Als kunstverzamelaar maak je direct mogelijk dat Hard//hoofd een podium kan bieden aan nieuwe stemmen en veelbelovende makers. In een tijd waarin de ruimte voor experimentele platforms steeds schaarser wordt, is jouw bijdrage essentieel voor onze onafhankelijkheid en voortbestaan.
Als dank voor je investering in de toekomst ontvang je één of twee keer per jaar werk van een talentvolle kunstenaar. In januari bereikt het werk van César Rogers jullie brievenbussen. Om welk werk het precies gaat blijft een verrassing, maar in gesprek met onze Chef Kunst Jorne Vriens licht César een tipje van de sluier op.
| Sluit je ook aan en verzamel kunst! |
César, als onze verzamelaars straks jouw kunstwerk ‘Who was first?’ in handen hebben, wat zien ze dan?
‘Een tekst over de uitvinding van de boekdrukkunst met losse letters in China, in de 11e eeuw. Het is een tekst van Shen Kuo over de uitvinder Bi Sheng. Het is maar een korte paragraaf, maar voor mij is het een belangrijke tekst.’
Waarom is die tekst belangrijk?
‘Het dominante idee is nog steeds dat Johannes Gutenberg de drukkunst uitvond. Maar in Oost-Azië gebruikten ze losse letters zo’n drie eeuwen eerder om teksten te drukken. Gutenberg vond wel iets cruciaals uit: de gemechaniseerde pers, een systeem dat het drukproces enorm versnelde en hogere oplages mogelijk maakte. Ik vind het fascinerend dat veel landen die uitvinding claimen, maar dat in westerse landen de uitvindingen worden genegeerd die veel eerder in Oost-Azië zijn gedaan. Duitsland beweert dat het Gutenberg was, in Nederland werd lang geloofd dat het Laurens Janszoon Coster uit Haarlem was en China schuift natuurlijk Bi Sheng naar voren. Iedereen gebruikt dit als nationale trots, want wie de boekdrukkunst uitvindt, legt de basis voor de verspreiding van kennis. Mijn werk gaat niet over wie de eerste was, maar over hoe we die geschiedenis gebruiken.’
Je combineert verschillende tradities in je ontwerp, hoe zit dat?
‘Ik gebruik het lettertype Garamond, uit de begindagen van de Europese boekdrukkunst, in de zestiende eeuw. Dat lettertype kennen we allemaal wel. Vandaag de dag zou je kunnen stellen dat het een klassieke stijl is. Interessant genoeg was de naamgever, Claude Garamond, destijds vrij radicaal – hij ontwikkelde letters om bijvoorbeeld bijbels in het Frans te drukken in plaats van Latijn, waarvoor drukkers vervolgd werden door de katholieke kerk. Ook verwijst de plaatsing van sommige woorden naar China: sommige stukken tekst zijn verticaal leesbaar, zoals Chinese karakters traditioneel werden gezet.’
Het kunstwerk heeft ook nog een achterkant, wat is daarop te zien?
‘Daar zie je een offsetprint van de drukvorm met daarin de loden letters – de fysieke compositie van metalen letters die ik gebruikt heb voor de oorspronkelijke afdruk. Gedrukt op een offset drukpers uit de jaren '60 die we hier op de Rietveld Academie hebben, waar ik werk in de Letterzetterij en offsetdrukkerij. Ik gebruikte zilverkleurige metallic inkt, net zoals de letters zelf van lood zijn. Zo raken voor- en achterkant elkaar: je ziet het resultaat en een deel van het proces.’
Wat biedt deze manier van drukken jou?
‘Het integreert denken, ontwerpen en produceren – iets wat in onze wereld vaak gescheiden is. Dit wat ouderwetse proces is heel fysiek. Je werkt met je handen. Tijdens het zetten van de letters zie je pas resultaat wanneer je afdrukt. Je maakt een compositie, drukt, en dan denk je bijvoorbeeld: te veel ruimte tussen de regels. Je past aan, drukt opnieuw. Voor dit werk hebben we dat vijf of tien keer gedaan. Het grote verschil met digitaal: als er lege ruimte is, is niets écht leeg. Je moet blokken gebruiken om die negatieve ruimte fysiek te bouwen, zodat de letters kunnen uitkomen.’
Het vraagt dus continu om handmatige aanpassingen?
‘Ja, en daar denk ik veel over na. Van het handschrift naar de computer verdwijnt het tactiele. Maar in tussenliggende technieken zoals hoogdruk is het nog aanwezig. Het zijn technologische ontwikkelingen die richting mechanisering gaan, maar ze vragen nog steeds zoveel van het lichaam, van de zintuigen. Als vormgever en drukker vind ik die spanning belangrijk.’
Benieuwd naar het kunstwerk van César? Sluit je dan aan als kunstverzamelaar van Hard//hoofd en ontvang het werk in januari!
| Word kunstverzamelaar! |
