Asset 14

1984

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 3:

George Orwell - 1984 of Waarom je nooit boeken moet uitlenen

Op de vraag "Uit welk jaar kom je?" antwoord ik nog wel eens met groots opgezette stem en armen dramatisch in de lucht geworpen: "NINETEEN EIGHTY-FOUR", en dan denk ik er een bombastisch strijkorkest bij. Het profetische jaar 1984, het jaar waarover George Orwell in zijn gelijknamige boek voorspelde hoe wij allen in de gaten zouden worden gehouden door Big Brother. Het jaar waarin ik het licht zag, en belangrijker nog, het jaar waarin Macintosh werd geïntroduceerd door Apple. In de beroemde commercial die op 22 januari 1984 werd vertoond tijdens de Super Bowl (het duurste reclameblok van het jaar) rent een jonge deerne door een willoze menigte en gooit een hamer door het scherm. De voice-over zegt: “On January 24th, Apple Computer will introduce Macintosh. And you’ll see why 1984 won’t be like 1984.”

Nee, 1984 was niet echt zoals 1984. Maar 2012 begint er steeds meer op te lijken. We zitten allemaal vastgekluisterd aan onze Apple-producten, en via Facebook geven we al onze informatie prijs. Deze week nog werd eenieders tijdlijn overspoeld met berichten over het behoud van copyright. Toen werden we weer doodgegooid met parodieën. En vervolgens kregen we honderd keer de verklaring te lezen waarom de eerdere verklaring niets uithaalde. Mensenkinderen, het was een slechte week om je door Facebook te laten vermaken. Maar de les was duidelijk: we zijn uiteindelijk allemaal weerloze schapen wiens informatie naar hartenlust wordt verzameld in ons onbekende databanken. En ik wist er alles van, want ik was Orwells 1984 dus aan het lezen.

Hoe kwam ik daar eigenlijk aan?

1984 heb ik geleend van een vriend. Of eigenlijk heeft hij hem hier laten liggen, waarna het boek minstens twee maanden op mijn bank heeft gebivakkeerd. “Hee, NINETEEN EIGHTY-FOUR (armen dramatisch in de lucht geworpen) ligt hier gewoon, voor mij, om te lezen!” dacht ik steeds toen ik het zag, waarna het arme ding toch weer werd bedolven onder boodschappentassen, jassen, truien, sokken, en soms, mijn billen. Uiteindelijk belandde het (uiteraard ongelezen) in de kast. Een kast die overigens waarschijnlijk zeker voor een kwart is gevuld met geleende boeken.

Een paar jaar geleden was ik bij mijn vader en plukte ik (zoals wel vaker) een boek van de plank om voor de kachel te lezen. Na het eten, toen ik weer naar huis ging, vroeg ik of ik het mocht lenen. “Nee”, zei hij. NEE?? Ik, zijn eigen bloedje? Ik kreeg een flashback naar een paar jaar eerder, toen mijn moeder met zwarte blokletters haar naam in haar boeken pende voordat ze ze aan me uitleende voor een vakantie. "ECHT TERUGGEVEN LIST", stond er nog net niet in. Als het menens is gebruikt ze altijd mijn achternaam. Die boeken staan natuurlijk nog steeds hier in mijn huis. “Nee”, zei mijn pa resoluut. “Ik leen geen boeken meer uit. Ik krijg ze nooit terug.”

Ik wist dat hij gelijk had. Ik krijg het niet eens voor elkaar boeken terug te brengen naar een officiële leeninstantie, waar ze met deurwaarders achter je broek aan zitten als je ze niet retourneert. Daarbij heb ik zelf meer dan genoeg boeken uitgeleend die ik nooit meer terug heb gezien. Ik stemde dus niet alleen in, ik nam zijn regel over. Niet onverbiddelijk - ik leen nog wel eens een boek uit, maar neem in mijn hart meteen afscheid, want het weerzien zal waarschijnlijk nooit geschieden.

Goed, George Orwell dus

Tja, 1984. Het moest er toch een keer van komen, dus waarom niet nu. De drukste periode op mijn werk was aangebroken en ik kon wel wat afleiding gebruiken voor het slapen gaan, om te voorkomen dat ik nog in mijn dromen drommen mensen moest voorzien van bier. Het begon goed, met een beeldige openingszin. Maar al na twee bladzijden werd duidelijk wat ik eigenlijk al wist: 1984 is een verschrikkelijk deprimerend boek, over een grijze dystopie, over totalitaire regimes, over onderdrukking, over Engeland, in mijn hoofd sowieso een grijs land. Die nacht lag ik woelend van nachtmerries in mijn bed.

Het was niet de eerste keer dat ik slecht sliep door ome Orwell. Vijftien jaar geleden zag ik de tekenfilm Animal Farm op televisie en nog nooit ben ik zo bang geweest voor varkens. Afijn, de volgende dag liet ik 1984 liggen en keek ik, laptop op mijn buik, drie afleveringen Downton Abbey. Liever wegdromen bij een hedendaagse verfilming van het verleden dan bij een verjaarde voorspelling van een toekomst die al is geweest. Toch kreeg ik last van schuldgevoel. Ik pakte het weer op, en zette door. Het zou toch wel beter worden? Met een omgedraaide maag las ik over de ministeries van Propaganda, over Big Brother, over de twee minuten haat. In de kroeg klampte ik een vriend die het al had gelezen aan. “Zeg me dat het beter wordt, zeg me dat er een goed eind aan zit!” Hij keek meelevend naar de kringen onder mijn overwerkte ogen en zuchtte verontschuldigend binnensmonds: “Sorry Mees.”

Wat een goed geschreven verschrikking. Ik heb het gelezen. Maar niet van harte. Mensen die van dit boek genieten, houden waarschijnlijk ook van Cormac McCarthys The Road, van de neerslachtige stem van Nick Cave, van films van David Lynch. Not me, no siree. Ik weiger mee te gaan in pessimisme en doemdenkerij, en zit waarschijnlijk nog liever een dag opgesloten met die hansworst van Extreme Home Makeover dan met iemand die gelooft dat de aarde over een maand ten einde komt.

Nou, staat er dan nog wat leuks te lezen naast?

Een Keukenmeidenroman – Kathryn Stockett
Weer een geleend boek waarvan de eigenaresse nu kan zien dat ik ‘m heb. Ik heb aan het eind van deze rubriek geen boek meer in de kast.

Less Than Zero – Brett Easton Ellis
Gekregen op mijn verjaardag van nog iemand die dacht dat ik een interesse had in cocaïne. En rijkeluiskinderen. En Los Angeles. En overgewaardeerde schrijvers. Ugh.

L’Esprit de Conversation – Chantal Thomas
Van de zomer stond ik in de boekenwinkel te dralen en besloot ik weer eens iets in het Frans te lezen om een beetje bij te blijven, onder het motto dat het toch niet kan dat mijn middelbare schooltijd mijn meest mondaine periode is geweest. Ik koos het dunste boek. Dat dan weer wel.

Symposion - Plato
Griekse verhalen zijn fantastisch en fantasierijk. Serieus, waar die gasten allemaal opkwamen tijdens zo’n bacchanaal, je houdt het niet voor mogelijk. En toch kun je er levenslessen uit halen.

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
Amsterdamse Wijsheden of Het fenomeen nutteloze kadoboekjes

Aflevering gemist? Klik hier voor Mees' behandeling van The Candy Machine of hier voor Nescio's Natuurdagboek.

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan