Asset 14

1984

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 3:

George Orwell - 1984 of Waarom je nooit boeken moet uitlenen

Op de vraag "Uit welk jaar kom je?" antwoord ik nog wel eens met groots opgezette stem en armen dramatisch in de lucht geworpen: "NINETEEN EIGHTY-FOUR", en dan denk ik er een bombastisch strijkorkest bij. Het profetische jaar 1984, het jaar waarover George Orwell in zijn gelijknamige boek voorspelde hoe wij allen in de gaten zouden worden gehouden door Big Brother. Het jaar waarin ik het licht zag, en belangrijker nog, het jaar waarin Macintosh werd geïntroduceerd door Apple. In de beroemde commercial die op 22 januari 1984 werd vertoond tijdens de Super Bowl (het duurste reclameblok van het jaar) rent een jonge deerne door een willoze menigte en gooit een hamer door het scherm. De voice-over zegt: “On January 24th, Apple Computer will introduce Macintosh. And you’ll see why 1984 won’t be like 1984.”

Nee, 1984 was niet echt zoals 1984. Maar 2012 begint er steeds meer op te lijken. We zitten allemaal vastgekluisterd aan onze Apple-producten, en via Facebook geven we al onze informatie prijs. Deze week nog werd eenieders tijdlijn overspoeld met berichten over het behoud van copyright. Toen werden we weer doodgegooid met parodieën. En vervolgens kregen we honderd keer de verklaring te lezen waarom de eerdere verklaring niets uithaalde. Mensenkinderen, het was een slechte week om je door Facebook te laten vermaken. Maar de les was duidelijk: we zijn uiteindelijk allemaal weerloze schapen wiens informatie naar hartenlust wordt verzameld in ons onbekende databanken. En ik wist er alles van, want ik was Orwells 1984 dus aan het lezen.

Hoe kwam ik daar eigenlijk aan?

1984 heb ik geleend van een vriend. Of eigenlijk heeft hij hem hier laten liggen, waarna het boek minstens twee maanden op mijn bank heeft gebivakkeerd. “Hee, NINETEEN EIGHTY-FOUR (armen dramatisch in de lucht geworpen) ligt hier gewoon, voor mij, om te lezen!” dacht ik steeds toen ik het zag, waarna het arme ding toch weer werd bedolven onder boodschappentassen, jassen, truien, sokken, en soms, mijn billen. Uiteindelijk belandde het (uiteraard ongelezen) in de kast. Een kast die overigens waarschijnlijk zeker voor een kwart is gevuld met geleende boeken.

Een paar jaar geleden was ik bij mijn vader en plukte ik (zoals wel vaker) een boek van de plank om voor de kachel te lezen. Na het eten, toen ik weer naar huis ging, vroeg ik of ik het mocht lenen. “Nee”, zei hij. NEE?? Ik, zijn eigen bloedje? Ik kreeg een flashback naar een paar jaar eerder, toen mijn moeder met zwarte blokletters haar naam in haar boeken pende voordat ze ze aan me uitleende voor een vakantie. "ECHT TERUGGEVEN LIST", stond er nog net niet in. Als het menens is gebruikt ze altijd mijn achternaam. Die boeken staan natuurlijk nog steeds hier in mijn huis. “Nee”, zei mijn pa resoluut. “Ik leen geen boeken meer uit. Ik krijg ze nooit terug.”

Ik wist dat hij gelijk had. Ik krijg het niet eens voor elkaar boeken terug te brengen naar een officiële leeninstantie, waar ze met deurwaarders achter je broek aan zitten als je ze niet retourneert. Daarbij heb ik zelf meer dan genoeg boeken uitgeleend die ik nooit meer terug heb gezien. Ik stemde dus niet alleen in, ik nam zijn regel over. Niet onverbiddelijk - ik leen nog wel eens een boek uit, maar neem in mijn hart meteen afscheid, want het weerzien zal waarschijnlijk nooit geschieden.

Goed, George Orwell dus

Tja, 1984. Het moest er toch een keer van komen, dus waarom niet nu. De drukste periode op mijn werk was aangebroken en ik kon wel wat afleiding gebruiken voor het slapen gaan, om te voorkomen dat ik nog in mijn dromen drommen mensen moest voorzien van bier. Het begon goed, met een beeldige openingszin. Maar al na twee bladzijden werd duidelijk wat ik eigenlijk al wist: 1984 is een verschrikkelijk deprimerend boek, over een grijze dystopie, over totalitaire regimes, over onderdrukking, over Engeland, in mijn hoofd sowieso een grijs land. Die nacht lag ik woelend van nachtmerries in mijn bed.

Het was niet de eerste keer dat ik slecht sliep door ome Orwell. Vijftien jaar geleden zag ik de tekenfilm Animal Farm op televisie en nog nooit ben ik zo bang geweest voor varkens. Afijn, de volgende dag liet ik 1984 liggen en keek ik, laptop op mijn buik, drie afleveringen Downton Abbey. Liever wegdromen bij een hedendaagse verfilming van het verleden dan bij een verjaarde voorspelling van een toekomst die al is geweest. Toch kreeg ik last van schuldgevoel. Ik pakte het weer op, en zette door. Het zou toch wel beter worden? Met een omgedraaide maag las ik over de ministeries van Propaganda, over Big Brother, over de twee minuten haat. In de kroeg klampte ik een vriend die het al had gelezen aan. “Zeg me dat het beter wordt, zeg me dat er een goed eind aan zit!” Hij keek meelevend naar de kringen onder mijn overwerkte ogen en zuchtte verontschuldigend binnensmonds: “Sorry Mees.”

Wat een goed geschreven verschrikking. Ik heb het gelezen. Maar niet van harte. Mensen die van dit boek genieten, houden waarschijnlijk ook van Cormac McCarthys The Road, van de neerslachtige stem van Nick Cave, van films van David Lynch. Not me, no siree. Ik weiger mee te gaan in pessimisme en doemdenkerij, en zit waarschijnlijk nog liever een dag opgesloten met die hansworst van Extreme Home Makeover dan met iemand die gelooft dat de aarde over een maand ten einde komt.

Nou, staat er dan nog wat leuks te lezen naast?

Een Keukenmeidenroman – Kathryn Stockett
Weer een geleend boek waarvan de eigenaresse nu kan zien dat ik ‘m heb. Ik heb aan het eind van deze rubriek geen boek meer in de kast.

Less Than Zero – Brett Easton Ellis
Gekregen op mijn verjaardag van nog iemand die dacht dat ik een interesse had in cocaïne. En rijkeluiskinderen. En Los Angeles. En overgewaardeerde schrijvers. Ugh.

L’Esprit de Conversation – Chantal Thomas
Van de zomer stond ik in de boekenwinkel te dralen en besloot ik weer eens iets in het Frans te lezen om een beetje bij te blijven, onder het motto dat het toch niet kan dat mijn middelbare schooltijd mijn meest mondaine periode is geweest. Ik koos het dunste boek. Dat dan weer wel.

Symposion - Plato
Griekse verhalen zijn fantastisch en fantasierijk. Serieus, waar die gasten allemaal opkwamen tijdens zo’n bacchanaal, je houdt het niet voor mogelijk. En toch kun je er levenslessen uit halen.

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
Amsterdamse Wijsheden of Het fenomeen nutteloze kadoboekjes

Aflevering gemist? Klik hier voor Mees' behandeling van The Candy Machine of hier voor Nescio's Natuurdagboek.

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
 Mag ik dan niks meer zeggen?

Mag ik dan niks meer zeggen?

'De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, de levenslijn van een liberale samenleving, wordt met de dag verder ingeperkt', vonden zo'n 150 prominenten in een publieke aanklacht tegen de 'cancel culture'. Kritiek op de brief liet niet lang op zich wachten. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Beter laat dan nooit

Beter laat dan nooit

Deze week worden we blij van bijdehante teksten en goede interviews, en stil van een website over Srebrenica. Lees meer

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wie de vermogensongelijkheid in Nederland aan de kaak stelt, hoort regelmatig: ‘Gelukkig zijn we geen Amerika. Daar is de rijkdom pas oneerlijk verdeeld!’ Dat klopt. Maar we staan wel op de tweede plek. Zo egalitair is ons land niet. Lees meer

Aantekeningen uit Aalten

Aantekeningen uit Aalten

Willemijn Kranendonk reflecteert in deze gedichtenreeks over koolmeesjes en eenzaamheid op haar verhuizing naar de Achterhoek. Lees meer

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: filosoof Aldo Kempen reageert op de reflecties van filosoof Miriam Rasch. Lees meer

Tip: Blijf even kijken

Welkom in mijn raamkozijn

Terwijl de anderhalvemetersamenleving op gang komt, kruipt Iris Blaak nog even achter haar spreekwoordelijke geraniums. Ze ontdekt: het lijntje tussen voyeurisme en nieuwsgierige interesse is flinterdun. Een tip om in het voorbijgaan niet te snel weg te kijken. Lees meer

Alles vijf sterren: 29

Verhalen voor aan de keukentafel

Deze week worden we blij van een documentaire over een Braziliaanse fotograaf, een bundel met spookverhalen en een heuse keukentafelpodcastquiz. Lees meer

 Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Meerkoeten blijken hun nesten maar wat graag te bouwen met ons corona-afval. Dat heeft voor-, maar vooral veel nadelen. Lees meer

Pleinvrees

Pleinvrees

Ezra Hakze onderzoekt in deze actuele gedichtenreeks verschillende ervaringen die te maken hebben met thuis zijn. Lees meer

Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Vrije val

Vrije val

Een bekend gevoel voor velen: vastzitten op een feestje waar je niet wilt zijn. De vrouw in dit verhaal zoekt naar manieren om zichzelf en haar gebroken hart staande te houden in het nachtelijk gewoel. Lees meer

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Een promenade die oorspronkelijk naar de oprichter van het fort was vernoemd, kreeg niet lang geleden een nieuwe naam. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De tent die in 'A Show Off' hoog richting de hemel reikt, wankelt door overmoed. Als een stomme film waarbij de pianist in de zaal letterlijk de toon zette bij het filmbeeld, zo vallen beeld en geluid hier ook samen. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan