Asset 14

Over intellectuelen en hoeren

Met het jongste schandaal rondom het overspel van President Hollande, tekent zich zowaar een trend af. Maar niet alleen Franse presidenten denken recht te hebben op veel seks. Ook Franse intellectuelen wanen zich onschendbaar wanneer het om de lusten gaat.

Het Franse parlement nam 4 december 2013 een wetsvoorstel aan dat in navolging van het Zweedse model prostitutiebezoek strafbaar stelt. Volgens goed Frans gebruik ging hier een publiek debat aan vooraf waarin intellectuelen voorop liepen. Tijdens dit debat bleek eens te meer dat de Franse intellectueel zichzelf alles toestaat. Vooral als het om seks gaat.

343 smeerlappen

Een klassiek Frans debat voltrekt zich vaak volgens een vast patroon en een manifest ondertekend door intellectuelen is één van de pijlers waar het op stoelt. Begin november 2013 tekenden een aantal Franse intellectuelen een manifest getiteld Touche pas à ma pute (Blijf van mijn hoer af) tegen de invoering van de wet van de Minister voor Vrouwenrechten. Onder de naam van de 343 Salauds (smeerlappen) pleitten zij voor “het recht van eenieder vrij haar charmes te verkopen – en dat zelfs leuk te vinden.” De geuzennaam waaronder de smeerlappen in kwestie hun strijd voeren is overigens afgekeken van een eerder, en ironisch genoeg, feministisch protest. ‘343 smeerlappen' is namelijk een verwijzing naar een manifest dat in 1971 door 343 vrouwen werd ondertekend, onder wie Catherine Deneuve en Simone de Beauvoir. Het manifest riep op tot de legalisatie van abortus en de ondertekenaars gaven toe illegaal abortus te hebben gepleegd. De vrouwen die het manifest tekenden werden in de pers al snel de 343 salopes (sletten) genoemd en droegen deze verwensing vervolgens als geuzennaam.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

De hedendaagse actievoerders, veel minder in aantal dan hun vrouwelijke voorgangers, zijn voornamelijk schrijvers, acteurs en zangers, en allemaal man. Zij stellen hun eigen recht vrijelijk gebruik te mogen maken van seksuele diensten rechtstreeks in verband met hun creatieve vakmanschap. “Wij houden van vrijheid, literatuur en intimiteit. En op het moment dat de staat zich met onze reet bemoeit, zijn deze alle drie in het geding.” Voilà, zie hier de Franse intellectueel op zijn best. Uit hoofde van zijn buitengewone werk en status staat hij zichzelf een grotere morele vrijheid toe dan de gemiddelde burger. De Franse intellectueel heeft de staat niet nodig, hij vaart op zijn eigen morele kompas.

Van DSK tot Polanski

Een andere ondertekenaar van het manifest van de 343 smeerlappen is Richard Malka, de advocaat van voormalig directeur van het Internationaal Monetair Fonds Dominique Strauss-Kahn. Strauss-Kahn gaf in 2012 een kijkje in de keuken van de Franse seksuele moraal toen aan het licht kwam dat hij deelnam aan orgieën met prostituees in het Cartlon-hotel in Lille. Hierop werd hij in staat van beschuldiging gesteld voor vrouwenhandel. Strauss-Kahn deed deze avonden af met het gezellige woord ‘libertinage’. Een typisch Frans begrip dat het beste kan worden omschreven als 'vrijzinnige uitspattingen van seksuele lust'.

In een essay over de DSK-affaire verklaart de Franse filosoof Pascal Bruckner in een introspectieve bui de Franse libertijnse traditie vanuit het katholicisme. De DSK-affaire werd in Frankrijk schouderophalend ontvangen omdat Frankrijk, in tegenstelling tot het puriteinse Amerika, geen protestantse inborst heeft. In het debat over de invoering van de nieuwe prostitutiewet haalt schrijver Jean-Michel Delacomptée hetzelfde argument aan. In Le Nouvel Observateur schrijft hij “Ja maar, zegt men dan, Zweden bestraft de klant, is dat niet heel erg modern? Ik weet niet of Zweden modern is. Ik weet wel dat er een protestantste strengheid heerst, die wij in Frankrijk niet kennen.”

Vóór de DSK-affaire was er de affaire-Polanski. Polanski woonde meer dan dertig jaar in Parijs nadat hij in 1978 in de Verenigde Staten werd aangeklaagd voor seks met een dertienjarig meisje en het land ontvluchtte. Toen de zaak weer oplaaide in 2009 noemde Frankrijks bekendste intellectueel Bernard Henri-Lévy de vermeende verkrachting een ‘jeugdzonde’. Dit zorgde voor veel ophef onder de Franse bevolking, waarvan een meerderheid vond dat Polanski alsnog vervolgd moest worden. Toen Polansksi werd gearresteerd in Zwitserland liet de minister van Cultuur Frédéric Mitterrand weten dit "volkomen verwerpelijk" te vinden. Polanski was namelijk volgens hem niet alleen een Frans burger, maar ook “een filmmaker met een internationale dimensie.” Toen de Verenigde Staten Frankrijk om uitlevering van Polanski vroegen, voegde Mitterrand daaraan toe: “Er bestaat een genereus Amerika waar we van houden, maar er bestaat ook een Amerika dat ons beangstigt en daarvan zien we nu het gezicht.” In het Franse tijdschrift Le Point werden Mitterrand en de andere Franse verdedigers van Polanski in een ingezonden brief omschreven als de "crypto-intelligentsia van ons land" die “eloquente frasen leveren die het gezonde verstand tarten”.

Meer dan die zogenaamde Franse libertijnse traditie en katholieke frivoliteit is het de ijdelheid van de Franse intellectueel die maakt dat hij zich onschendbaar waant. Anders dan in Nederland wordt er in Frankrijk naar de intellectueel geluisterd wanneer hij het woord neemt. De estheet en de denker worden er zelfs op handen gedragen. Het moet deze afgoderij zijn geweest die ervoor heeft gezorgd dat de Franse intellectueel is gaan geloven dat er voor briljante mensen andere normen gelden.

Dit is een gastbijdrage van Lise Evers (1986). Ze studeerde in Groningen en Parijs en is freelance journaliste.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Een ode aan de pornofilm 2

Een ode aan de pornofilm: Het Porn Film Festival Amsterdam

Porno is meer dan wat Pornhub en andere grote platforms ons voorschotelen. Het Porn Film Festival Amsterdam laat deze donderdag tot en met zondag zien, dat porno kwetsbaarder, artistieker en vrijer is dan velen verwachten. Emma Zuiderveen spreekt met organisatoren Erik ter Veld en Franka Bauwens. Lees meer

De macht van het lookje

De macht van het lookje

Columnist Loïs Blank analyseert de stijlkeuzes van Zuckerberg, en Ivanka en Donald Trump. Wat proberen ze met hun kleding te zeggen, en wat hangt er van hun kledingkeuzes af? Lees meer

Auto Draft 2

'Kunnen we vrienden zijn?': over een noodzakelijk veranderende mens-natuur relatie

Wanneer Jop Koopman afreist naar Lombok om de Indonesische visie op mens-natuurrelatie beter te begrijpen, gaat hij op pad met een lokale mysticus. In dit essay onderzoekt hij hoe we de verhouding mens-natuur opnieuw kunnen vormgeven; wat de agency is van onze omgeving, en waarom we vrienden moeten worden met alles rondom ons. Lees meer

 1

De zee

Mariska Kleinhoonte van Os schrijft met groot mededogen en rauwe eerlijkheid over degenen die tussen de mazen van het net en de mazen van de wet vallen, in de verhalenbundel 'Tussen de mazen' die op 14 februari verschijnt. Op onze site lees je alvast een voorpublicatie. Lees meer

De rattenkoning

De rattenkoning

Een schoolreis naar Praag klinkt als een feestelijke afsluiting van de middelbare school: slapeloze busritten, sigaretten in de schaduw van kasteelparken en stiekeme plannen om absint te drinken in hotelkamers. Maar in dit verhaal van Nick De Weerdt eindigt de reis voor een onafscheidelijke vriendinnengroep met een onverwachte confrontatie: de rattenkoning. Lees meer

Stil protest

Stil protest

Nadeche Remst laat zien hoe slaap, verdriet en dissociatie meer zijn dan persoonlijke reacties: ze worden een vorm van stil verzet tegen een wereld die kwetsbaarheid buitensluit. Lees meer

Ze willen niet dat je dit weet over ons voedselsysteem

Ze willen niet dat je dit weet over ons voedselsysteem

When life gives you hepatitis A-bessen, kruipt Marthe van Bronkhorst in de pen om het toch nog eens over de voedselindustrie te hebben. Lees meer

Hoe lang blijf je een vluchteling?

Hoe lang blijf je een vluchteling?

'Wat' ben je als je ergens niet thuishoort, maar ook niet terug kan naar je geboorteland? Ivana Kalaš onderzoekt het label 'vluchteling'. Lees meer

Een kijkje in mijn consumentenziel (2024) 1

Een kijkje in mijn consumentenziel (2024)

De gemiddelde Nederlander koopt vaak kleding, en heeft er vaak ook nog geen overzicht over. Columnist Loïs Blank houdt haar eigen koopgedrag elk jaar weer bij. Lees meer

Even zweven de levende wezens

Even zweven de levende wezens

Voor Hard//hoofd dicht Pim te Bokkel over de verschillende facetten van water: de kalmte en geborgenheid ervan, of juist de dreigende weidsheid. Dit is een voorpublicatie uit de bundel 'Even zweven de levende wezens' die op 16 januari bij uitgeverij Wereldbibliotheek verschijnt. Lees meer

Een echte vis

Een echte vis

In dit verhaal van Maartje Franken dreigt er meer dan alleen een storm. Kinderen gaan op zomervakantie in de regen, ontdekken een verzonken stad en proberen te documenteren zoals Bear Grylls. Lees meer

:Oproep: Hard//hoofd Biechtlijn

Oproep: bel de Hard//hoofd Biechtlijn

Op zoek naar een luisterend oor? Bel de Hard//hoofd Biechtlijn op 06 16 85 74 57 en word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier om de collectieve audiobiecht te beluisteren. Lees meer

Elke trui is een kersttrui, je moet alleen zelf voorbij Rudolf kijken

Elke trui is een kersttrui, je moet alleen zelf voorbij Rudolf kijken

Misschien heb jij hem nu wel aan: de kersttrui. Een onschuldig grapje of een kledingstuk dat perfect toelicht wat er mis is met de kledingindustrie? Lees meer

Lichamen en monden

Lichamen en monden

Hoelang blijf je toekijken? Wanneer dondert alles in elkaar? Waar zit de zwakke plek van passiviteit? Pieter van de Walle neemt je in dit kortverhaal mee als apathische visverzorger in een Berlijns aquarium. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Honger’, het zevende Hard//hoofd Magazine! 1

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Honger’, het zevende Hard//hoofd Magazine!

Welk verlangen kenmerkt jouw leven en waar snak jij naar? Stuur voor 14 februari 2025 je pitch in en voed ons met jouw ideeën over (beeld)verhalen, essays, poëzie en kunstkritiek voor het magazine ‘Honger’. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Honger’, het zevende Hard//hoofd Magazine!

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Voor ‘Honger’, het najaarsnummer van 2025 van Hard//hoofd, zijn we op zoek naar illustrator die de cover van ons magazine wil maken. Lees meer

Lieve groetjes van Venus

Lieve groetjes van Venus

Lieke van den Belt vertelt in deze column over haar relatie met en tot Venus. Kijken ze elkaar aan? En zien ze de ander dan ook? Lees meer

De Groep

De Groep

'Ik ben Jane en Kevin is een lul die te veel ruimte inneemt.' Amal Akbour schreef een verhaal over Jane, een narcistische jonge vrouw die voor het eerst deelneemt aan groepstherapie. Dit is een voorpublicatie van het verhaal dat Amal schreef als onderdeel van het Veerhuis Talentenprogramma. Lees meer

Gebeden van keramiek - Nieuw werk voor kunstverzamelaars! 1

Gebeden van keramiek - Nieuw werk voor kunstverzamelaars!

Als dank voor hun steun, ontvangen onze ruim 1.700 kunstverzamelaars in januari een prachtig werk van beeldend kunstenaar Dakota Magdalena Mokhammad. Om welk werk het precies gaat blijft een verrassing, maar in gesprek met onze chef Kunst Jorne Vriens licht Dakota een tipje van de sluier op. Lees meer

Auto Draft 1

Hoe jij politiek je zin weer krijgt: valse dilemma’s, overdrijven en nog drie tactieken die ik leerde van mijn vader

Marthe van Bronkhorst leerde van haar vader dat goed vals niet lelijk is. In deze column legt ze je drie technieken uit om je (politieke) zin te krijgen. "Links, doe nou eens wat mijn vader deed: nooit genoegen nemen met minder." Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €2,50 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer