Asset 14

La BnF

Voor Flor DeClerq zijn bibliotheken al zijn hele leven een toevluchtsoord. In de gigantische Nationale bibliotheek van Parijs overdenkt hij een hervonden vakantieliefde en de naamgever van het bouwwerk, François Mitterand.

In Parijs weet iedereen dat de lotsbestemming zich er ophoudt in zijn beste vermomming, die van het toeval. De mensen die zij hier samenbrengt, kunnen zich dan verzekeren van een lang en gelukkig leven. Toen ik enkele dagen terug de stad en haar rivier overzag aan de zijde van een vakantielief dat ik al jaren niet meer gezien had, hechtte ook ik geloof aan deze Parijse overtuiging. Ook al wist ik op voorhand dat zij net zoals ik geselecteerd was voor deze schrijversresidentie in de lichtstad en de kans dat we samen de Seine zouden zien, nagenoeg 100% was, vermoedde ik toch heel even een hogere hand.

Het getuigt van een goed gevoel voor ironie dat juist François Mitterrand, presidentiële schuinsmarcheerder en bommenlegger, zich langs de Seine wist te vereeuwigen. Samen met zijn naam heeft hij aan een oever een giganteske bibliotheek nagelaten. Op een sokkel van zeven en een halve hectare drijven de vier torens van La Bibliothèque nationale de France site François-Mitterrand een gapend gat in de dichtgeslibde skyline. Het gebouw doet zich gelden door de monumentale leegte van een cultusplek. Het buitenechtelijk kind en de Rainbow Warrior zal men wel vergeten, maar Mitterrand zal altijd met de hemel worden vergeleken.

De bibliotheek eist haar plek op in de Parijse binnenstad, maar het is de zichtbaarheid van een pronkstuk dat niet zomaar mag worden aangeraakt. Diep in de bodem heeft de ultieme rust zich ingegraven tot het niveau dat Rez-de-jardin heet. Een werkplek waar alleen geaccrediteerde vorsers komen. Op het niveau Haut-de-jardin raak je enkel de algemene leeszalen binnen met een geldig dag- of jaarpasje. Een plek om je gedachten de vrije loop te laten is blijkbaar een luxe en mag wel al iets kosten.

Illustratie: Sanneke Duijf.

Wanneer ik de informatrice, die mij een dagpasje overhandigt, toch eens vraag of ik met dit kleinood ook le Rez-de-jardin kan bereiken, heft ze haar spitse neusje als een boegspriet en laat na een zucht een welgemikte stilte vallen. Ik verbeeld mij de furie die ze wordt, wanneer je geen conclusies trekt uit dit zwijgen en jouw vraag herhaalt omdat ze haar misschien niet goed begrepen heeft.

In elk geval is de leeszaal een plek waar men werkelijk in zijn gedachten kan wonen. Geen plaasteren pruikenkoppen die je eigenwijs aankijken, of intimiderende boekenwanden. Zo groots Mitterrands opzet was om in dit complex het literaire erfgoed van de wereld te verzamelen, zo bescheiden is de uitwerking van de architect. Nergens valt een gebogen lijn te bespeuren, enkel vastberaden rechten waarvan de vluchtpunten je dwingen je blik te vergeten en voorzichtig bij jezelf naar binnen te tuimelen.

Zo’n vijftien jaar eerder hebben mijn vakantiemeisje en ik elkaar ontmoet aan een andere Franse waterloop. Op een uitzichtpunt in de Gorges du Tarn viel ze op tussen de andere toeristen. Ze sprak met niemand. De hitte die de krekels deden zinderen, leek zwaar op haar te wegen. Hoe we uiteindelijk aan de praat zijn geraakt, kan ik mij niet meer voor de geest halen. Hoogstwaarschijnlijk was dit een gevolg van de pastis waarmee ik mijn opgeschoten puberlijf had aangelengd. Ik weet wel nog dat de opperste concentratie mijn gezichtsveld vernauwde tot een enkele boom aan de overkant. Als een kunsthaas in een hondenrace lokte de boom diepzinnigheden uit mijn benevelde kop waarmee ik indruk wou maken.

Gewichtigdoenerij zou een beproefde verleidingsmethode blijven. Tijdens mijn studies tot classicus benutte ik elk moment om met de hulp van allerlei boekenwijsheden tegen jongedames aan te schurken. Dieper in de nacht debiteerde ik al eens Tibullus of Propertius. Mijn linker wijsvinger prikte op de maten van de disticha in de lucht, de rechterhand zocht schalks toenadering tot mijn toehoorders. Voor de meest bijzondere veroveringen spijkerde ik het kalenderblaadje van de voorbije nacht op een muur van mijn studentenkamer. Met gespeelde onverschilligheid gaf ik toe op die bewuste nachten een vliesje geprikt te hebben. Bij verontwaardigde reacties citeerde ik steevast Mitterrand: ‘Et alors.’

Ook hier in Parijs liet ik de letteren nog eens hun werk doen. Ik besloot de avond met een anekdote over Paul Eluard die zijn vrouw aan Salvador Dali verspeeld had. Niet veel later vroeg mijn hervonden vakantiemeisje of het ongepast was te vertellen dat haar kamernummer in de residentie 319 was.

Sinds mijn tienerjaren is de bibliotheek voor mij een wijkplaats. Er hangt een geruststellende afwezigheid tussen het lispelen van de pagina’s en het aarzelende kraken van een stoel waarop een lezer zijn rug recht. Tot op vandaag stelt zij mij in staat om mij met mijn springerige geest te confronteren. Toen ik vanmorgen mijn haastig uitgegooide kleren zag, stampvoette een kater samen met Mitterrand mijn schedelpan binnen. Misschien kon ik in zijn bibliotheek mijn muizenissen onder handen nemen. Hoe ik in godsnaam mijn eigen bed moest opzoeken met mijn schoenen in mijn handen en mijn trui achterstevoren.

Ik wandel naar de glazen wand tegenover de leeszaal. De nationale bibliotheek is opgetrokken rond een merkwaardige tuin van een hectare. De bomen lijken zich uit onvree met de wereld voorgoed teruggetrokken te hebben, hier diep ingekapseld in het culturele hart van de hoofdstad. De architect inspireerde zich voor dit idee op het grondplan van de middeleeuwse kloosters. Zoals de kruisgang een sacrale perimeter afbakent in het centrum van een klooster, moet de rondgang rond dit ingesloten stuk wildleven de bezoeker aanzetten tot mediteren. Een echt Eden waar de mens, zoals eens de hemel het wou, de toegang tot is ontzegd. Als een dier dat gekooid wil worden loop ik langs het glas.

Mijn vriendin, die thuis in Brussel is gebleven, heeft me een bericht gestuurd. Of het een beetje leuk is, daar in Parijs?
Ik vouw mijn handen onder mijn hoofd en vlei mij tegen het raam aan. De bomen trekken als lome honden aan de kabels die hen in de grond verankeren. Ik wil hier blijven slapen.

Flor Declercq (1985) publiceerde gedichten in o.a. Het Liegend Konijn, Deus ex machina & Poëziekrant. Daarnaast schrijft hij en maakt hij bewerkingen voor toneel.
Deze tekst kwam tot stand in het kader van een residentieproject van het Vlaams- Nederlands Huis deBuren in samenwerking met de stichting Biermans – Lapôtre.

Mail

Sanneke Duijf is illustrator, sociaal ontwerper en geeft af en toe les. Haar illustraties zijn helder, eenvoudig doch prikkelend en vatten de ideeën en wereld om haar heen in beeld. Humor is essentieel. Net zoals het scheppen van chaos om tot rare of nuttige inzichten te komen.

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer