Asset 14

Naar de kerk (I)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. De komende tijd doet ze op hard//hoofd verslag van haar zondagen.

"En jij, ga je dit weekend nog iets leuks doen?"
"Nee, ik heb een rustig weekend zonder plannen, behalve dan zondag naar de kerk."
Mijn moeder was verbluft, zeker toen ik eraan toevoegde dat dit een wekelijkse bezigheid zou worden. Naar de kerk, vrijwillig, op zondagochtend, en dat terwijl het niet eens kerstmis is. Wat bezielt je dan, als ongelovige?

In de afgelopen jaren ben ik eens per jaar wel per ongeluk in een kerk terecht gekomen. Ik sliep er tijdens Motel Mozaique, of ging met een groepje mee tijdens kerstmis. Vorige week nog, toen ik op studiereis plotseling met een groepje jongeren in de Cenakelkerk in Groesbeek een ‘meditatieve openingszang’ mee stond te zingen:

Woord gesproken, woord verstaan,
Woord open mijn bestaan.

Het waren precies die woorden die het ‘m deden. Ineens dacht ik: de kerk. Waarom ga ik niet elke week? Een uur nemen om stil te zijn, te zingen, je bestaan te laten openen door louter woorden en de stilte die op die woorden volgt.

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Al sinds ik als jonge tiener van mijn geloof viel (als je het magische kindergeloof dat ik aanhing als kind een geloof mag noemen) ben ik bij tijd en wijle op zoek geweest naar een herintrede. Maar elke keer weer werd me de weg versperd door God: die machtige Sinterklaasman met zijn straffen en geboden, de mythische figuur die zeeën spleet en een vrouw kneedde uit Adams rib. Ik mag dan zoekend en vertwijfeld zijn, maar zulke volslagen onwetenschappelijke waarheden gingen er zelfs bij mij niet in. Ik wilde de Bijbel lezen als een mythologisch boek, een waar weliswaar levenslessen in staan, maar levenslessen die alle geïnterpreteerd moeten worden, als parabelen.

In den beginne was het Woord,
en het Woord was bij God,
en het Woord was God.

Een paar jaar terug ontmoette ik Anki. Anki gaat naar een vrije kerk in Stockholm die is opgericht door ex-verslaafden, mensen met psychische problemen, homoseksuelen – christenen die zich niet thuis voelen binnen de conventionele kerk. Dus hebben ze hem opnieuw uitgevonden: een kerk waar de dienst vooral uit liedjes bestaat, en de preken door een ‘gewone sterveling’ worden gegeven. Iedereen kan van elkaar leren, is hun motto, en je hoeft niet gestudeerd te hebben om iets van het leven te weten. Je hoeft ook niet vroeg op te staan om God te dienen: hun diensten vinden ‘s middags of ’s avonds plaats. Het leek me heerlijk, maar ik bleef wantrouwig. Want hoe kun je in God geloven zonder je ratio, de wetenschap te negeren? Wat ís God dan, vroeg ik Anki, anders dan de man op de wolk die de wereld schiep? En Anki twijfelde geen moment: liefde.

Je hoort het vaker, soms in liederen waarvan mijn armharen recht overeind gaan staan (‘Ik hunker naar u, o God’), soms van verstandige, liberale gelovigen als Anki: God is liefde. Het klinkt een beetje sentimenteel, een beetje Candlelight, maar het helpt wel: zodra ik ‘God’ vervang door ‘liefde’, worden ogenschijnlijk aftandse teksten ineens herkenbaar, en betekenisvol. Dan begrijp ik waarom ik van de kerkdienst houd: omdat ze helpt het cynisme en de vooringenomenheid los te laten, en te oefenen een beter (want liefdevoller) mens te zijn.

Dus ik ga het gewoon doen. Elke week naar een andere kerk, om te kijken wat er gebeurt. "Een beetje shoppen, bedoel je?" zei een vriend van me cynisch – en misschien heeft hij gelijk, ben ik een profiteur die wil meegenieten van de leuke rituelen zonder zich aan een gemeenschap te binden. Tegelijkertijd denk ik dat het wezen van een kerkdienst, zelfs wanneer je ‘m zo ongebonden doet als ik, shoppen uitsluit. Dan kun je beter naar een yogaklas, of meditatieworkshop, die om verklaarbare redenen een toegangsprijs vragen. In de kerk kun je niet consumeren. Je geeft je tijd aan een ervaring die je zelf moet voeden: door mee te denken, te reflecteren, te interpreteren. Het is net literatuur.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer