Asset 14

Over intellectuelen en hoeren

Met het jongste schandaal rondom het overspel van President Hollande, tekent zich zowaar een trend af. Maar niet alleen Franse presidenten denken recht te hebben op veel seks. Ook Franse intellectuelen wanen zich onschendbaar wanneer het om de lusten gaat.

Het Franse parlement nam 4 december 2013 een wetsvoorstel aan dat in navolging van het Zweedse model prostitutiebezoek strafbaar stelt. Volgens goed Frans gebruik ging hier een publiek debat aan vooraf waarin intellectuelen voorop liepen. Tijdens dit debat bleek eens te meer dat de Franse intellectueel zichzelf alles toestaat. Vooral als het om seks gaat.

343 smeerlappen

Een klassiek Frans debat voltrekt zich vaak volgens een vast patroon en een manifest ondertekend door intellectuelen is één van de pijlers waar het op stoelt. Begin november 2013 tekenden een aantal Franse intellectuelen een manifest getiteld Touche pas à ma pute (Blijf van mijn hoer af) tegen de invoering van de wet van de Minister voor Vrouwenrechten. Onder de naam van de 343 Salauds (smeerlappen) pleitten zij voor “het recht van eenieder vrij haar charmes te verkopen – en dat zelfs leuk te vinden.” De geuzennaam waaronder de smeerlappen in kwestie hun strijd voeren is overigens afgekeken van een eerder, en ironisch genoeg, feministisch protest. ‘343 smeerlappen' is namelijk een verwijzing naar een manifest dat in 1971 door 343 vrouwen werd ondertekend, onder wie Catherine Deneuve en Simone de Beauvoir. Het manifest riep op tot de legalisatie van abortus en de ondertekenaars gaven toe illegaal abortus te hebben gepleegd. De vrouwen die het manifest tekenden werden in de pers al snel de 343 salopes (sletten) genoemd en droegen deze verwensing vervolgens als geuzennaam.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

De hedendaagse actievoerders, veel minder in aantal dan hun vrouwelijke voorgangers, zijn voornamelijk schrijvers, acteurs en zangers, en allemaal man. Zij stellen hun eigen recht vrijelijk gebruik te mogen maken van seksuele diensten rechtstreeks in verband met hun creatieve vakmanschap. “Wij houden van vrijheid, literatuur en intimiteit. En op het moment dat de staat zich met onze reet bemoeit, zijn deze alle drie in het geding.” Voilà, zie hier de Franse intellectueel op zijn best. Uit hoofde van zijn buitengewone werk en status staat hij zichzelf een grotere morele vrijheid toe dan de gemiddelde burger. De Franse intellectueel heeft de staat niet nodig, hij vaart op zijn eigen morele kompas.

Van DSK tot Polanski

Een andere ondertekenaar van het manifest van de 343 smeerlappen is Richard Malka, de advocaat van voormalig directeur van het Internationaal Monetair Fonds Dominique Strauss-Kahn. Strauss-Kahn gaf in 2012 een kijkje in de keuken van de Franse seksuele moraal toen aan het licht kwam dat hij deelnam aan orgieën met prostituees in het Cartlon-hotel in Lille. Hierop werd hij in staat van beschuldiging gesteld voor vrouwenhandel. Strauss-Kahn deed deze avonden af met het gezellige woord ‘libertinage’. Een typisch Frans begrip dat het beste kan worden omschreven als 'vrijzinnige uitspattingen van seksuele lust'.

In een essay over de DSK-affaire verklaart de Franse filosoof Pascal Bruckner in een introspectieve bui de Franse libertijnse traditie vanuit het katholicisme. De DSK-affaire werd in Frankrijk schouderophalend ontvangen omdat Frankrijk, in tegenstelling tot het puriteinse Amerika, geen protestantse inborst heeft. In het debat over de invoering van de nieuwe prostitutiewet haalt schrijver Jean-Michel Delacomptée hetzelfde argument aan. In Le Nouvel Observateur schrijft hij “Ja maar, zegt men dan, Zweden bestraft de klant, is dat niet heel erg modern? Ik weet niet of Zweden modern is. Ik weet wel dat er een protestantste strengheid heerst, die wij in Frankrijk niet kennen.”

Vóór de DSK-affaire was er de affaire-Polanski. Polanski woonde meer dan dertig jaar in Parijs nadat hij in 1978 in de Verenigde Staten werd aangeklaagd voor seks met een dertienjarig meisje en het land ontvluchtte. Toen de zaak weer oplaaide in 2009 noemde Frankrijks bekendste intellectueel Bernard Henri-Lévy de vermeende verkrachting een ‘jeugdzonde’. Dit zorgde voor veel ophef onder de Franse bevolking, waarvan een meerderheid vond dat Polanski alsnog vervolgd moest worden. Toen Polansksi werd gearresteerd in Zwitserland liet de minister van Cultuur Frédéric Mitterrand weten dit "volkomen verwerpelijk" te vinden. Polanski was namelijk volgens hem niet alleen een Frans burger, maar ook “een filmmaker met een internationale dimensie.” Toen de Verenigde Staten Frankrijk om uitlevering van Polanski vroegen, voegde Mitterrand daaraan toe: “Er bestaat een genereus Amerika waar we van houden, maar er bestaat ook een Amerika dat ons beangstigt en daarvan zien we nu het gezicht.” In het Franse tijdschrift Le Point werden Mitterrand en de andere Franse verdedigers van Polanski in een ingezonden brief omschreven als de "crypto-intelligentsia van ons land" die “eloquente frasen leveren die het gezonde verstand tarten”.

Meer dan die zogenaamde Franse libertijnse traditie en katholieke frivoliteit is het de ijdelheid van de Franse intellectueel die maakt dat hij zich onschendbaar waant. Anders dan in Nederland wordt er in Frankrijk naar de intellectueel geluisterd wanneer hij het woord neemt. De estheet en de denker worden er zelfs op handen gedragen. Het moet deze afgoderij zijn geweest die ervoor heeft gezorgd dat de Franse intellectueel is gaan geloven dat er voor briljante mensen andere normen gelden.

Dit is een gastbijdrage van Lise Evers (1986). Ze studeerde in Groningen en Parijs en is freelance journaliste.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers