tickets
Asset 14

Waarom we er niet buiten staan

Het luchtalarm ging af en mensen stroomden de straat op, want iedereen is tegen racisme.

Ik weet niet hoe het met u zat, maar ik werd vorige week op Facebook herhaaldelijk uitgenodigd voor het het evenement ‘Ik Sta Hier buiten’. Op de pagina van het evenement was te lezen: "Op 7 april om 12.00 uur gaat het luchtalarm. Dat is het moment. 
Ik ga naar buiten en ik ga daar staan - in stilte." De bedoeling was samen symbolisch te protesteren tegen racisme en discriminatie. Om met zijn allen een symbolisch statement te maken, dat we Er Tegen waren. Ik ben ook Tegen. Maar mij heb je buiten niet zien staan.

Het ding is, een aantal maanden terug had ik een discussie met een (mondige, donkere) vriendin over racisme, naar aanleiding van een debatavond die niet echt divers te noemen was. Het debat was natuurlijk wel met de beste bedoelingen georganiseerd, betoogde ik, maar volgens haar veranderde dat helemaal niets. Ik zei: "Ja, maar zo kunnen we het toch nooit goed doen? Ik ben toch geen racist?", waarop zij reageerde met de verbale bitch slap "Ja, maar daar heb je 'm, Meredith. Het. Gaat. Niet. Om. Jou." Mijn eerste reactie was me defensief opstellen. Zelfs de ‘kunnen-we-het-niet-gewoon-gezellig-en-constructief-houden’ impuls kwam in me op. Maar shit, ze had een punt. Racisme gaat niet om míjn gevoelens.

Als ik het namelijk omdraai naar een andere machtsverhouding, zie ik precies hetzelfde gebeuren. Ik vind het ook altijd verschrikkelijk irritant als een discussie over seksisme wordt afgebroken door een man die zich ineens persoonlijk aangevallen voelt. De redenering is in beide gevallen als volgt: hij is niet zo, de mensen in zijn omgeving zijn ook niet zo. Hij is wel tegen seksisme, maar hij komt het nooit echt tegen. Hij vraagt zich af waar ik mijn cijfers vandaan haal. Is seksisme überhaupt nog wel een probleem? Waarom doe ik eigenlijk zo ongezellig, hij bedoelt het toch goed? Ik maakte precies dezelfde denkfout wanneer het om racisme ging. Alleen omdat ik wou aangeven dat ik geen racist was, trok ik de discussie naar mij toe. Naar mijn ervaring, en mijn gevoelens en mijn noodzaak om te laten weten dat ik écht niet zo was. Zodat we het weer gezellig over iets anders konden hebben.

Het is niet mijn bedoeling om hier Killjoy McCynical uit te hangen. Ik juich toe dat er de laatste tijd een tegengeluid te horen is tegen het steeds explicietere racisme waarmee we complexe problemen in oneliners proberen op te lossen. Zo schrijft ‘Ik sta Hier Buiten’ op hun blog: "De uitspraken en de beeldspraak van Wilders van 19 maart wekken dusdanig sterke emoties en associaties met de geschiedenis op, dat dit het moment is voor maatschappelijke reflectie en verandering. Wij benaderen u omdat we geloven dat u een rol kunt spelen om deze kanteling te bewerkstelligen." Prima. Prachtig. Maar net zoals het niet constructief is om te roepen dat Zij de Schuld zijn van onze Problemen, is het ook zinloos om de wereld op te delen in goederiken en slechteriken. In racisten en mensen die GroenLinks stemmen.

De bedoeling was natuurlijk dat dit protest mensen met elkaar in contact bracht, om een geluid te horen van gelijkgestemden. Maar alle goede bedoelingen van de wereld veranderen er niets aan dat dit protest, en vooral de naam van het protest, problematisch is. We staan hier niet buiten. En met een zelfgenoegzame protestroes buiten gaan staan, en onszelf voorhouden dat we kleurenblind zijn, daar helpen we niemand mee. We staan niet boven racisme. Het heeft geen zin om te doen alsof we met zijn allen gelukkig United Colors of Benetton-postraciaal zijn.

Het komt op mij paternalistisch over om als blanke Nederlander 'ik ben niet racistisch, ik sta hier buiten' te roepen. Het lijkt een soort toe-eigenen. Je doet alsof deze discussie eigenlijk over jou gaat. Net zoals iedere andere discussie over racisme of seksisme of een ander –isme wordt stilgelegd met een ‘Niet alle … zijn zo, hoor!’ Gevolgd door de vraag of we niet even gezellig kunnen doen, of we het alsjeblieft over iets anders kunnen hebben. Zo ontstaat er een dynamiek waarin we problemen onder tafel schuiven, we andermans ervaringen met racisme niet erkennen omdat wíj toch niet zo zijn, en de etterende wond negeren. Praten over integratieproblematiek en racisme is niet ‘gezellig’. Het is pijnlijk, en hard nodig. Je handen ervan aftrekken en zeggen dat je er buiten staat, helpt niet.

Niemand vindt van zichzelf dat hij of zij een racist is. Zelfs Geert Wilders niet. Dat maakt het niet minder waar dat de dingen die we soms zeggen en doen onderdeel zijn van een systeem dat mensen buitensluit. Ik heb ook als peuter ‘henkie penkie sjang-hai’ gezongen terwijl ik mijn ogen scheeltrok. Ik stond toen ik jong was ook niet stil bij hoe mijn Sinterklaasfeest anderen liet voelen. Maakt dat mij een racist? Nee, maar het maakt mij wel een onderdeel van een samenleving die nare racistische kutkantjes heeft.

Racisme en ongelijkheid zijn onderdeel van ons systeem. We hebben dat zo doorgekregen van onze opa’s en opa’s opa. Alleen omdat we tijdens de jaren zestig en zeventig met elkaar hebben geschreeuwd dat –ismes eigenlijk niet zo chill zijn, betekent niet dat ze er nu niet meer onderhuids zitten. Dat is de realiteit. De realiteit is dat onze maatschappij ons evenzeer vormt, als omgekeerd. De realiteit is dat integratieproblematiek zichzelf niet even gaat oplossen als we maar lang genoeg buiten gaan staan en het goed bedoelen. Pas als we erkennen dat we allemaal, ongewild en onbewust, onderdeel zijn van dat systeem kunnen we er iets aan veranderen.

Misschien wil je geen racist zijn. Vind je racisme echt superkut. Prima. Maar tegen racisme zijn betekent niet dat je daarom maar moet doen alsof het niet bestaat. Het tegenovergestelde is waar. Ben je tegen racisme? Probeer dan voorbeelden te vinden van dagelijks racisme in je omgeving en doe daar iets aan. Probeer je in te leven in de ander, geef hen de ruimte om hun ervaring te vertellen. Erken dat hun ervaring belangrijker is dan jouw defensieve gevoelens over racisme. Erken het feit dat donkere vrouwen veel minder de vrijheid genieten om maatschappijkritiek te leveren. Zonder dat ze direct het label ‘lastig’ of ‘boos’ opgeplakt krijgen. Erken dat het lekker makkelijk is voor jou om in je blanke wijk de straat op te gaan, terwijl de mensen van kleur die tegen Zwarte Piet demonstreren met de dood worden bedreigd. Informeer jezelf.

We leggen de dialoog stil door te roepen ‘Dat Wij Niet Zo Zijn’. Terwijl het juist zo belangrijk is dat we deze wrange punten bespreekbaar maken, ongeacht of we ons er ongemakkelijk bij voelen. Ongeacht of we er ons een beetje door aangevallen voelen. Ongeacht dat we heel graag duidelijk willen maken dat we goede bedoelingen hebben, en we ons niet aangesproken wensen te voelen. Het gaat namelijk niet om ons.

___

Meredith Greer werkt voor N8, de organisatie achter de Museumnacht, schreef voor hard//hoofd en is hoofdredacteur van www.nachtbrakers.nl.

Mail

Meredith Greer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan