Asset 14

Naar de kerk (I)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. De komende tijd doet ze op hard//hoofd verslag van haar zondagen.

"En jij, ga je dit weekend nog iets leuks doen?"
"Nee, ik heb een rustig weekend zonder plannen, behalve dan zondag naar de kerk."
Mijn moeder was verbluft, zeker toen ik eraan toevoegde dat dit een wekelijkse bezigheid zou worden. Naar de kerk, vrijwillig, op zondagochtend, en dat terwijl het niet eens kerstmis is. Wat bezielt je dan, als ongelovige?

In de afgelopen jaren ben ik eens per jaar wel per ongeluk in een kerk terecht gekomen. Ik sliep er tijdens Motel Mozaique, of ging met een groepje mee tijdens kerstmis. Vorige week nog, toen ik op studiereis plotseling met een groepje jongeren in de Cenakelkerk in Groesbeek een ‘meditatieve openingszang’ mee stond te zingen:

Woord gesproken, woord verstaan,
Woord open mijn bestaan.

Het waren precies die woorden die het ‘m deden. Ineens dacht ik: de kerk. Waarom ga ik niet elke week? Een uur nemen om stil te zijn, te zingen, je bestaan te laten openen door louter woorden en de stilte die op die woorden volgt.

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Al sinds ik als jonge tiener van mijn geloof viel (als je het magische kindergeloof dat ik aanhing als kind een geloof mag noemen) ben ik bij tijd en wijle op zoek geweest naar een herintrede. Maar elke keer weer werd me de weg versperd door God: die machtige Sinterklaasman met zijn straffen en geboden, de mythische figuur die zeeën spleet en een vrouw kneedde uit Adams rib. Ik mag dan zoekend en vertwijfeld zijn, maar zulke volslagen onwetenschappelijke waarheden gingen er zelfs bij mij niet in. Ik wilde de Bijbel lezen als een mythologisch boek, een waar weliswaar levenslessen in staan, maar levenslessen die alle geïnterpreteerd moeten worden, als parabelen.

In den beginne was het Woord,
en het Woord was bij God,
en het Woord was God.

Een paar jaar terug ontmoette ik Anki. Anki gaat naar een vrije kerk in Stockholm die is opgericht door ex-verslaafden, mensen met psychische problemen, homoseksuelen – christenen die zich niet thuis voelen binnen de conventionele kerk. Dus hebben ze hem opnieuw uitgevonden: een kerk waar de dienst vooral uit liedjes bestaat, en de preken door een ‘gewone sterveling’ worden gegeven. Iedereen kan van elkaar leren, is hun motto, en je hoeft niet gestudeerd te hebben om iets van het leven te weten. Je hoeft ook niet vroeg op te staan om God te dienen: hun diensten vinden ‘s middags of ’s avonds plaats. Het leek me heerlijk, maar ik bleef wantrouwig. Want hoe kun je in God geloven zonder je ratio, de wetenschap te negeren? Wat ís God dan, vroeg ik Anki, anders dan de man op de wolk die de wereld schiep? En Anki twijfelde geen moment: liefde.

Je hoort het vaker, soms in liederen waarvan mijn armharen recht overeind gaan staan (‘Ik hunker naar u, o God’), soms van verstandige, liberale gelovigen als Anki: God is liefde. Het klinkt een beetje sentimenteel, een beetje Candlelight, maar het helpt wel: zodra ik ‘God’ vervang door ‘liefde’, worden ogenschijnlijk aftandse teksten ineens herkenbaar, en betekenisvol. Dan begrijp ik waarom ik van de kerkdienst houd: omdat ze helpt het cynisme en de vooringenomenheid los te laten, en te oefenen een beter (want liefdevoller) mens te zijn.

Dus ik ga het gewoon doen. Elke week naar een andere kerk, om te kijken wat er gebeurt. "Een beetje shoppen, bedoel je?" zei een vriend van me cynisch – en misschien heeft hij gelijk, ben ik een profiteur die wil meegenieten van de leuke rituelen zonder zich aan een gemeenschap te binden. Tegelijkertijd denk ik dat het wezen van een kerkdienst, zelfs wanneer je ‘m zo ongebonden doet als ik, shoppen uitsluit. Dan kun je beter naar een yogaklas, of meditatieworkshop, die om verklaarbare redenen een toegangsprijs vragen. In de kerk kun je niet consumeren. Je geeft je tijd aan een ervaring die je zelf moet voeden: door mee te denken, te reflecteren, te interpreteren. Het is net literatuur.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Heimwee is de wreedste pijn

Heimwee is de wreedste pijn

Is heimwee vertaalbaar? Marthe van Bronkhorst reflecteert op de emotie in haar vertalingen van drie romantische dichters die zeer onder hun heimwee leden. Lees meer

Ter Reparatie

Ter Reparatie

Soms past toch niet alles op de manier waarop je het je had voorgesteld. Vrienden doen alles voor elkaar, toch? Een kort verhaal over elkaar net missen, drie vrienden en een paarse trui. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Nieuwe nostalgie 1

Nieuwe nostalgie

Normaal gesproken vragen wij onze redacteuren: wat maakt je blij? Tijdens de Heimweek: wat maakt je nostalgisch? Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Redactioneel

Hard//hoofd doet of ze thuis is

Hard//hoofd nodigt je van harte uit: doe alsof je thuis bent in deze heimweek. Wat betekent thuis zijn in tijden van pandemie? Of voor mensen die een plek zoeken om veilig te leven, maar daarvoor op de vlucht moeten? Hoe inspireert heimwee de kunstenaar? Het wordt een week om naar terug te verlangen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Strijdbaarheid (en wiskunde)

Strijdbaarheid (en wiskunde)

Deze week worden onze redacteurs blij van strijdbaarheid en een online tentoonstelling in New York. Lees meer

Morgen ruikt naar tijgers

Morgen ruikt naar tijgers

Een tijgerbrood, een zoektocht en een verzameling geurzakjes. Zullen Jefta en Ellis vinden waar ze naar op zoek zijn? Een voorpublicatie uit het afstudeerwerk van Francis Nagy. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 33

Leg je oor te luister

Deze week worden onze redacteurs blij van leuke of juist gesprekken, Harry Potter door een nieuwe lens en de handen van een pianist. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan