Asset 14

Ontmoetingen op papier IV

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt een boek met ballen

Een van de lastigste dingen waar ik mee te maken krijg als boekverkoper is de neiging van mensen om de literatuur in te delen in mannen- en vrouwenboeken. Ik heb een broertje dood aan dat onderscheid, het doet zowel het betreffende boek als de beoogde lezer, die beiden over meer eigenschappen beschikken dan alleen hun geslacht, onrecht. En als verkoper moet je – hoewel je natuurlijk altijd je eigen mening kan laten blijken – uiteindelijk toch mee in het narratief van je klant.

Wat is een vrouwenboek? Boven alles een boek dat geschreven is door een vrouw, of waarvan de hoofdpersoon een vrouw is. Vrouwen vinden het over het algemeen geen probleem boeken van of over mannen te lezen, maar omgekeerd is dat voor veel mannen vaak een brug te ver. Waarom dat is, maakte Joep van Ruiten, redacteur kunst & cultuur bij de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden pijnlijk duidelijk met zijn reactie op de even sympathieke als nodige actie #leesvrouwen2015 van die kranten. Van Ruiten schreef: “Wat wil een mens eten nadat hij een jaar lang aardappelen heeft gegeten? Nog meer aardappelen?”

Ofwel: hoeveel verschillen er ook tussen vrouwelijke auteurs onderling mogen bestaan, ze zijn bovenal allemaal hetzelfde. Omdat ze vrouw zijn. Misschien is die opvatting er de reden voor dat er sinds 1980 maar zes vrouwelijke boekenweekgeschenkschrijvers zijn geweest (en deze eeuw nog maar één!).

Een vrouwenboek is oppervlakkig en gaat het over liefde, gevoelens, trivialiteiten of shoppen. Mannenboeken zijn – te oordelen naar de hier volgende conversatie tussen twee mannelijke klanten – dik, hebben kwaliteit en gaan over harde feiten. Kortom: een vrouwenboek is gezellig, met een mannenboek kun je vooral indruk maken.

"Mijn boek is dikker dan de jouwe."
"O ja?"
"Ja, en het heeft ook meer woorden."
"Echt? Kijk eens wat ik heb."
"Oh, die van jou is ook wel dik, ja."
"Ja, en volgens mij heel goed. Het vorige boek van deze schrijver was dat wel."
"Ja maar mijn boek is toch dikker. En het is non-fictie."

Let ook op dat laatste. Non-fictie is beter, mannelijker, dan fictie. Verbeelding, dat doe je maar in je vrije tijd, en vrije tijd hebben vrouwen het meeste, als de kinderen naar school zijn bijvoorbeeld.


Illustratie: Nina Maissouradze

Dat zijn de clichés. Wat interessant is, is dat sommige mensen wel de categorieën overnemen, maar aan die categorieën toch weer een heel eigen invulling geven.

"Ik zoek een cadeautje. Heeft u een boek waar echt iedereen het over heeft, dat veel wordt verkocht, kortom waar momenteel heel veel waardering voor is?"
"Deze bijvoorbeeld?" Ik laat Butcher's Crossing van John Williams zien. Op de voorkant staat de kop van een buffel.
"Nee, dat is een slecht idee. Het is voor een vrouw, en vrouwen lezen niet graag over buffels."

Een vrouwenboek gaat niet over buffels. Check.

"Ik heb advies nodig. Is dit boek een goed cadeau voor een man of een vrouw?"
"Ik zou zeggen een man."
"Echt? Maar de man in het boek gaat dood. Je zou zeggen dat dát meer iets is voor een vrouw."

Gaan er mannen dood, dan heb je te maken met een vrouwenboek. Check.

Zo is het alsof de gender-normering van literatuur ineens kan omslaan naar een soort militant feminisme. Maar liever maak ik iets mee waardoor de categorieën waarmee we zijn opgescheept in een klap volkomen onhoudbaar worden. Dat gebeurde toen een voetballer de winkel binnen kwam. Een heel beroemde voetballer, een persoonlijke held uit het Gouden Oranje van 1988. Voetballers lezen niet, zo luidt het volgens mij niet onware cliché. Je ziet ze hoogstens wel eens boekjes voor hun kinderen kopen. Of ze zeggen De ontvoering van Freddy Heineken van Peter R. de Vries leuk te vinden. Toen deze voetballer mij om een tip vroeg, liep ik dus al richting de true crime. Maar hij zei: “Ik houd van goed geschreven, niet te sentimentele Oost-Europese literatuur die over de liefde gaat.”

Hoeveel mensen hebben de favoriete voetballer uit hun jeugd dat tegen zich horen zeggen? Ik herhaal het nog even: “Ik houd van goed geschreven, niet te sentimentele Oost-Europese literatuur die over de liefde gaat.” Dat was zijn voorzet. Ik kopte raak met Een korte geschiedenis van de eeuwige liefde van Szilárd Rubin.

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper. Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Asrest 1

Nieuwe materialen voor de huid

Voor de Klimaatweek schreef Pieter Van de Walle een gedicht bij het element water, waarin een onheilspellende stilte voor de storm weerklinkt. Lees meer

Asrest

Asrest

Voor de Klimaatweek schreef Meliza De Vries een gedicht bij het element vuur, vol vlammen die telkens weer vergeten worden. Lees meer

onder ons vergeten

onder ons vergeten

Voor de Klimaatweek schreef Johannes Lievens een gedicht bij het element aarde, over vallen en loslaten. Lees meer

De hitte is zwaar als ze op je valt

Voor de Klimaatweek schreef Anke Verschueren een gedicht bij het element lucht, waarin iemand bijzondere souvenirs van omzwervingen verzamelt. Lees meer

Verandering kan klein beginnen 4

Verandering kan klein beginnen

Kunst maken over de klimaatcrisis is niet makkelijk. Hoe doe je dat, schrijven over een onderwerp waar velen de ogen voor sluiten? Else Boer vraagt Klimaatdichter Willemijn Kranendonk hoe je wakker in de wereld kan blijven staan zonder te verzakken in hoop of wanhoop.  Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan