Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" /> Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" />
Asset 14

Monsterlijke maakbaarheid

Heidi Montag is het ultieme symbool van onze drang naar maakbaarheid. En die is niet zo nieuw als je zou denken. Maar waarom zijn de uitwassen ervan nu zo extreem?

De 23-jarige Heidi Montag uit MTV’s realityhitserie The Hills ging begin dit jaar onder het mes en liet in één keer een eerdere nosejob herzien, haar wenkbrauwen liften, haar oren naar achter pinnen, haar navel naar boven verplaatsen, haar kin kleiner en haar borsten groter maken, botox in haar voorhoofd spuiten en haar rug uithollen. Vet werd weggezogen uit haar nek, middel, heupen en dijen, en bijgespoten in haar wangen, lachrimpeltjes en lippen. In het laatste seizoen van The Hills, nu te zien op de Nederlandse tv, zien we het resultaat. Heidi is veranderd in een groteske versie van Barbie, met gezwollen lippen in een verlamd gezicht en de ogen van een angstige chihuahua boven lachwekkende borsten die zich uit alle macht vastklampen aan haar veel te tengere lijf.

Maanden na de operatie houdt Heidi de internationale pers nog steeds bezig, met als laatste nieuwtje dat ze haar borsten toch kleiner wil. Hoewel we inmiddels gewend zijn aan plastische chirurgie en iedereen op z’n tijd wel houdt van een mooie horrorfilm of opwindende freakshow, jaagt Heidi ons blijkbaar echt de stuipen op het lijf. Dat heeft ermee te maken dat Heidi zichzelf zo gemaakt heeft. God, zo stelt ze, schonk haar niet alleen haar lichaam, maar ook haar plastisch chirurg. Victor Frankenstein schiep een monster, maar Heidi creëerde zichzelf. Montag belichaamt de maakbaarheid van het leven die zo kenmerkend is voor onze tijd, en het ziet er niet mooi uit. In een wereld waarin we gestresst raken door de overvloed aan keuzes, confronteert zij ons met de vraag of we het eigenlijk wel aankunnen om van onszelf te maken wat we willen.

Een lange geschiedenis

Er wordt wel gezegd dat een ster uitdrukking geeft aan collectieve behoeften, dromen, fantasieën en obsessies. Zo bekeken is maakbaarheid ons aller fixatie, want sterren en makeovers zijn verwikkeld in een innige relatie die al lang duurt. Makeovers maken van de gewone mens een ster en van de ster een grotere ster. In 1942 bijvoorbeeld, werd Norma Jean Baker op haar werk ontdekt door een fotograaf. Een mooie brunette, maar niet al te opvallend. Tot ze een paar jaar later het haar lichtblond verfde, een moedervlek aanstipte, haar decolleté liet zien en haar naam veranderde in Marilyn Monroe: een ster was geboren. In de jaren negentig bereikte Oprah Winfrey het hoogtepunt van haar populariteit toen ze tientallen kilo’s afviel en zichzelf omtoverde van dikke talkshowhost tot lichtend voorbeeld van het maakbare lijf. Koning der sterren Michael Jackson kreeg het voor elkaar om in een blanke te veranderen.

Onze obsessie met maakbaarheid is van alle tijden, maar er is een groot verschil tussen de maakbaarheid van toen en die van nu. Een pukkeltje hier en wat gebleekt haar daar is heel wat anders dan het menselijke knutselwerk dat Heidi Montag heet. Maar, zegt Heidi, “If Cleopatra were alive now, I’m sure she would have triple D’s and all the works done.” Er is nu simpelweg meer mogelijk. Toch zijn de extreme gevallen van de plastische chirurgie slechts een deel van de monsterlijke vormen die het idee van het maakbare leven de laatste jaren aanneemt.

Maakbaarheid is in de mode

We leven in de veronderstelling dat we alles zelf kunnen en moeten maken. In de sportschool maak je je eigen strakke lijf, bij de therapeut maak je je eigen gelukkige ik en op tv maak je van jezelf een beroemdheid. Dankzij het eigentijdse fenomeen realityshow geniet zelfs een oversekste Hagenees ongekende roem door zich voor de camera vol te gieten in Chersonissos. Heidi maakte van zichzelf een ster door haar deelname aan The Hills. Ze is eigenlijk niet eens echte ster, maar een realityster, een do-it-yourself beroemdheid in een tijd waarin we geloven in de kracht van The Secret. Eigen schuld, dikke bult als het slecht met je gaat. Had je maar wat positiever moeten denken.

Maakbaarheid viert zege en een gewone makeover is al lang niet meer genoeg. De makeover van onze tijd is een extreme en we zijn er gek op. In 2002 gooide Extreme Makeover nog hoge ogen door in één aflevering het leven en uiterlijk van een deelnemer totaal te veranderen, inmiddels nemen we met minder geen genoegen. Xzibit zorgt dat je je auto niet terug herkent en Extreme Makeover Home Edition sloopt gewoon je huis en zet een nieuwe neer. Zelfs politici zijn eraan: een facelift, geverfd haar en politiek incorrect gedrag maakten van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi “Rockstar dell’anno 2009” volgens Rolling Stone Magazine.

Er zijn grenzen

De sterren van nu laten ons de gruwelijke vormen zien die keuzevrijheid heeft aangenomen. Michael Jackson bleef zijn uiterlijk maar bijstellen tot er niet veel meer van hem over was dan een zacht kinderstemmetje. Heidi had beter kunnen weten, zou je denken, maar nu vertelt ze met datzelfde zachte stemmetje aan Access Hollywood dat ze de operatie bijna niet had overleefd: “I had too much demerol, like Michael Jackson did.” En dan klinkt vanuit haar excessief pruilende lippen nog eens de positieve kant van deze pijn en vernedering: “The beauty of modern science and this life that we’re born in, and free will.” We hoeven er slechts voor te kiezen om er zo uit te zien. En, zegt Heidi, “It’s a beautiful thing in my opinion, that we have that choice.” Mooi? Het lijkt we of er geen grenzen meer zijn aan keuzevrijheid en de macht om van onszelf te maken wat we willen, en dat vinden we doodeng.

Maar zo bang hoeven we ook weer niet te zijn. Als we verder kijken dan de plastic oppervlakte dan kunnen we ons afvragen of het leven tegenwoordig wel echt zo maakbaar is als Heidi zelf gelooft. Gaat het hier niet gewoon om Heidi’s onvermogen te accepteren hoe ze is? En is dat niet van alle tijden? Over Greta Garbo, een van de eerste supersterren in de geschiedenis, gaat het verhaal dat zij de veroudering van haar uiterlijk zo vreselijk vond dat ze zich na haar 43e nooit meer voor een camera heeft vertoond. Heidi vertelt haar interviewer dat ze het geweldig vindt dat ze later tachtig is in het lichaam van een vijftigjarige. Maar hoe ze er tegen die tijd ook uitziet, vijftig zal ze niet zijn. Eigenlijk doet ze gewoon hetzelfde als Garbo: ze verstopt zich. Niet zoals Garbo in een appartement in New York, maar achter een masker gemaakt van botox.

Uiteindelijk moeten we allemaal geloven aan onze imperfecties, hoe hard we ook doen of het leven vandaag de dag volledig maakbaar is. Michael Jackson’s neus viel eraf, Oprah weegt inmiddels weer 90 kilo en naast Lady Gaga waren Cher’s 64 jaar er toch wel af te zien op de VMA’s. Heidi begrijpt dat niet, maar legt het ons haarfijn uit. Door haar botoxmasker op te zetten toont ze niet alleen onze obsessie met maakbaarheid, maar benadrukt ze ook dat er wel degelijk grenzen zitten aan die maakbaarheid en dat we het echt allemaal niet zo in de hand hebben. Niemand is perfect, ons lichaam is onderhevig aan verval en niets wat wij doen, geen keuze die wij maken, geen make-over waar we ons in storten, kan dat fundamenteel veranderen. Gelukkig maar.

Een gastbijdrage van Kelli van der Waals

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Joost Oomen wil de maan bezielen 3

Joost Oomen wil de maan bezielen

Onlangs verscheen Het Perenlied, de eerste roman van Joost Oomen. Roos Wolthers ging met hem in gesprek over vrolijkheid en twinkelende schuimspanen. Lees meer

Tijdens de avondklok

Tijdens de avondklok

Deze week geven onze redacteurs een inkijkje in wat zij doen als je na 21.00 uur niet meer op straat mag komen. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers