nieuwsbrief
Asset 14

Geluk zoeken

Het begon bij één flesje, inmiddels heeft Maartje een verzameling. Geluk vind je in de supermarkt, bij de doucheproducten.

Mail

De eerste fles kocht ik niet omdat ik ongelukkig was, ook niet omdat ik erin geloofde, maar nu ben ik overtuigd. Ik stap onder de douche met Teder geluk in een lila fles met gouden dopje. Dit Bonheur en mousse, in het Frans nog mooier, belooft weelderig schuim, ideaal voor een scheerbeurt, en dat klopt ook wel. Maar Bourjois Paris is niet de enige die de zoete geur van geluk exploiteert. Ik ben bijvoorbeeld ook zeer te spreken over Nivea Happy Time, Palmolive Ayurituel Joyous en Kneipp Vrolijk Gevoel. Lush Happy Hippy, The Bodyshop Cranberry Joy en Adidas Happy bieden de nodige variatie. Op neerslachtige maandagen is alleen Hammam Happiness van Rituals krachtig genoeg. Aan het eind van de maand ga ik voor budgetgeluk van de Albert Heyn Happy Feeling of Happy Days shower cream van de Action.

Geluk kun je kopen, het is een consumptiegoed, schreef Margreet Fogteloo in De Groene Amsterdammer. De geluksindustrie ontwikkelt zich en wordt al lang niet meer alleen omarmd door wanhopige huisvrouwen die ‘iets' missen. Mensen zijn gemaksdieren. Als iets te koop is, gaan we het niet zelf maken. Wie ontvelt er nog tomaten als je voor 65 cent een blikje blokjes koopt? Geluk ligt in de supermarkt, naast schoonheidsproducten die vrije tijd, energie en slaapkamergeheimen beloven. Emoties zijn beheersbaar, dat wil de geluksindustrie zeggen, en dat willen wij geloven. We gooien ons spaargeld niet in de collectebus van de misdienaar, maar steken het in een hobby. Want het blijft een geruststellende gedachte dat je ongeluk kunt afkopen, door een boek te lezen, een dieet te volgen of je in te schrijven bij een yogaschool. Je hebt je lot zelf in de hand, maar tegen betaling mag je het doorschuiven. Tevreden wurm je je wekelijks in de pigeon pose, verdoofd en gelukkig, overgeleverd aan de zalvende stem van de yogajuf.

Instantgeluk

Een douchegel kan dezelfde rol vervullen als een cursus mindfullness. In beide gevallen zoek je geluk buiten jezelf. In eerste instantie keek ik neer op dit soort 'instantgeluk'. Tot ik me realiseerde dat ik zelf ook eens naar een hulpmiddel greep. Tot voor kort begon ik de dag met een vast ritueel. Het maakte niet uit of het weekeinde was, ik een kater had of voor mijn werk vroeg op moest. Met een koptelefoon op rende ik iedere morgen de straat uit. Veters strak en kousen opgetrokken. Soms bleef ik in het park, andere dagen verliet ik de stad en rende om de roeibaan in het bos of volgde de witte stippen op het fietspad. Als ik weinig tijd had, was ik binnen twintig minuten weer thuis, op een vrije dag bleef ik rustig anderhalf uur weg. Op zich een gezonde gewoonte, maar het ritueel had één nadeel: langzaam maar zeker verloor het zijn kracht.

Zoals zoveel rituelen, werd ook hardlopen ‘gewoon’.

Tijdens het beoefenen van duursporten maakt je lichaam endorfine aan. Een lichaamseigen stof die in eerste plaats pijnonderdrukkend werkt, maar daarnaast zorgt voor een euforisch gevoel. Deze ‘runner's high’ maakte me gelukkig. Natuurlijk, ik vond de eentonige beweging rustgevend, even helemaal nergens aan denken. Op die momenten, wanneer mijn schoenen me zomaar ergens heen brachten, leek alles helder en behapbaar. Er zijn mensen die hun meest geniale invallen op de WC hebben. Ik schreef het grootste deel van mijn scriptie terwijl ik rondjes rende in het schermerdonker. Maar zoals zoveel rituelen, werd ook hardlopen ‘gewoon’. Geleidelijk raakte mijn lichaam gewend aan de endorfine. Ik moest vaker en langer sporten voor een voldaan gevoel.

Normaal gesproken hou je aan hardlopen een positief gemoed over. Het schijnt zelfs te helpen tegen depressies. Voor mij was het echter geen ritueel meer met een positieve uitkomst, maar eerder een voorwaarde om niet negatief aan de dag te beginnen. Iedere ochtend werd ik wakker met het gevoel dat ik iets goed te maken had, alsof ik belast was met een erfzonde en een onzichtbare God op mij neerkeek. Ik moest hardlopen om me niet schuldig te voelen. En zo werd een rondje Vondelpark een halve marathon. Op zoek naar geluk versleet ik in een moordend tempo hardloopschoenen, maar de rush bleef uit.

 

Alles onder controle

Het uitvoeren van een ritueel wekt de schijn van controle. Ik glimlach om het kind dat niet op de randjes van stoeptegels wil staan omdat zijn kat anders doodgaat. Maar zelf  verbond ik een even onwerkelijk ‘doel’ aan mijn dagelijkse ritueel. En zolang ik daar in geloofde, werkte dat prima. Niet voor niets drijven religies op de ritualistische herhaling van woorden en gebruiken. Ook het geloof gaat uit van een abstract doel als de hemel, de rituelen die daartoe moeten leiden, zijn concreet en gemakkelijk uitvoerbaar. Een ritueel geeft je het gevoel dat je invloed hebt op iets dat groter is dan jijzelf.

Een ritueel geeft je het gevoel dat je invloed hebt op iets dat groter is dan jijzelf.

Mensen in mijn omgeving gaan massaal aan de yoga, meditatie en mindfulness. Nieuwe rituelen die rust brengen. Dat was de kracht van religie en misschien wel haar belangrijkste rol. Nu we op zondag niet meer wegdromen op harde kerkbanken, volgen we een cursus om tot onszelf te komen. Want zonder een God om tot te bidden of een Lotsgodin om te behagen, ligt deze verantwoordelijkheid bij onszelf. En juist op deze ongemakkelijke gedachte speelt de geluksindustrie in.

Nutteloze rituelen

Rituelen zijn krachtig, maar het zijn geen wondermiddelen. Net als materialistische kunstgrepen, verliezen ze hun glans. Herhaling wordt saai, endorfine werkt uit, de roes lost op. De schoonheid van het ritueel zit in de nutteloosheid en de gedachteloosheid waarmee het wordt uitgevoerd. Wanneer je een ritueel uitvoert om dichter bij het doel te komen, ga je voorbij aan de essentie van de handeling. Een weekeinde op stilteretraite heeft geen zin als je voordurend op zoek bent naar openbaringen en zelfreflectie. Hardlopen heeft geen zin als je enkel rent om ergens te komen.

Aan mijn ochtendritueel had ik een onwerkelijke ‘kracht’ toegeschreven. Ik ging al lang niet meer hardlopen omdat ik dat lekker vond, en ook niet omdat ik er gelukkig van werd. Ik was op zoek naar iets wat ik uiteindelijk alleen in mezelf kon vinden. Toen ik stopte met hardlopen, cold turkey, merkte ik dat het niet veel uitmaakte. Een paar weken was ik rusteloos, en waarschijnlijk onuitstaanbaar, maar niet per se ongelukkiger. Inmiddels loop ik weer, maar niet elke morgen. Het grote verschil met twee jaar geleden is dat ik nu mijn veters strik, mijn kousen optrek, een podcast uitkies en ga rennen, omdat ik daar zin in heb. Ik kies ervoor om te gaan sporten, en als het regent blijf ik binnen. Dan neem ik een warme douche, en geniet van nutteloos, maar weelderig schuimend Teder geluk.

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5