Asset 14

Waarom we er niet buiten staan

Het luchtalarm ging af en mensen stroomden de straat op, want iedereen is tegen racisme.

Ik weet niet hoe het met u zat, maar ik werd vorige week op Facebook herhaaldelijk uitgenodigd voor het het evenement ‘Ik Sta Hier buiten’. Op de pagina van het evenement was te lezen: "Op 7 april om 12.00 uur gaat het luchtalarm. Dat is het moment. 
Ik ga naar buiten en ik ga daar staan - in stilte." De bedoeling was samen symbolisch te protesteren tegen racisme en discriminatie. Om met zijn allen een symbolisch statement te maken, dat we Er Tegen waren. Ik ben ook Tegen. Maar mij heb je buiten niet zien staan.

Het ding is, een aantal maanden terug had ik een discussie met een (mondige, donkere) vriendin over racisme, naar aanleiding van een debatavond die niet echt divers te noemen was. Het debat was natuurlijk wel met de beste bedoelingen georganiseerd, betoogde ik, maar volgens haar veranderde dat helemaal niets. Ik zei: "Ja, maar zo kunnen we het toch nooit goed doen? Ik ben toch geen racist?", waarop zij reageerde met de verbale bitch slap "Ja, maar daar heb je 'm, Meredith. Het. Gaat. Niet. Om. Jou." Mijn eerste reactie was me defensief opstellen. Zelfs de ‘kunnen-we-het-niet-gewoon-gezellig-en-constructief-houden’ impuls kwam in me op. Maar shit, ze had een punt. Racisme gaat niet om míjn gevoelens.

Als ik het namelijk omdraai naar een andere machtsverhouding, zie ik precies hetzelfde gebeuren. Ik vind het ook altijd verschrikkelijk irritant als een discussie over seksisme wordt afgebroken door een man die zich ineens persoonlijk aangevallen voelt. De redenering is in beide gevallen als volgt: hij is niet zo, de mensen in zijn omgeving zijn ook niet zo. Hij is wel tegen seksisme, maar hij komt het nooit echt tegen. Hij vraagt zich af waar ik mijn cijfers vandaan haal. Is seksisme überhaupt nog wel een probleem? Waarom doe ik eigenlijk zo ongezellig, hij bedoelt het toch goed? Ik maakte precies dezelfde denkfout wanneer het om racisme ging. Alleen omdat ik wou aangeven dat ik geen racist was, trok ik de discussie naar mij toe. Naar mijn ervaring, en mijn gevoelens en mijn noodzaak om te laten weten dat ik écht niet zo was. Zodat we het weer gezellig over iets anders konden hebben.

Het is niet mijn bedoeling om hier Killjoy McCynical uit te hangen. Ik juich toe dat er de laatste tijd een tegengeluid te horen is tegen het steeds explicietere racisme waarmee we complexe problemen in oneliners proberen op te lossen. Zo schrijft ‘Ik sta Hier Buiten’ op hun blog: "De uitspraken en de beeldspraak van Wilders van 19 maart wekken dusdanig sterke emoties en associaties met de geschiedenis op, dat dit het moment is voor maatschappelijke reflectie en verandering. Wij benaderen u omdat we geloven dat u een rol kunt spelen om deze kanteling te bewerkstelligen." Prima. Prachtig. Maar net zoals het niet constructief is om te roepen dat Zij de Schuld zijn van onze Problemen, is het ook zinloos om de wereld op te delen in goederiken en slechteriken. In racisten en mensen die GroenLinks stemmen.

De bedoeling was natuurlijk dat dit protest mensen met elkaar in contact bracht, om een geluid te horen van gelijkgestemden. Maar alle goede bedoelingen van de wereld veranderen er niets aan dat dit protest, en vooral de naam van het protest, problematisch is. We staan hier niet buiten. En met een zelfgenoegzame protestroes buiten gaan staan, en onszelf voorhouden dat we kleurenblind zijn, daar helpen we niemand mee. We staan niet boven racisme. Het heeft geen zin om te doen alsof we met zijn allen gelukkig United Colors of Benetton-postraciaal zijn.

Het komt op mij paternalistisch over om als blanke Nederlander 'ik ben niet racistisch, ik sta hier buiten' te roepen. Het lijkt een soort toe-eigenen. Je doet alsof deze discussie eigenlijk over jou gaat. Net zoals iedere andere discussie over racisme of seksisme of een ander –isme wordt stilgelegd met een ‘Niet alle … zijn zo, hoor!’ Gevolgd door de vraag of we niet even gezellig kunnen doen, of we het alsjeblieft over iets anders kunnen hebben. Zo ontstaat er een dynamiek waarin we problemen onder tafel schuiven, we andermans ervaringen met racisme niet erkennen omdat wíj toch niet zo zijn, en de etterende wond negeren. Praten over integratieproblematiek en racisme is niet ‘gezellig’. Het is pijnlijk, en hard nodig. Je handen ervan aftrekken en zeggen dat je er buiten staat, helpt niet.

Niemand vindt van zichzelf dat hij of zij een racist is. Zelfs Geert Wilders niet. Dat maakt het niet minder waar dat de dingen die we soms zeggen en doen onderdeel zijn van een systeem dat mensen buitensluit. Ik heb ook als peuter ‘henkie penkie sjang-hai’ gezongen terwijl ik mijn ogen scheeltrok. Ik stond toen ik jong was ook niet stil bij hoe mijn Sinterklaasfeest anderen liet voelen. Maakt dat mij een racist? Nee, maar het maakt mij wel een onderdeel van een samenleving die nare racistische kutkantjes heeft.

Racisme en ongelijkheid zijn onderdeel van ons systeem. We hebben dat zo doorgekregen van onze opa’s en opa’s opa. Alleen omdat we tijdens de jaren zestig en zeventig met elkaar hebben geschreeuwd dat –ismes eigenlijk niet zo chill zijn, betekent niet dat ze er nu niet meer onderhuids zitten. Dat is de realiteit. De realiteit is dat onze maatschappij ons evenzeer vormt, als omgekeerd. De realiteit is dat integratieproblematiek zichzelf niet even gaat oplossen als we maar lang genoeg buiten gaan staan en het goed bedoelen. Pas als we erkennen dat we allemaal, ongewild en onbewust, onderdeel zijn van dat systeem kunnen we er iets aan veranderen.

Misschien wil je geen racist zijn. Vind je racisme echt superkut. Prima. Maar tegen racisme zijn betekent niet dat je daarom maar moet doen alsof het niet bestaat. Het tegenovergestelde is waar. Ben je tegen racisme? Probeer dan voorbeelden te vinden van dagelijks racisme in je omgeving en doe daar iets aan. Probeer je in te leven in de ander, geef hen de ruimte om hun ervaring te vertellen. Erken dat hun ervaring belangrijker is dan jouw defensieve gevoelens over racisme. Erken het feit dat donkere vrouwen veel minder de vrijheid genieten om maatschappijkritiek te leveren. Zonder dat ze direct het label ‘lastig’ of ‘boos’ opgeplakt krijgen. Erken dat het lekker makkelijk is voor jou om in je blanke wijk de straat op te gaan, terwijl de mensen van kleur die tegen Zwarte Piet demonstreren met de dood worden bedreigd. Informeer jezelf.

We leggen de dialoog stil door te roepen ‘Dat Wij Niet Zo Zijn’. Terwijl het juist zo belangrijk is dat we deze wrange punten bespreekbaar maken, ongeacht of we ons er ongemakkelijk bij voelen. Ongeacht of we er ons een beetje door aangevallen voelen. Ongeacht dat we heel graag duidelijk willen maken dat we goede bedoelingen hebben, en we ons niet aangesproken wensen te voelen. Het gaat namelijk niet om ons.

___

Meredith Greer werkt voor N8, de organisatie achter de Museumnacht, schreef voor hard//hoofd en is hoofdredacteur van www.nachtbrakers.nl.

Mail

Meredith Greer

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Tijdens de Vergeetweek dreunen we geheugensteuntjes op, verzinnen we ezelsbruggetjes en zetten we kruisjes in onze handpalm waarvan we ons later afvragen waar die voor waren. Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer