Claudia de Breij gaat graag het cynisme voorbij. Dat was de kijker van Zomergasten afgelopen zondag ook aan te raden. Het lukte Jozien Wijkhuijs, en ze zag een kabbelende aflevering met een hoopvolle boodschap.
Claudia de Breij is een gutmensch, zegt ze tijdens de laatste aflevering van Zomergasten 2017. ‘En dat is dan maar zo’, voegt ze eraan toe. Misschien dat het daarom voor sommige kijkers gisteren een lange zit is. De Breij laat fragmenten zien die haar raken, soms zonder meer argumenten aan te dragen dan de emotionele. Als die argumenten voortkomen uit boosheid of frustratie, slaat interviewer Janine Abbring aan en wordt het gesprek spannender. Andere stukken kabbelen, met minder vuurwerk. Abbring breekt daar niet altijd even goed doorheen. De aflevering is als een nazomeravond aan een, ik zeg maar wat, daadwerkelijk vijvertje van 15 centimeter diep rondom een camperdak.
Een van de momenten waarop het wél knettert is als het gesprek komt op Freek de Jonge. Abbring poneert diens stelling dat geëngageerd cabaret en satire tegenwoordig niet meer bestaan en De Breij zegt ‘dat is het moment waarop ik om Freek de Jonge moet lachen’. Daarna herpakt ze zich snel en is ze weer de bruggenbouwer die ze in deze aflevering wil zijn: ‘Nee, ik moet wel vaker om Freek de Jonge lachen hoor, dat is een beetje flauw.’
‘Het hele idee dat je niet meer politiek correct mag zijn, is het nieuwe politiek correct.’
Ze probeert zich van oordelen te onthouden. Niet consequent, want waar ze in het begin nog zegt ‘in principe verdient alles een podium. Wat jij vindt dat gezien moet worden, moet je maken en laten zien’, claimt ze verderop in de aflevering dat Barbra Streisand haar stembanden na 1994 beter aan de wilgen had kunnen hangen. Het laat zien dat haar zoektocht naar de overeenkomsten tussen mensen en het positieve een bewust proces is, iets wat ze doet om chocola te maken van de wereld om haar heen. Die zoektocht is zichtbaar, ze hapert soms licht en deinst terug als het pijnlijk of persoonlijk wordt. De term ‘politiek correct’ valt, en De Breij vlamt weer op: ‘het hele idee dat je niet meer politiek correct mag zijn, is het nieuwe politiek correct.’
Haar voorstellingen zijn een middel voor die zoektocht naar de wereld, zegt ze. ‘Ik word eerst mismoedig en dan strijdlustig.’ Eerst wil ze zich opsluiten in haar huis met boeken en films en niet meer meedoen, maar uiteindelijk maakt ze een voorstelling omdat ze zichzelf ‘geen raad weet’ met wat ze om haar heen ziet. Dit is door te trekken naar haar fragmentkeuzes: Annie M.G. Schmidt, Jim Henson, Wim Kan, Barbra Streisand, de film Pride: mensen die er iets van proberen te maken, die de wereld via hun werk vertalen naar iets waar mensen hoop uit kunnen putten.
Het is een moment waarop de mantel der liefde die De Breij graag omhangt te dun blijkt
Haar aanpak wringt hier en daar. Een van de meest memorabele momenten uit de aflevering ontstaat als De Breij een reportage van Powned toont, over Fabian, ook wel ‘de piemelschreeuwer’. Abbring kan niet geloven dat De Breij zich verrast toont over dat deze extreem boze man toch een goede vader is, en dat ze daarom een zo mild mogelijk oordeel over hem wil vellen. Hier komt niet echt een oplossing voor. Het is een moment waarop de mantel der liefde die De Breij graag omhangt te dun blijkt.
Toch verrast De Breij vaak alsnog in stap twee. Ze zegt een aantal keer ‘ik ga graag het cynisme voorbij’. En dat is wat veel Zomergasten-kijkers zondagavond ook moesten doen. Het is toe te passen op haar verhaal. Het eerste cynisme dat je voelt bij haar lieflijke, soms wat zijige kijk op de wereld waarin we leven moet je voorbij. Dan kun je zien wat De Breij wil zeggen: er is hoop en die moet je blijven zien, ook als je moe wordt van al het donker om je heen. Voor mij werkte het. Het stuurt ons hoopvol de donkere winter in die ons scheidt van het volgende seizoen.
Still uit Zomergasten
