Asset 14

Romana Vrede in Zomergasten

Re: Romana Vrede in Zomergasten

Het gesprek tussen Romana Vrede en Janine Abbring verliep wat stroef en veel onderwerpen bleven onbesproken. Maar het onbesprokene was nu juist onderwerp van gesprek, merkt Sarah van Binsbergen op. 

Zonder twijfel het krachtigste fragment dat Romana Vrede toonde in haar ideale televisieavond: de stilte die tiener en activist Emma González publiekelijk opeiste op het podium, tijdens een herdenking van de slachtoffers die om het leven kwamen bij de schietpartij op Stoneman Douglas High School in Parkland. Na hun namen te hebben genoemd staat ze daar, zwijgend op het podium, voor de ogen van duizenden mensen. Vol ingehouden woede en emotie, maar zonder woorden.

De volle ruimte opeisen met je stilte, die niets geeft, niets oplost, maar alleen maar is. Geen schreeuw of gebaar had meer kunnen losmaken dan dit. Het is niet moeilijk om te bedenken wat Vrede, die zichzelf eerder die avond heeft gekarakteriseerd als een actrice van het grote gebaar, in dit fragment aanspreekt: stilte als manier om je publiek te bespelen, de touwtjes in handen te nemen,  juist door niets te doen.

Vrede zit er niet om het de interviewer naar de zin te maken

Ook in het gesprek met Janine Abbring wordt die stilte ingezet als instrument. Regelmatig staart Vrede Abbring in stilte aan, niet per se afwachtend, maar vooral ook niet toeschietelijk. Ze neemt de tijd om antwoorden te vinden en is niet bang om daarmee gaten te laten vallen in het gesprek. Duidelijk is dat ze er niet is om het de interviewer naar de zin te maken en niet levert omdat er iets van haar verwacht wordt. Ze pakt de onderwerpen op waar zij zelf over wil praten – haar autistische zoon Charlie, het gezin waaruit ze komt (haar moeder krijgt de groetjes), het belang van maatschappelijke participatie – en laat andere zaken nadrukkelijk liggen.

Aan het woord is iemand die weet hoeveel ze van zichzelf wil geven, maar die ook iets terug verwacht. Die niet wil pleasen, niet tegen elke prijs ergens in wil passen, maar ook verwacht dat de wereld een stap in haar richting doet. Unapologetic, zoals ze zelf de houding beschrijft van de hoofdpersoon in het door haar gekozen fragment uit de film The Crying Game. In dat fragment zien we, in Vredes woorden, iemand die niet aan de verwachting voldoet, maar weigert zichzelf daarvoor te verontschuldigen. Het levert een kwetsbare bespiegeling op schaamte op, een van de helaas schaarse momenten waarin er even iets op het spel lijkt te staan.

“Ik wil niet die zielige autisme mum zijn.”

Het andere moment is wanneer ze praat over de keerzijden van haar leven met Charlie. Haar zoon Charlie, waar ze ieder onderwerp – tot vermoeiens toe – naar terug weet te brengen. Maar uiteindelijk levert dit dan ook een van de meest eerlijke momenten van de avond op. Dat het heftig is om door je kind in elkaar geslagen te worden, zegt ze, dat je dat toch mag zeggen, maar dat niemand het ooit doet. Heel even breekt er iets van de ‘ongecensureerde wanhoop’ waar ze zelf op het toneel graag naar kijkt, door. Daarna censureert ze zichzelf direct: ‘maar ik wil niet die zielige autisme mum zijn, ik ben niet een pity mum’.

Intrigerend om naar te kijken is het, de actrice die tegelijkertijd probeert de regisseur van de avond te zijn. Het is jammer dat het niet het ‘echte gesprek’ oplevert waar Vrede naar zegt te zoeken. Abbring meet zichzelf verschillende houdingen aan, van toegeeflijk tot strenger, maar weet het gesprek niet te redden. Veel dingen blijven liggen: ideeën over theater en het acteervak; Vredes gewijzigde houding ten opzichte van activisme en de Zwarte Pietendiscussie; het verhaal van haar moeder, de eerste zwarte tramconductrice in Nederland. Aan de fragmenten ligt het niet, die zijn raar, origineel en intrigerend (hoewel ik nog steeds niet helemaal snap wat er zo hilarisch is aan een vrouw die een ram voor haar kop krijgt). Maar Vredes ontoeschietelijkheid, die als levenshouding inspirerend kan zijn, werkt als inzet voor een gesprek een stuk minder.

Één thema steekt, als je je door de meta-brij heen kan werken, helder af: de outsider, het afwijkende perspectief. De aflevering met Romana Vrede laat zich in die zin lezen als een pleidooi voor het naar je hand zetten van de werkelijkheid. Als je niet past in de norm die je wordt opgelegd, moet misschien niet alleen jij, maar vooral ook de norm veranderen. Jezelf niet in bochten wringen om in het plaatje te passen, maar proberen het plaatje te veranderen. Tegen de klippen op, soms. Als ze vertelt over het feit dat haar zoon niet kan praten, merkt ze op dat ze graag denkt dat dit komt omdat hij nog geen reden heeft gevonden om iets te willen zeggen, en dus de stilte verkiest. Projectie, natuurlijk, maar of dat erg is? ‘I’d rather be happy than right’, besluit Vrede.

Beeld: still uit Zomergasten

Mail

Sarah van Binsbergen is Hard//hoofdredacteur, antropoloog, journalist. // sarah@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer