Asset 14

La BnF

Voor Flor DeClerq zijn bibliotheken al zijn hele leven een toevluchtsoord. In de gigantische Nationale bibliotheek van Parijs overdenkt hij een hervonden vakantieliefde en de naamgever van het bouwwerk, François Mitterand.

In Parijs weet iedereen dat de lotsbestemming zich er ophoudt in zijn beste vermomming, die van het toeval. De mensen die zij hier samenbrengt, kunnen zich dan verzekeren van een lang en gelukkig leven. Toen ik enkele dagen terug de stad en haar rivier overzag aan de zijde van een vakantielief dat ik al jaren niet meer gezien had, hechtte ook ik geloof aan deze Parijse overtuiging. Ook al wist ik op voorhand dat zij net zoals ik geselecteerd was voor deze schrijversresidentie in de lichtstad en de kans dat we samen de Seine zouden zien, nagenoeg 100% was, vermoedde ik toch heel even een hogere hand.

Het getuigt van een goed gevoel voor ironie dat juist François Mitterrand, presidentiële schuinsmarcheerder en bommenlegger, zich langs de Seine wist te vereeuwigen. Samen met zijn naam heeft hij aan een oever een giganteske bibliotheek nagelaten. Op een sokkel van zeven en een halve hectare drijven de vier torens van La Bibliothèque nationale de France site François-Mitterrand een gapend gat in de dichtgeslibde skyline. Het gebouw doet zich gelden door de monumentale leegte van een cultusplek. Het buitenechtelijk kind en de Rainbow Warrior zal men wel vergeten, maar Mitterrand zal altijd met de hemel worden vergeleken.

De bibliotheek eist haar plek op in de Parijse binnenstad, maar het is de zichtbaarheid van een pronkstuk dat niet zomaar mag worden aangeraakt. Diep in de bodem heeft de ultieme rust zich ingegraven tot het niveau dat Rez-de-jardin heet. Een werkplek waar alleen geaccrediteerde vorsers komen. Op het niveau Haut-de-jardin raak je enkel de algemene leeszalen binnen met een geldig dag- of jaarpasje. Een plek om je gedachten de vrije loop te laten is blijkbaar een luxe en mag wel al iets kosten.

Illustratie: Sanneke Duijf.

Wanneer ik de informatrice, die mij een dagpasje overhandigt, toch eens vraag of ik met dit kleinood ook le Rez-de-jardin kan bereiken, heft ze haar spitse neusje als een boegspriet en laat na een zucht een welgemikte stilte vallen. Ik verbeeld mij de furie die ze wordt, wanneer je geen conclusies trekt uit dit zwijgen en jouw vraag herhaalt omdat ze haar misschien niet goed begrepen heeft.

In elk geval is de leeszaal een plek waar men werkelijk in zijn gedachten kan wonen. Geen plaasteren pruikenkoppen die je eigenwijs aankijken, of intimiderende boekenwanden. Zo groots Mitterrands opzet was om in dit complex het literaire erfgoed van de wereld te verzamelen, zo bescheiden is de uitwerking van de architect. Nergens valt een gebogen lijn te bespeuren, enkel vastberaden rechten waarvan de vluchtpunten je dwingen je blik te vergeten en voorzichtig bij jezelf naar binnen te tuimelen.

Zo’n vijftien jaar eerder hebben mijn vakantiemeisje en ik elkaar ontmoet aan een andere Franse waterloop. Op een uitzichtpunt in de Gorges du Tarn viel ze op tussen de andere toeristen. Ze sprak met niemand. De hitte die de krekels deden zinderen, leek zwaar op haar te wegen. Hoe we uiteindelijk aan de praat zijn geraakt, kan ik mij niet meer voor de geest halen. Hoogstwaarschijnlijk was dit een gevolg van de pastis waarmee ik mijn opgeschoten puberlijf had aangelengd. Ik weet wel nog dat de opperste concentratie mijn gezichtsveld vernauwde tot een enkele boom aan de overkant. Als een kunsthaas in een hondenrace lokte de boom diepzinnigheden uit mijn benevelde kop waarmee ik indruk wou maken.

Gewichtigdoenerij zou een beproefde verleidingsmethode blijven. Tijdens mijn studies tot classicus benutte ik elk moment om met de hulp van allerlei boekenwijsheden tegen jongedames aan te schurken. Dieper in de nacht debiteerde ik al eens Tibullus of Propertius. Mijn linker wijsvinger prikte op de maten van de disticha in de lucht, de rechterhand zocht schalks toenadering tot mijn toehoorders. Voor de meest bijzondere veroveringen spijkerde ik het kalenderblaadje van de voorbije nacht op een muur van mijn studentenkamer. Met gespeelde onverschilligheid gaf ik toe op die bewuste nachten een vliesje geprikt te hebben. Bij verontwaardigde reacties citeerde ik steevast Mitterrand: ‘Et alors.’

Ook hier in Parijs liet ik de letteren nog eens hun werk doen. Ik besloot de avond met een anekdote over Paul Eluard die zijn vrouw aan Salvador Dali verspeeld had. Niet veel later vroeg mijn hervonden vakantiemeisje of het ongepast was te vertellen dat haar kamernummer in de residentie 319 was.

Sinds mijn tienerjaren is de bibliotheek voor mij een wijkplaats. Er hangt een geruststellende afwezigheid tussen het lispelen van de pagina’s en het aarzelende kraken van een stoel waarop een lezer zijn rug recht. Tot op vandaag stelt zij mij in staat om mij met mijn springerige geest te confronteren. Toen ik vanmorgen mijn haastig uitgegooide kleren zag, stampvoette een kater samen met Mitterrand mijn schedelpan binnen. Misschien kon ik in zijn bibliotheek mijn muizenissen onder handen nemen. Hoe ik in godsnaam mijn eigen bed moest opzoeken met mijn schoenen in mijn handen en mijn trui achterstevoren.

Ik wandel naar de glazen wand tegenover de leeszaal. De nationale bibliotheek is opgetrokken rond een merkwaardige tuin van een hectare. De bomen lijken zich uit onvree met de wereld voorgoed teruggetrokken te hebben, hier diep ingekapseld in het culturele hart van de hoofdstad. De architect inspireerde zich voor dit idee op het grondplan van de middeleeuwse kloosters. Zoals de kruisgang een sacrale perimeter afbakent in het centrum van een klooster, moet de rondgang rond dit ingesloten stuk wildleven de bezoeker aanzetten tot mediteren. Een echt Eden waar de mens, zoals eens de hemel het wou, de toegang tot is ontzegd. Als een dier dat gekooid wil worden loop ik langs het glas.

Mijn vriendin, die thuis in Brussel is gebleven, heeft me een bericht gestuurd. Of het een beetje leuk is, daar in Parijs?
Ik vouw mijn handen onder mijn hoofd en vlei mij tegen het raam aan. De bomen trekken als lome honden aan de kabels die hen in de grond verankeren. Ik wil hier blijven slapen.

Flor Declercq (1985) publiceerde gedichten in o.a. Het Liegend Konijn, Deus ex machina & Poëziekrant. Daarnaast schrijft hij en maakt hij bewerkingen voor toneel.
Deze tekst kwam tot stand in het kader van een residentieproject van het Vlaams- Nederlands Huis deBuren in samenwerking met de stichting Biermans – Lapôtre.

Mail

Sanneke Duijf is illustrator, sociaal ontwerper en geeft af en toe les. Haar illustraties zijn helder, eenvoudig doch prikkelend en vatten de ideeën en wereld om haar heen in beeld. Humor is essentieel. Net zoals het scheppen van chaos om tot rare of nuttige inzichten te komen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Als 'kritische kunstkoerier' neemt Marc Schoorl je mee door de kunstbijlage van zijn favoriete ochtendkrant. Lees meer

Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #1 - Het Proces

In Verf op je Kleren onderzoekt schrijver en documentairemaker Tiemen Hageman alle aspecten van het creatieve proces. Hij gaat in gesprek met allerlei creatieve makers, over hun proces en hoe je dat nou eigenlijk doet, werk maken. In deze eerste aflevering: schrijvers Martijn Brugman en Merlijn Huntjens. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Mede//makers met Iduna Paalman, Nisrine Mbarki en Babs Gons

Mede//makers met Iduna Paalman, Nisrine Mbarki en Babs Gons

In Mede//makers gaan Hard//hoofders van vroeger en nu in gesprek met makers in wier werk ze zich herkennen of met wie ze raakvlakken voelen. In deze aflevering spreken dichters Iduna Paalman (jarenlang columnist van Hard//hoofd), Nisrine Mbarki en Babs Gons over het thema ‘moederschap’ in hun werk. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer