Asset 14

Over intellectuelen en hoeren

Met het jongste schandaal rondom het overspel van President Hollande, tekent zich zowaar een trend af. Maar niet alleen Franse presidenten denken recht te hebben op veel seks. Ook Franse intellectuelen wanen zich onschendbaar wanneer het om de lusten gaat.

Het Franse parlement nam 4 december 2013 een wetsvoorstel aan dat in navolging van het Zweedse model prostitutiebezoek strafbaar stelt. Volgens goed Frans gebruik ging hier een publiek debat aan vooraf waarin intellectuelen voorop liepen. Tijdens dit debat bleek eens te meer dat de Franse intellectueel zichzelf alles toestaat. Vooral als het om seks gaat.

343 smeerlappen

Een klassiek Frans debat voltrekt zich vaak volgens een vast patroon en een manifest ondertekend door intellectuelen is één van de pijlers waar het op stoelt. Begin november 2013 tekenden een aantal Franse intellectuelen een manifest getiteld Touche pas à ma pute (Blijf van mijn hoer af) tegen de invoering van de wet van de Minister voor Vrouwenrechten. Onder de naam van de 343 Salauds (smeerlappen) pleitten zij voor “het recht van eenieder vrij haar charmes te verkopen – en dat zelfs leuk te vinden.” De geuzennaam waaronder de smeerlappen in kwestie hun strijd voeren is overigens afgekeken van een eerder, en ironisch genoeg, feministisch protest. ‘343 smeerlappen' is namelijk een verwijzing naar een manifest dat in 1971 door 343 vrouwen werd ondertekend, onder wie Catherine Deneuve en Simone de Beauvoir. Het manifest riep op tot de legalisatie van abortus en de ondertekenaars gaven toe illegaal abortus te hebben gepleegd. De vrouwen die het manifest tekenden werden in de pers al snel de 343 salopes (sletten) genoemd en droegen deze verwensing vervolgens als geuzennaam.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

De hedendaagse actievoerders, veel minder in aantal dan hun vrouwelijke voorgangers, zijn voornamelijk schrijvers, acteurs en zangers, en allemaal man. Zij stellen hun eigen recht vrijelijk gebruik te mogen maken van seksuele diensten rechtstreeks in verband met hun creatieve vakmanschap. “Wij houden van vrijheid, literatuur en intimiteit. En op het moment dat de staat zich met onze reet bemoeit, zijn deze alle drie in het geding.” Voilà, zie hier de Franse intellectueel op zijn best. Uit hoofde van zijn buitengewone werk en status staat hij zichzelf een grotere morele vrijheid toe dan de gemiddelde burger. De Franse intellectueel heeft de staat niet nodig, hij vaart op zijn eigen morele kompas.

Van DSK tot Polanski

Een andere ondertekenaar van het manifest van de 343 smeerlappen is Richard Malka, de advocaat van voormalig directeur van het Internationaal Monetair Fonds Dominique Strauss-Kahn. Strauss-Kahn gaf in 2012 een kijkje in de keuken van de Franse seksuele moraal toen aan het licht kwam dat hij deelnam aan orgieën met prostituees in het Cartlon-hotel in Lille. Hierop werd hij in staat van beschuldiging gesteld voor vrouwenhandel. Strauss-Kahn deed deze avonden af met het gezellige woord ‘libertinage’. Een typisch Frans begrip dat het beste kan worden omschreven als 'vrijzinnige uitspattingen van seksuele lust'.

In een essay over de DSK-affaire verklaart de Franse filosoof Pascal Bruckner in een introspectieve bui de Franse libertijnse traditie vanuit het katholicisme. De DSK-affaire werd in Frankrijk schouderophalend ontvangen omdat Frankrijk, in tegenstelling tot het puriteinse Amerika, geen protestantse inborst heeft. In het debat over de invoering van de nieuwe prostitutiewet haalt schrijver Jean-Michel Delacomptée hetzelfde argument aan. In Le Nouvel Observateur schrijft hij “Ja maar, zegt men dan, Zweden bestraft de klant, is dat niet heel erg modern? Ik weet niet of Zweden modern is. Ik weet wel dat er een protestantste strengheid heerst, die wij in Frankrijk niet kennen.”

Vóór de DSK-affaire was er de affaire-Polanski. Polanski woonde meer dan dertig jaar in Parijs nadat hij in 1978 in de Verenigde Staten werd aangeklaagd voor seks met een dertienjarig meisje en het land ontvluchtte. Toen de zaak weer oplaaide in 2009 noemde Frankrijks bekendste intellectueel Bernard Henri-Lévy de vermeende verkrachting een ‘jeugdzonde’. Dit zorgde voor veel ophef onder de Franse bevolking, waarvan een meerderheid vond dat Polanski alsnog vervolgd moest worden. Toen Polansksi werd gearresteerd in Zwitserland liet de minister van Cultuur Frédéric Mitterrand weten dit "volkomen verwerpelijk" te vinden. Polanski was namelijk volgens hem niet alleen een Frans burger, maar ook “een filmmaker met een internationale dimensie.” Toen de Verenigde Staten Frankrijk om uitlevering van Polanski vroegen, voegde Mitterrand daaraan toe: “Er bestaat een genereus Amerika waar we van houden, maar er bestaat ook een Amerika dat ons beangstigt en daarvan zien we nu het gezicht.” In het Franse tijdschrift Le Point werden Mitterrand en de andere Franse verdedigers van Polanski in een ingezonden brief omschreven als de "crypto-intelligentsia van ons land" die “eloquente frasen leveren die het gezonde verstand tarten”.

Meer dan die zogenaamde Franse libertijnse traditie en katholieke frivoliteit is het de ijdelheid van de Franse intellectueel die maakt dat hij zich onschendbaar waant. Anders dan in Nederland wordt er in Frankrijk naar de intellectueel geluisterd wanneer hij het woord neemt. De estheet en de denker worden er zelfs op handen gedragen. Het moet deze afgoderij zijn geweest die ervoor heeft gezorgd dat de Franse intellectueel is gaan geloven dat er voor briljante mensen andere normen gelden.

Dit is een gastbijdrage van Lise Evers (1986). Ze studeerde in Groningen en Parijs en is freelance journaliste.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!