Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" /> Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" />
Asset 14

Monsterlijke maakbaarheid

Heidi Montag is het ultieme symbool van onze drang naar maakbaarheid. En die is niet zo nieuw als je zou denken. Maar waarom zijn de uitwassen ervan nu zo extreem?

De 23-jarige Heidi Montag uit MTV’s realityhitserie The Hills ging begin dit jaar onder het mes en liet in één keer een eerdere nosejob herzien, haar wenkbrauwen liften, haar oren naar achter pinnen, haar navel naar boven verplaatsen, haar kin kleiner en haar borsten groter maken, botox in haar voorhoofd spuiten en haar rug uithollen. Vet werd weggezogen uit haar nek, middel, heupen en dijen, en bijgespoten in haar wangen, lachrimpeltjes en lippen. In het laatste seizoen van The Hills, nu te zien op de Nederlandse tv, zien we het resultaat. Heidi is veranderd in een groteske versie van Barbie, met gezwollen lippen in een verlamd gezicht en de ogen van een angstige chihuahua boven lachwekkende borsten die zich uit alle macht vastklampen aan haar veel te tengere lijf.

Maanden na de operatie houdt Heidi de internationale pers nog steeds bezig, met als laatste nieuwtje dat ze haar borsten toch kleiner wil. Hoewel we inmiddels gewend zijn aan plastische chirurgie en iedereen op z’n tijd wel houdt van een mooie horrorfilm of opwindende freakshow, jaagt Heidi ons blijkbaar echt de stuipen op het lijf. Dat heeft ermee te maken dat Heidi zichzelf zo gemaakt heeft. God, zo stelt ze, schonk haar niet alleen haar lichaam, maar ook haar plastisch chirurg. Victor Frankenstein schiep een monster, maar Heidi creëerde zichzelf. Montag belichaamt de maakbaarheid van het leven die zo kenmerkend is voor onze tijd, en het ziet er niet mooi uit. In een wereld waarin we gestresst raken door de overvloed aan keuzes, confronteert zij ons met de vraag of we het eigenlijk wel aankunnen om van onszelf te maken wat we willen.

Een lange geschiedenis

Er wordt wel gezegd dat een ster uitdrukking geeft aan collectieve behoeften, dromen, fantasieën en obsessies. Zo bekeken is maakbaarheid ons aller fixatie, want sterren en makeovers zijn verwikkeld in een innige relatie die al lang duurt. Makeovers maken van de gewone mens een ster en van de ster een grotere ster. In 1942 bijvoorbeeld, werd Norma Jean Baker op haar werk ontdekt door een fotograaf. Een mooie brunette, maar niet al te opvallend. Tot ze een paar jaar later het haar lichtblond verfde, een moedervlek aanstipte, haar decolleté liet zien en haar naam veranderde in Marilyn Monroe: een ster was geboren. In de jaren negentig bereikte Oprah Winfrey het hoogtepunt van haar populariteit toen ze tientallen kilo’s afviel en zichzelf omtoverde van dikke talkshowhost tot lichtend voorbeeld van het maakbare lijf. Koning der sterren Michael Jackson kreeg het voor elkaar om in een blanke te veranderen.

Onze obsessie met maakbaarheid is van alle tijden, maar er is een groot verschil tussen de maakbaarheid van toen en die van nu. Een pukkeltje hier en wat gebleekt haar daar is heel wat anders dan het menselijke knutselwerk dat Heidi Montag heet. Maar, zegt Heidi, “If Cleopatra were alive now, I’m sure she would have triple D’s and all the works done.” Er is nu simpelweg meer mogelijk. Toch zijn de extreme gevallen van de plastische chirurgie slechts een deel van de monsterlijke vormen die het idee van het maakbare leven de laatste jaren aanneemt.

Maakbaarheid is in de mode

We leven in de veronderstelling dat we alles zelf kunnen en moeten maken. In de sportschool maak je je eigen strakke lijf, bij de therapeut maak je je eigen gelukkige ik en op tv maak je van jezelf een beroemdheid. Dankzij het eigentijdse fenomeen realityshow geniet zelfs een oversekste Hagenees ongekende roem door zich voor de camera vol te gieten in Chersonissos. Heidi maakte van zichzelf een ster door haar deelname aan The Hills. Ze is eigenlijk niet eens echte ster, maar een realityster, een do-it-yourself beroemdheid in een tijd waarin we geloven in de kracht van The Secret. Eigen schuld, dikke bult als het slecht met je gaat. Had je maar wat positiever moeten denken.

Maakbaarheid viert zege en een gewone makeover is al lang niet meer genoeg. De makeover van onze tijd is een extreme en we zijn er gek op. In 2002 gooide Extreme Makeover nog hoge ogen door in één aflevering het leven en uiterlijk van een deelnemer totaal te veranderen, inmiddels nemen we met minder geen genoegen. Xzibit zorgt dat je je auto niet terug herkent en Extreme Makeover Home Edition sloopt gewoon je huis en zet een nieuwe neer. Zelfs politici zijn eraan: een facelift, geverfd haar en politiek incorrect gedrag maakten van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi “Rockstar dell’anno 2009” volgens Rolling Stone Magazine.

Er zijn grenzen

De sterren van nu laten ons de gruwelijke vormen zien die keuzevrijheid heeft aangenomen. Michael Jackson bleef zijn uiterlijk maar bijstellen tot er niet veel meer van hem over was dan een zacht kinderstemmetje. Heidi had beter kunnen weten, zou je denken, maar nu vertelt ze met datzelfde zachte stemmetje aan Access Hollywood dat ze de operatie bijna niet had overleefd: “I had too much demerol, like Michael Jackson did.” En dan klinkt vanuit haar excessief pruilende lippen nog eens de positieve kant van deze pijn en vernedering: “The beauty of modern science and this life that we’re born in, and free will.” We hoeven er slechts voor te kiezen om er zo uit te zien. En, zegt Heidi, “It’s a beautiful thing in my opinion, that we have that choice.” Mooi? Het lijkt we of er geen grenzen meer zijn aan keuzevrijheid en de macht om van onszelf te maken wat we willen, en dat vinden we doodeng.

Maar zo bang hoeven we ook weer niet te zijn. Als we verder kijken dan de plastic oppervlakte dan kunnen we ons afvragen of het leven tegenwoordig wel echt zo maakbaar is als Heidi zelf gelooft. Gaat het hier niet gewoon om Heidi’s onvermogen te accepteren hoe ze is? En is dat niet van alle tijden? Over Greta Garbo, een van de eerste supersterren in de geschiedenis, gaat het verhaal dat zij de veroudering van haar uiterlijk zo vreselijk vond dat ze zich na haar 43e nooit meer voor een camera heeft vertoond. Heidi vertelt haar interviewer dat ze het geweldig vindt dat ze later tachtig is in het lichaam van een vijftigjarige. Maar hoe ze er tegen die tijd ook uitziet, vijftig zal ze niet zijn. Eigenlijk doet ze gewoon hetzelfde als Garbo: ze verstopt zich. Niet zoals Garbo in een appartement in New York, maar achter een masker gemaakt van botox.

Uiteindelijk moeten we allemaal geloven aan onze imperfecties, hoe hard we ook doen of het leven vandaag de dag volledig maakbaar is. Michael Jackson’s neus viel eraf, Oprah weegt inmiddels weer 90 kilo en naast Lady Gaga waren Cher’s 64 jaar er toch wel af te zien op de VMA’s. Heidi begrijpt dat niet, maar legt het ons haarfijn uit. Door haar botoxmasker op te zetten toont ze niet alleen onze obsessie met maakbaarheid, maar benadrukt ze ook dat er wel degelijk grenzen zitten aan die maakbaarheid en dat we het echt allemaal niet zo in de hand hebben. Niemand is perfect, ons lichaam is onderhevig aan verval en niets wat wij doen, geen keuze die wij maken, geen make-over waar we ons in storten, kan dat fundamenteel veranderen. Gelukkig maar.

Een gastbijdrage van Kelli van der Waals

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Essay: Boy's don't cry 1

Boy's don't cry

In de essayreeks Boy's dont cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer