hebben gedaan of een gedeelte van hun studie in het buitenland hebben gevolgd. Studenten die hun carrière op willen bouwen, ondanks een handicap of allerlei onvoorziene omstandigheden. De regering spreekt over het stimuleren van een kenniseconomie, maar bezuinigt de gemotiveerde, interdisciplinaire en internationaal georiënteerde studenten weg. Aangezien het kabinet zelf ook uit langstudeerders bestaat zou gesteld kunnen worden dat deze 'nietsnutten' lang niet allemaal geheel onverdienstelijk zijn.

De woede van studenten werd vooral aangewakkerd door het feit dat wanneer deze maatregel ingevoerd wordt, hij vanaf 2011-2012 zou gelden voor alle zittende studenten. Voor de huidige studenten worden de regels tijdens de wedstrijd veranderd. Volgens Roelof de Wijkerslooth, voorzitter van het college van bestuur van de Radboud Universiteit Nijmegen, zou deze invoering zelfs in strijd zijn met het rechtszekerheidsbeginsel, maar het ministerie van OC&W is niet onder de indruk.

Het debat rond het hoger onderwijs lijkt hoe dan ook vooral gedomineerd te worden door een stereotype beeld van studenten. Men praat over langstudeerders, die al jarenlang op kosten van de staat in de toko hangen, en te beroerd zijn om zelf iets bij te dragen aan de maatschappij. Politici die over langstudeerders spreken lijken eerder te refereren aan Jiskefet's Van Binsbergen, Kerstens en Kamphuijs dan aan de gemiddelde student die op een universiteit rondloopt. Gek genoeg houden de protesterende studenten dit beeld zelf vrolijk in stand met weinig inhoudelijke argumenten en veel teksten over zuipen en neuken.

Het student-zijn was namelijk de enige bindende factor tussen de demonstranten. Deze stereotypering van henzelf zorgt ervoor dat het maatschappelijk draagvlak voor dit protest verkleint. De professoren nemen genoegen met de opiniepagina’s, en de middenklasse, voor wiens recht op onderwijs gestreden wordt, vindt dat die luie kakkers maar een bijbaan moeten zoeken als ze zo nodig twee studies moeten doen.

Eigenlijk is er voor een demonstratie alleen een probleem met de gevestigde orde nodig, maar dit gebrek aan een gedeelde politieke identiteit maakte het protest in de praktijk erg ongemakkelijk. De aanwezige studenten voelden zich te gegeneerd om openlijk hun boosheid te tonen en te genuanceerd om mee te schreeuwen met leuzen. Er werd nog een halfhartige poging gedaan om “Het Is Stom!”, of het simpele “Oprutte!” in te zetten, waar uiteindelijk een stuk of twintig studenten zelfbewust aan meededen.

Het Nederlandse studentenprotest verkeert kortom in een identiteitscrisis. De groep die juist demonstreert tegen het soort onderwijs dat alleen toegankelijk is voor de rijken, wordt weggezet als lui en elitair. De VVD en het CDA, die historisch gezien altijd belang hebben gehecht aan goed onderwijs en hier in de verkiezingscampagnes nog op gehamerd hebben, staan nu aan de andere kant van het debat. De inhoudelijke argumenten tegen de plannen van het kabinet liggen voor het oprapen, maar zijn vaak te complex voor een punchline. Bovendien lijkt een bepaald soort schaamte de studenten in de weg te zitten. Welke toon moet het protest aanslaan? Wie is de vijand?

Misschien moeten we het Nederlandse studentenprotest nog even de tijd geven om oprecht boos te worden en zijn eigen stem te vinden. Het idee van een 'ludieke actie' lijkt in elk geval definitief over de datum. Het praktisch nut van de demonstratie mag ter discussie staan, symbolische protestacties zijn hun abstracte dode broertje. Als er überhaupt aandacht aan wordt gegeven is dit eerder een kwestie van beleefdheid dan van werkelijke geestdrift.

Misschien zullen de demonstranten er een minder gezellige dag van maken als er daadwerkelijk 2.500 hoogleraren en 4.000 docenten worden wegbezuinigd. Er zal tussen de beleefde liedjes en grapjes en de vuurbommen van Athene in, een vorm van demonstreren gevonden moeten worden waar wel naar geluisterd wordt. Want één ding is zeker: op dit moment is minister Van Bijsterveld niet onder indruk en worden de plannen praktisch ongewijzigd doorgevoerd.

Volgende week: Parijs

Mail

Meredith Greer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan