Asset 14

Kinderen die niet weten of ze ’s nachts worden opgepakt

Op 9 februari vindt in De Rode Hoed in Amsterdam een debat plaats rond het thema ‘Als de vreemdeling een gezicht krijgt’. Daaraan zal onder meer Fred Teeven deelnemen, die drie maanden geleden forse kritiek te verduren kreeg van de kinderombudsman over de uitvoering van het kinderpardon.

Vanwege mijn werk heb ik nu zeven jaar met vluchtelingen en asielzoekerkinderen te maken en hun verhalen wennen niet. Een meisje van veertien dat al vier jaar in een AZC verblijft, vertrouwde me toe: "Het voelt alsof mijn leven even is stopgezet". Ze deelt een kamer met haar broertje en moeder en moet elke dag stempelen. Ze leest haar moeder de brieven van de IND voor en helpt haar met procedurele verplichtingen. Hulpverleners vinden dat dit meisje te veel verantwoordelijkheden op zich neemt, te veel belast is met taken die eigenlijk haar moeder zou moet afhandelen. ‘Parentificatie’ noemen ze dat in hulpverlenerstaal. Maar dat laat dit meisje zich niet opplakken: "Ze doen net alsof mijn moeder een slechte moeder is, maar ik wil zélf weten wat er met mij en mijn leven gaat gebeuren", zo vertelde ze me. "Ik wil weten of ik vannacht door de IND word opgepakt om het land te verlaten, of dat ik nog een paar maanden mag slapen zonder die angst. Laat me alsjeblieft nog dat beetje controle over mijn eigen leven behouden." Als wanhoopspoging en met de wetenschap dat haar kinderen zonder een moeder wél een verblijfsvergunning krijgen, deed de moeder van dit meisje een zelfmoordpoging, die mislukte. Haar kinderen hebben nu nog steeds geen verblijfsvergunning, maar nog wel een moeder.

Kinderombudsman

Recentelijk was ik aanwezig bij een presentatie van kinderombudsman Marc Dullaert. Als kinderombudsman is het Dullaerts taak om erop toe te zien dat kinderrechten, zoals vastgelegd in het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind (IVRK), worden nageleefd. Hij constateert dat ook in Nederland het nodige misgaat met de positie, belangen en rechten van deze kinderen. Volgens Dullaert worden in het huidige vreemdelingenbeleid bij een aanvraag voor een verblijfsvergunning de kindspecifieke omstandigheden nauwelijks of niet meegewogen, zoals de schadelijke gevolgen van langdurige procedures voor de ontwikkeling, identiteit en gezondheid van kinderen. Dullaert citeert een van deze kinderen: "Ik wil best wachten op mijn toekomst, maar niet mijn hele leven."

De resultaten van Marc Dullaerts onderzoek naar de behandeling van toelatingsverzoeken van kinderen van gevluchte ouders die al in Nederland zijn toegelaten, laten zien dat die procedure 'te streng' en 'onzorgvuldig' is. Was voorheen een DNA-match voldoende bewijs om de relatie tussen een kind en ouder aan te tonen, nu moeten deze kinderen tevens een lang interview, eigenlijk meer een verhoor, ondergaan. Vragen die voor een kind uit een ander land, een andere cultuur, met een geheugen vol nare herinneringen of ouders die het al een hele tijd heeft moeten missen, vaak verwarrend of pijnlijk zijn om te beantwoorden. Er bestaan twijfels over de communicatieve kwaliteiten van degenen die deze ondervragingen afnemen, en hoe de gegeven antwoorden uiteindelijk beoordeeld worden. Het lijkt vaak nattevingerwerk en af te hangen van het aantal kinderen dat al toegelaten is. Dullaert: "Jammer, maar jij bent nummer 25 die van de fiets valt, dus jou rapen we niet meer op". De aanbeveling van de kinderombudsman om die gevallen opnieuw te bekijken legde Fred Teeven naast zich neer.

Foto: Janneke Sleijpen

Ook het kinderpardon wordt met Nederlandse zuinigheid uitgevoerd en het kabinet is niet van plan dit wat te verruimen, zodat driehonderd schrijnende gevallen hier ook voor in aanmerking zouden komen. Dennis is in Nederland geboren en getogen, maar kan toch geen beroep doen op het huidige kinderpardon, omdat hij niet aan de voorwaarden van het Ministerie van Justitie voldoet. Dennis heeft namelijk niet altijd onder rijkstoezicht gestaan; hij werd ook tijdelijk opgevangen door gemeenten en particuliere instellingen. Volgens Dullaert gaat het erom dat deze kinderen bij de overheid in beeld zijn geweest, en daarbij zou het niet moeten uitmaken of het de gemeente of het Rijk betreft. Feit is dat het kinderpardon het juist mogelijk moest maken dat in Nederland gewortelde kinderen, zoals Dennis, een verblijfsvergunning kunnen krijgen.

Verspilling van talent

Asielzoekerkinderen hebben volgens het adviesrapport van Marc Dullaert onvoldoende gelegenheid om te spelen en te ontspannen en dat is in strijd is met de verplichtingen uit artikel 31 IVRK (het recht op recreatie). Bovendien blijkt de continuïteit in de ontwikkeling van en het onderwijs aan deze kinderen in gevaar en dat is in strijd met de artikelen 6, 28 en 29 IVRK (het recht op leven, ontwikkeling en onderwijs). Enkele asielzoekerscentra hebben een eigen basisschool, met klassen stampvol kinderen uit allemaal verschillende landen, met verschillende achtergronden en van wie sommige pas een maand en andere al vele jaren in Nederland verblijven. Doorlopend komen er nieuwe kinderen bij en vertrekken er weer. Asielzoekerkinderen moeten steeds verhuizen van AZC naar AZC en wisselen daardoor meermaals van school, wat niet bevorderlijk is voor hun leerprestaties. Adolescenten moeten na ongeveer één jaar taalonderwijs in het Nederlands mee kunnen in het reguliere onderwijs. Dat is pittig voor bijvoorbeeld een 16-jarige asielvrager die al geruime tijd van scholing verstoken is, vanwege de verwoestende oorlog in het land dat hij of zij ontvlucht is. Nederland is bang dat wanneer het verblijf in een AZC te aantrekkelijk is er een aanzuigende werking vanuit zal gaan. Onderzoek heeft echter uitgewezen dat er geen enkele relatie bestaat tussen dergelijke aantrekkelijkheid in de kwaliteit van de opvang en de instroom van asielzoekers naar Nederland. De belangrijkste drijfveer van asielzoekers is het verlangen naar veiligheid. Dus waarom geven we asielzoekerkinderen niet die kansen om zich optimaal te ontwikkelen met behoud van eigen identiteit en maken we hun verblijf niet wat draaglijker na alles wat ze al hebben doorgemaakt?

"We worden vaak behandeld alsof we crimineel zijn", is een veelgehoorde klacht van jonge asielzoekers. "Alsof je zomaar voor het avontuur even in je eentje naar een ander land bent gevlucht", zo vertelt een tiener uit Centraal Afrika me. Zijn vader werd voor zijn ogen vermoord en hijzelf werd gevangen genomen, gemarteld, misbruikt en met de dood bedreigd om te voorkomen dat hij dit aan iemand zou vertellen. Toen hij in Nederland aankwam en hier asiel vroeg werd hij geïnterviewd door de IND. Men plaatste hem in een kamertje zonder ramen en zijn telefoon werd hem afgenomen. Hij wist niet of hij die mensen van de IND wel kon vertrouwen, laat staan de ingehuurde tolk. De jongen herbeleefde zijn eerdere gevangenschap, durfde geen antwoord te geven op de gestelde vragen en zijn asielaanvraag werd afgewezen.

Foto: Janneke Sleijpen

Asielzoekers worden bij voorbaat in verband gebracht met negatieve zaken als valse documenten, delicten, leugens over herkomst, en al te vaak afgeschilderd als mensen zonder mogelijkheden. Hein de Haas, co-directeur van het International Migration Institute aan de Universiteit van Oxford noemt dit stemmingmakerij. Gebleken is dat het percentage criminaliteit onder deze groep juist bijzonder laag is, het betreft slechts incidenten. Asielzoekers moeten immers zeer op hun tellen passen. Onlangs nam de Haas samen met Fred Teeven, Arnon Grunberg en Carolus Grütters (onderzoeker migratierecht, Radboud Universiteit) deel aan een debat over asielbeleid in De Balie in Amsterdam. Ook daar werd opnieuw gewezen op het grote risico van ernstige klinische schade bij kinderen die langdurig in onzekerheid blijven over hun toekomst. De procedures moeten zonder meer korter, zo concluderen de Haas en Grutters, maar daarbij loert wel het gevaar van onzorgvuldigheid en te snelle conclusies, waardoor procedures juist weer langer kunnen worden.

Het is zaak asielzoekers met vertrouwen tegemoet te treden in plaats van met angst en wantrouwen. Mensen die vluchten voor armoede en geweld en voor zichzelf en hun kinderen een toekomst zoeken, zouden in plaats van als profiteurs moeten worden bezien als ‘burgers met ballen’. Asielzoekerkinderen moet men niet bestempelen als passieve slachtoffers met geringe capaciteiten. Maak gebruik van hun potentie! Het zijn jongeren die mee vorm willen geven aan de Nederlandse samenleving en door wat ze hebben meegemaakt vaak zelfs beter dan onze eigen jeugd gewend en in staat zijn dit te doen vanuit eigen verantwoordelijkheid.

Marieke Sleijpen doet voor haar PhD onderzoek naar de veerkracht van jonge vluchtelingen in Nederland. Ze werkt o.a. bij Stichting Centrum '45 en de Universiteit Utrecht en is beeldredacteur voor hard//hoofd.

Mail

Marieke Sleijpen

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Het Vertrek (4) - De stortbui

Het Vertrek (4) - De stortbui

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de vierde aflevering. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Soundtrack voor donkere tijden 1

Soundtrack voor donkere tijden

Deze week geven onze redacteurs muzikaal advies om de rest van het jaar mee door te komen. Lees meer

Is dit nu wat ze bedoelen met tot stof wederkeren

Is dit nu wat ze bedoelen met tot stof wederkeren

''In de winter vermijd ik de hoofdstad. Er slapen meer mensen op straat dan ik aan het kind in mij kan uitleggen.'' Lies Jo Vandenhende is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Jamie Nee. Lees meer

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

Marthe van Bronkhorst ging langs in de crèche van het Witte Huis, om antwoord te vinden op de vraag: moeten we Donald nog vier jaar laten kleuteren? Lees meer

Hoe werkt een kunstenaar? 1

Hoe werkt een kunstenaar?

Hoe komt een kunstenaar tot nieuw materiaal? Drie makers wroeten in het uitgebreide archief van het Beeld en Geluid om er iets persoonlijks van te maken. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan