Asset 14

Ontmoetingen op papier IV

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt een boek met ballen

Een van de lastigste dingen waar ik mee te maken krijg als boekverkoper is de neiging van mensen om de literatuur in te delen in mannen- en vrouwenboeken. Ik heb een broertje dood aan dat onderscheid, het doet zowel het betreffende boek als de beoogde lezer, die beiden over meer eigenschappen beschikken dan alleen hun geslacht, onrecht. En als verkoper moet je – hoewel je natuurlijk altijd je eigen mening kan laten blijken – uiteindelijk toch mee in het narratief van je klant.

Wat is een vrouwenboek? Boven alles een boek dat geschreven is door een vrouw, of waarvan de hoofdpersoon een vrouw is. Vrouwen vinden het over het algemeen geen probleem boeken van of over mannen te lezen, maar omgekeerd is dat voor veel mannen vaak een brug te ver. Waarom dat is, maakte Joep van Ruiten, redacteur kunst & cultuur bij de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden pijnlijk duidelijk met zijn reactie op de even sympathieke als nodige actie #leesvrouwen2015 van die kranten. Van Ruiten schreef: “Wat wil een mens eten nadat hij een jaar lang aardappelen heeft gegeten? Nog meer aardappelen?”

Ofwel: hoeveel verschillen er ook tussen vrouwelijke auteurs onderling mogen bestaan, ze zijn bovenal allemaal hetzelfde. Omdat ze vrouw zijn. Misschien is die opvatting er de reden voor dat er sinds 1980 maar zes vrouwelijke boekenweekgeschenkschrijvers zijn geweest (en deze eeuw nog maar één!).

Een vrouwenboek is oppervlakkig en gaat het over liefde, gevoelens, trivialiteiten of shoppen. Mannenboeken zijn – te oordelen naar de hier volgende conversatie tussen twee mannelijke klanten – dik, hebben kwaliteit en gaan over harde feiten. Kortom: een vrouwenboek is gezellig, met een mannenboek kun je vooral indruk maken.

"Mijn boek is dikker dan de jouwe."
"O ja?"
"Ja, en het heeft ook meer woorden."
"Echt? Kijk eens wat ik heb."
"Oh, die van jou is ook wel dik, ja."
"Ja, en volgens mij heel goed. Het vorige boek van deze schrijver was dat wel."
"Ja maar mijn boek is toch dikker. En het is non-fictie."

Let ook op dat laatste. Non-fictie is beter, mannelijker, dan fictie. Verbeelding, dat doe je maar in je vrije tijd, en vrije tijd hebben vrouwen het meeste, als de kinderen naar school zijn bijvoorbeeld.


Illustratie: Nina Maissouradze

Dat zijn de clichés. Wat interessant is, is dat sommige mensen wel de categorieën overnemen, maar aan die categorieën toch weer een heel eigen invulling geven.

"Ik zoek een cadeautje. Heeft u een boek waar echt iedereen het over heeft, dat veel wordt verkocht, kortom waar momenteel heel veel waardering voor is?"
"Deze bijvoorbeeld?" Ik laat Butcher's Crossing van John Williams zien. Op de voorkant staat de kop van een buffel.
"Nee, dat is een slecht idee. Het is voor een vrouw, en vrouwen lezen niet graag over buffels."

Een vrouwenboek gaat niet over buffels. Check.

"Ik heb advies nodig. Is dit boek een goed cadeau voor een man of een vrouw?"
"Ik zou zeggen een man."
"Echt? Maar de man in het boek gaat dood. Je zou zeggen dat dát meer iets is voor een vrouw."

Gaan er mannen dood, dan heb je te maken met een vrouwenboek. Check.

Zo is het alsof de gender-normering van literatuur ineens kan omslaan naar een soort militant feminisme. Maar liever maak ik iets mee waardoor de categorieën waarmee we zijn opgescheept in een klap volkomen onhoudbaar worden. Dat gebeurde toen een voetballer de winkel binnen kwam. Een heel beroemde voetballer, een persoonlijke held uit het Gouden Oranje van 1988. Voetballers lezen niet, zo luidt het volgens mij niet onware cliché. Je ziet ze hoogstens wel eens boekjes voor hun kinderen kopen. Of ze zeggen De ontvoering van Freddy Heineken van Peter R. de Vries leuk te vinden. Toen deze voetballer mij om een tip vroeg, liep ik dus al richting de true crime. Maar hij zei: “Ik houd van goed geschreven, niet te sentimentele Oost-Europese literatuur die over de liefde gaat.”

Hoeveel mensen hebben de favoriete voetballer uit hun jeugd dat tegen zich horen zeggen? Ik herhaal het nog even: “Ik houd van goed geschreven, niet te sentimentele Oost-Europese literatuur die over de liefde gaat.” Dat was zijn voorzet. Ik kopte raak met Een korte geschiedenis van de eeuwige liefde van Szilárd Rubin.

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper. Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Redactioneel

Hard//hoofd doet of ze thuis is

Hard//hoofd nodigt je van harte uit: doe alsof je thuis bent in deze heimweek. Wat betekent thuis zijn in tijden van pandemie? Of voor mensen die een plek zoeken om veilig te leven, maar daarvoor op de vlucht moeten? Hoe inspireert heimwee de kunstenaar? Het wordt een week om naar terug te verlangen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Strijdbaarheid (en wiskunde)

Strijdbaarheid (en wiskunde)

Deze week worden onze redacteurs blij van strijdbaarheid en een online tentoonstelling in New York. Lees meer

Morgen ruikt naar tijgers

Morgen ruikt naar tijgers

Een tijgerbrood, een zoektocht en een verzameling geurzakjes. Zullen Jefta en Ellis vinden waar ze naar op zoek zijn? Een voorpublicatie uit het afstudeerwerk van Francis Nagy. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 33

Leg je oor te luister

Deze week worden onze redacteurs blij van leuke of juist gesprekken, Harry Potter door een nieuwe lens en de handen van een pianist. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

Column: Een Bert of een Ernie

Een Bert of een Ernie

Eva van den Boogaard is met vrienden op vakantie in de Ardèche. Liggend bij het zwembad stelt één van haar vrienden een vraag die in alle eenvoud doet nadenken over de groepsverhoudingen. Lees meer

Ilja Leonard Pfeijffer toonde zich een klassieke, maar tegenstrijdige nerd

Ilja Leonard Pfeijffer toonde zich een klassieke, maar tegenstrijdige nerd

Ruby Sanders zag veel tegenstrijdigheden in het verhaal van Ilja Leonard Pfeijffer, maar leerde gaandeweg dat het niet zijn bedoeling was dat we die zouden oplossen. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan