lingua franca van deze tijd is."" /> lingua franca van deze tijd is."" />
tickets
Asset 14

Ontmoetingen op papier VI

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt de lingua anglica

“Heeft u ook een Nederlandse vertaling van de King James Bible?”
“Die bestaat niet. De King James Bible is de benaming voor een bepaalde vertaling van de Bijbel in het Engels.”
“Ja, dat weet ik, maar daar wil ik dus de Nederlandse vertaling van.”

Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is. Er is in een boekwinkel een verlangen naar Engels dat verder gaat dan slechts het verlangen een boek te lezen in “de originele taal”.

Natuurlijk, dat is een reden voor veel mensen om een boek in het Engels te lezen. Om het in goed Nederlands te verklaren: poetry is what is lost in translation. Men heeft het idee: als ik het boek in de originele taal lees, kom ik dichter bij wat de auteur bedoelt. Dat is enerzijds natuurlijk zo, al komt een tekst in het Nederlands volgens mij weer dichter bij het lezers-ik, dat spreekt, denkt en droomt in het Nederlands. Om die reden lees ik juist als het om literatuur gaat graag een goede vertaling.

Veel mensen willen trouwens ook droge, economische of wetenschappelijke studies – boeken waar vermoedelijk weinig poëzie in de taal zit – liever niet in de vertaling lezen. Het is dan vaak of het een soort prestigekwestie is: ik kan dat heus wel.

Maar de liefde voor het Engels gaat nog veel verder. Engels is ook de taal van de wereld (niet van de regio), de taal van het belangrijke (niet van het overbodige), de taal van de roem (niet van de onzichtbaarheid) en de taal van de macht (niet van de machteloosheid). Engels is dus een manier om onderdeel te zijn van de wereld die ertoe doet.

Iemand zei ooit: "Het was een gewone katholieke vrouw, dus ik denk niet dat zij een Engelstalig boek bedoelde." Iemand die gewoon is, een archaïsch geloof aanhangt en ook nog vrouw is. Nee, zo iemand leest vast geen boeken in het Engels.


Illustratie: Nina Maissouradze

Engels is het respect dat je een Grote Belangrijke schrijver kunt toebedelen. Zelfs als hij niets met het Engels te maken heeft. 'Heeft u ook boeken van Paul Beagle?' – vragen van die variatie krijg ik regelmatig. Ooit kwam er een studente naar me toe met de vraag: 'Heeft u ook Mèdèm Bow-vary van Gustaf Flawbird?' Ze sprak het op z'n Engels uit, terwijl ze zelf Nederlands was.

U denkt misschien: heeft ze dan geen respect voor Gustave Flaubert? Maar dat is het niet, het is juist dat ze enorm respect heeft voor die schrijver. Zoveel dat ze denkt: die moet wel Engelstalig zijn. Er zijn veel Nederlanders die de boeken van Haruki Murakami (Japanner), Jo Nesbø (Noor) en zelfs Herman Koch (Nederlander) liever in het Engels lezen. Ze zeggen dan dat het Nederlands “gewoon veel minder goed klinkt”. Dat heeft volgens mij onder andere met dat respect te maken.

Maar ik denk ook dat het te maken heeft met dat lezers-ik dat ik eerder noemde. Lezen is geen objectieve bezigheid waarbij de lezer een vaststaande waarheid uit een tekst moet zien te halen. Lezen is ten diepste subjectief, een ontmoeting tussen een tekst en een lezer. Een specifieke lezer, een mens, een persoon. Lezen is dus, als je het goed doet, een bezigheid waarvan je zichtbaar wordt voor jezelf, waarvan je jezelf wordt. Lezen maakt je specifiek, lezen maakt je een ik. Maar veel mensen willen in deze tijd juist het omgekeerde. Want met een specifiek ik hangen specifieke verlangens, dromen, emoties, overtuigingen en dus verantwoordelijkheden samen. Die willen veel mensen niet. Ze willen liever onzichtbaar worden, niet bestaan, en opgaan in het algemeen van de lingua anglica.

Wie het Engels niet machtig is, en dus nooit kan opgaan in dat algemeen, kan wanhopig worden.

“Als er in Nederland een Bijbelvertaling verschijnt, dan is het een vertaling van de brontekst, dus niet uit het Engels. Je hebt wel, bijvoorbeeld, de Statenvertaling. Dat is een van de oudste vertalingen, en komt als zodanig misschien het dichtst bij de King James Bible, hoewel het een heel ander soort vertaling is.”
“Ja precies. Maar mijn Engels is niet zo goed, en daarom zou ik graag een Nederlandse vertaling hebben.”

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper.
Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan