lingua franca van deze tijd is."" /> lingua franca van deze tijd is."" />
Asset 14

Ontmoetingen op papier VI

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt de lingua anglica

“Heeft u ook een Nederlandse vertaling van de King James Bible?”
“Die bestaat niet. De King James Bible is de benaming voor een bepaalde vertaling van de Bijbel in het Engels.”
“Ja, dat weet ik, maar daar wil ik dus de Nederlandse vertaling van.”

Wie werkt in een boekhandel, ondervindt wat het betekent dat Engels de lingua franca van deze tijd is. Er is in een boekwinkel een verlangen naar Engels dat verder gaat dan slechts het verlangen een boek te lezen in “de originele taal”.

Natuurlijk, dat is een reden voor veel mensen om een boek in het Engels te lezen. Om het in goed Nederlands te verklaren: poetry is what is lost in translation. Men heeft het idee: als ik het boek in de originele taal lees, kom ik dichter bij wat de auteur bedoelt. Dat is enerzijds natuurlijk zo, al komt een tekst in het Nederlands volgens mij weer dichter bij het lezers-ik, dat spreekt, denkt en droomt in het Nederlands. Om die reden lees ik juist als het om literatuur gaat graag een goede vertaling.

Veel mensen willen trouwens ook droge, economische of wetenschappelijke studies – boeken waar vermoedelijk weinig poëzie in de taal zit – liever niet in de vertaling lezen. Het is dan vaak of het een soort prestigekwestie is: ik kan dat heus wel.

Maar de liefde voor het Engels gaat nog veel verder. Engels is ook de taal van de wereld (niet van de regio), de taal van het belangrijke (niet van het overbodige), de taal van de roem (niet van de onzichtbaarheid) en de taal van de macht (niet van de machteloosheid). Engels is dus een manier om onderdeel te zijn van de wereld die ertoe doet.

Iemand zei ooit: "Het was een gewone katholieke vrouw, dus ik denk niet dat zij een Engelstalig boek bedoelde." Iemand die gewoon is, een archaïsch geloof aanhangt en ook nog vrouw is. Nee, zo iemand leest vast geen boeken in het Engels.


Illustratie: Nina Maissouradze

Engels is het respect dat je een Grote Belangrijke schrijver kunt toebedelen. Zelfs als hij niets met het Engels te maken heeft. 'Heeft u ook boeken van Paul Beagle?' – vragen van die variatie krijg ik regelmatig. Ooit kwam er een studente naar me toe met de vraag: 'Heeft u ook Mèdèm Bow-vary van Gustaf Flawbird?' Ze sprak het op z'n Engels uit, terwijl ze zelf Nederlands was.

U denkt misschien: heeft ze dan geen respect voor Gustave Flaubert? Maar dat is het niet, het is juist dat ze enorm respect heeft voor die schrijver. Zoveel dat ze denkt: die moet wel Engelstalig zijn. Er zijn veel Nederlanders die de boeken van Haruki Murakami (Japanner), Jo Nesbø (Noor) en zelfs Herman Koch (Nederlander) liever in het Engels lezen. Ze zeggen dan dat het Nederlands “gewoon veel minder goed klinkt”. Dat heeft volgens mij onder andere met dat respect te maken.

Maar ik denk ook dat het te maken heeft met dat lezers-ik dat ik eerder noemde. Lezen is geen objectieve bezigheid waarbij de lezer een vaststaande waarheid uit een tekst moet zien te halen. Lezen is ten diepste subjectief, een ontmoeting tussen een tekst en een lezer. Een specifieke lezer, een mens, een persoon. Lezen is dus, als je het goed doet, een bezigheid waarvan je zichtbaar wordt voor jezelf, waarvan je jezelf wordt. Lezen maakt je specifiek, lezen maakt je een ik. Maar veel mensen willen in deze tijd juist het omgekeerde. Want met een specifiek ik hangen specifieke verlangens, dromen, emoties, overtuigingen en dus verantwoordelijkheden samen. Die willen veel mensen niet. Ze willen liever onzichtbaar worden, niet bestaan, en opgaan in het algemeen van de lingua anglica.

Wie het Engels niet machtig is, en dus nooit kan opgaan in dat algemeen, kan wanhopig worden.

“Als er in Nederland een Bijbelvertaling verschijnt, dan is het een vertaling van de brontekst, dus niet uit het Engels. Je hebt wel, bijvoorbeeld, de Statenvertaling. Dat is een van de oudste vertalingen, en komt als zodanig misschien het dichtst bij de King James Bible, hoewel het een heel ander soort vertaling is.”
“Ja precies. Maar mijn Engels is niet zo goed, en daarom zou ik graag een Nederlandse vertaling hebben.”

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper.
Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Speaker

Speaker

Tijdens het installeren van een dichtende speaker aan de rand van een weiland, wil Werner zich niet vergelijken met kunstenaar Guido van der Werve, maar veel resoneert. In EYE is nog tot 29 mei een tentoonstelling te zien van Van der Werve. Hij leerde Werner over de kansen in melancholie. Lees meer

Dit is geen NFT, maar een simpele jpeg - weliswaar zonder uitstoot

Ook feministische NFT’s zijn een aanslag op het milieu

Feministisch platform The TittyMag wil het NFT-aanbod diverser maken. Kan het platform die markt niet beter links laten liggen? Lees meer

 1

Vat het nou alsjeblieft niet persoonlijk op

Corona lijkt alweer bijna iets uit het verleden maar de financiële effecten ervan zijn nog steeds voelbaar in de culturele sector. Vivian Mac Gillavry blikt terug op een periode waarin bestuurders kunstenaars zonder schuld of schaamte voor de bijl gooiden. Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Interview met kunstenares Nina Goedegebure

'In ziekenhuizen moet je ook naar kunst kunnen kijken en koffiedrinken'

Interview met kunstenares Nina Goedegebure over hoe ze houvast vond in de ziekenhuisgalerie en daar een boek over maakte. Lees meer

 1

Pim Fortuyn, aartsvader van conservatieve camp

Twintig jaar na de moord op Pim Fortuyn is camp een belangrijk onderdeel van extreem-rechtse politiek geworden. Hoe komt de bal weer bij 'ons' te liggen? Lees meer

Dit is geen ode 2

Dit is geen ode

'In dit land word je aan stukken gescheurd. / Ik verzamel jouw gescheurde stukken vlees. / Ik bak je op 200 graden. / Ik deel je uit.' In harde dichtregels verkent Shabnam Baqhiri hoe het is om je echt aan te passen en waarom dit soms noodzakelijk en juist goed is. Lees meer

Column: Een nog onbekend familielid

Een nog onbekend familielid

De ouders van Eva lijken de geboorte van een nieuw familielid te beschouwen als een vrijbrief om wel erg persoonlijke vragen op hun dochter af te vuren. Lees meer

Nieuws in beeld: Voor de klas? Mij niet gezien!

Voor de klas? Mij niet gezien!

Tien jaar geleden waren er zo'n 3000 à 4000 docenten nodig. Vorig jaar 18.000. Lees meer

Nieuws in beeld: Steek je hand op als ook jij...

Steek je hand op als ook jij...

De politie registreerde bijna 40 procent meer gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Lees meer

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan) 1

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan)

Luuk Schokker leerde dat een groot ego bij het schrijven geen overbodige luxe is. Je onzekerheid omarmen maar tegelijkertijd een ego kweken. Hoe doe je dat? Luuk legt het uit. Lees meer

A Sacred Slut_Daan Timmer_Lena Plantinga

A Sacred Slut

Je bent vrouw, het is zomer en je wil wat. Klaarkomen, bijvoorbeeld. In dit broeierige nieuwe kortverhaal van Lena Plantinga speelt een jonge vrouw met zichzelf en het lot. Een verhaal over zoeken naar je seksuele zelf, en haar aantreffen onder het juk van je seksuele verleden. Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie! 1

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie!

Bij uitstek vrouwen van kleur gaan onderdoor aan de hoge eisen die hun werkomgevingen aan hen stellen, omdat ze constant moeten bewijzen even harde werkers te zijn als hun witte mannelijke collega's door veel meer dan hen te doen. Tijd dus om eens languit dwars te zitten: tijd voor de dutjesrevolutie! Lees meer

Nieuws in beeld: Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Consumenten zitten in de patatten. Lees meer

Een lichaam dat liefde opwekt

Een lichaam dat liefde opwekt

Een fragment uit Emy Koopmans 'Tekenen van het universum' over een lichaam dat gelooft dat het moet krimpen om het waard te zijn te worden liefgehad. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

De twee realiteiten van Rusland

De twee realiteiten van Rusland

Russische feministen blijven onder grote druk van het regime nieuwe vormen van activisme bedenken. Een interview met drie anti-oorlogsactivisten. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel