Een gesprek met een moderne feministe." /> Een gesprek met een moderne feministe." />
Asset 14

Caitlin Moran

Op internationale vrouwendag was de Britse feminist Caitlin Moran in Amsterdam. Over funny feminism, de kutheid van het woord vagina en de nog grotere kutheid van De Jakhalzen. "Als je als vrouw zegt dat je geen feminist bent, heb je het woord verkeerd begrepen."

Vlak voordat De Jakhalzen haar hun piemels laten zien, zegt Caitlin Moran: “Ik hou van Internationale Vrouwendag - even lekker die honderdduizend Internationale Mannenjaren opbreken, al is het maar voor vierentwintig uur.” Met haar getoupeerde, zwartwitte Cruella de Vil-kapsel, zwaar aangezette eyeliner en uitbundig armgezwaai lijkt ze een beetje op een Japans stripfiguur. Een extreem grofgebekt Japans stripfiguur. Ze schreef het boek How to be a woman, een feministische autobiografie die al allerlei prijzen won en in Engeland een grote bestseller is. Ik spreek haar in Hotel De Ambassade aan de Herengracht, in een kamer vol boeken waar ze tijdens het gesprek, relaxed in haar stoel hangend, twee omeletten naar binnen schuift. Op de beleefde openingsvraag, of ze al eens eerder in Amsterdam was, antwoordt ze vrolijk: “Vijftien jaar geleden. Fucking hell, het was afschuwelijk! Ik had een knetterende blaasontsteking en zat te kermen in de hotelkamer waar mijn evil ex-vriendje ondertussen apestoned door de telefoongids aan het bladeren was. “Laten we een hoer bestellen!” riep hij. “Ik wil NU een trio! We zijn verdomme toch niet voor niets in Amsterdam?” Terwijl ik lag te creperen met een geïnfecteerde plasbuis. Echt een catch, die ex van mij. Eigenlijk jammer dat ik niet met hem ben getrouwd, in plaats van met mijn schattige, geëmancipeerde echtgenoot.”

Een schrijver in een jolige bui zou zeggen dat haar carrière leest als een jongensboek. Na een jeugd van halfbakken ‘home schooling’, zwaarlijvigheid en armoede als oudste van acht kinderen in het verdrietige Wolverhampton, blufte Moran zich als zestienjarige binnen als verslaggever bij het muziekweekblad Melody Maker. Ze werkte zich vervolgens in een indrukwekkend tempo op tot columnist bij The Guardian en daarna The Times, en won de afgelopen jaren als popjournalist prijzen als BPA (British Press Awards) Columnist of the Year, Critic of the Year en Interviewer of the Year. Ze is nu zevenendertig, en in haar boek volgen we haar vanaf haar vroege puberteit, in een Adrian Mole-achtig, hard-hilarisch relaas beginnend bij de eerste menstruatie en via eerste liefdes, hoge hakken, carrière, abortus, huwelijk en moederschap tot de ‘militante feministe’ die ze nu is. Vanuit persoonlijk perspectief beschrijft ze de cultuur waarin vrouwen zich bewegen. “What is feminism: simply the belief that women should be as free as men... Are you a feminist? Hahaha. Of course you are.”

Waarom wilde je een boek over feminisme schrijven?

“Een paar jaar geleden pitchte ik een idee bij een grote Engelse vrouwenglossy. Ik wilde een luchtige, humoristische column over feminisme maken. Bijvoorbeeld over of het mogelijk is feminist te zijn en tegelijkertijd fantasieën te hebben dat je de seksslaaf van Daniel Craig bent - je weet wel, James Bond. Maar de hoofdredactrice zei: “We kunnen toch geen column over feminisme plaatsen in een vrouwenblad!” Ik was verbijsterd. Toen ontstond het idee om een boek te maken, maar ik dacht altijd: Ik ben niet eens echt naar school geweest, laat staan naar de universiteit. Ik heb wel feministische literatuur gelezen, Germaine Greer is mijn absolute heldin, maar dacht dat ik te weinig van wist om er echt iets over te zeggen. Tot ik in het panel van een vrouwendebat belandde, en ontzettend kwaad werd op de mensen die zichzelf daar als “gekwalificeerde feministen” presenteerden. Ik vond ze wereldvreemd, en elitair, en volstrekt humorloos, en ze hadden een debiel idee over mannen en niks te zeggen over wat vrouwen van dag tot dag bezig houdt. Achteraf zat ik in de kroeg met mijn vriendinnen, en zei: 'Als deze mad bitches de hoofdbaas van het feminisme zijn, dan ga ik wel een boek schrijven, dan hoef ik geen kwalificaties meer.'"


Wat doe jij anders?

“Zoals ik het zie: we zijn allemaal feministen. Als je als vrouw zegt dat je geen feminist bent, heb je het woord verkeerd begrepen. Er is seksisme, er is schaamte bij vrouwen voor hun seksualiteit en lichamelijkheid, er wordt enorm veel bullshit verteld –en geloofd- over wat een vrouw moet zijn en hoe ze er uit moet zien. Dat wilde ik aankaarten. Maar ik wilde ook een onderhoudend boek schrijven, dat gelezen kan worden door meisjes en vrouwen die normaal gesproken alleen maar de Grazia doorbladeren. Als je iets aan de man wil brengen, moet je zorgen dat het cool is. Je moet het emotioneel aantrekkelijk maken. Rondstampen en roepen: “Fuck yeah! I’m a feminist! It’s brilliant! Dood aan het patriarchaat!”

Je boek is ontzettend persoonlijk.
“Veel mensen zeggen: dit is een belachelijk onbeschoft, ranzig boek, terwijl het echt alleen maar over dingen gaat die bijna alle vrouwen op een bepaald moment in hun leven zullen tegenkomen. Vrouwen houden die dingen geheim - tegenover mannen, maar ook vaak voor elkaar - en dat komt omdat ze zich er voor schamen. Op zichzelf is het pas echt belachelijk dat mensen vinden dat zoiets niet naar buiten mag komen, dat het blijkbaar niet oké is als een vrouw zegt: “Ik bloed”, “Ik masturbeer”, “Ik heb een abortus gehad”, of “Ik kijk porno”. De manier waarop mannen en vrouwen omgaan met deze taboes laat zien dat er bepaalde seksistische patronen in onze cultuur zitten, waar we normaal gesproken overheen kijken.”

Zoals schaamhaar?
“Ik wil er niet te truttig over doen hoor. Maar het is wel waar: De Brasilian wax, het laten wegharsen van schaamhaar dat jonge vrouwen tegenwoordig massaal doen, vind ik belachelijk. Er zijn op internet veel meer afbeeldingen van vrouwen die geneukt worden dan afbeeldingen van vrouwen die toevallig iets anders aan het doen zijn. Foto’s van vrouwen die een Oscar winnen, die een eredoctoraat binnenhalen, die met vriendinnen winkelen: Het is een fractie van de bizarre hoeveelheid afbeeldingen van vrouwen die in hun kale flamoes worden genaaid. Als vrouwen maar begrijpen waar die mode vandaan komt: in de porno-industrie is het handiger een penetratie te filmen als er geen haar in de weg zit. Daarnaast is het natuurlijk gedoe! En duur! En pijnlijk! En dan groeit het weer aan met stoppels en jeuk! Ik ben er niet boos over, ik vind het gewoon grappig dat vrouwen denken dat het sexy is om een muts te hebben die er uitziet als de kin van George Micheal. Muts. Flamoes. Minge. Cunt. Twat. Het woord Vagina vind ik vreselijk, dat klinkt als iets dat door dokters wordt onderzocht en waar seriemoordenaars aanwijzingen in achterlaten.”

Wat is de rol van humor in jouw vorm van feminisme?
Ik hou van het idee dat een oppressieve situatie door een grap verandert. Vrouwen zijn meestal lichamelijk minder sterk dan mannen, en een grap is dan als een soort judoworp, waar je iemands lichaamsgewicht tegen hem gebruikt doordat je alleen maar bukt, zodat hij over je heen kukelt.
Aan de andere kant vind ik het hartstikke belangrijk - een ander stokpaardje van me- dat mensen vriendelijk doen. Je hoeft niet sereen te zijn, of passief, of conformistisch. Maar wees beleefd. De wereld zou veel beter zijn als iedereen gewoon beleefd was.”

Ze zal diezelfde avond hoofdgast zijn op een debatavond van Opzij in het Compagniecafe, dat afgeladen is met vooral verrassend veel jonge vrouwen. Jonge vrouwen die klappen als ze iets cools zegt. Jonge vrouwen die haar willen omhelzen, hun boek willen laten signeren en “I AM a fucking feminist!” roepen. Oudere bezoekers zullen zeggen dingen als: “Hier herken ik me in. Verfrissend.” Moran zal grappig, strijdbaar en gevat zijn, en bijt het publiek toe: “Het is niet normaal dat je vanaf je eerste menstruatie een soort vies geheim hebt dat je niemand vertellen mag, dat je moet verstoppen dat je bloedt. Het is niet normaal dat vrouwen die een abortus hebben automatisch worden geacht zich daar voor eeuwig op een of andere manier slecht over te voelen, omdat vrouwen nu eenmaal moeders moeten zijn die voor eeuwig liefhebben. Zo is het niet altijd. Dat is feminisme.” Ook houdt ze een gevat en hilarisch betoog tegen de ‘eeuwige inherent mannelijke toon’ van veel Britse televisieprogramma’s. “Zelfs als ze wel welkom zijn, is de sfeer al zo mangericht dat vrouwen zich altijd in bochten moeten wringen. Als tafeldame, als geïnterviewde - het werkt vaak gewoon niet, want ze worden altijd te nietszeggend, te bitchy of te butchy gevonden of simpelweg niet serieus genomen. Ik ben al zo vaak met mijn hoofd in mijn handen weggelopen bij tv-shows dat ik nu veel liever op de bank ga zitten twitteren.”

Dezelfde avond wordt ze bij De Wereld Draait Door opgevoerd: De Jakhalzen laten onder het brullen van “feministen zijn lelijk maar deze is best een lekker wijf” hun piemels aan haar zien. Brrrrm Tsjjjjj. Het filmpje illustreert prachtig hoe seksisme niet alleen onbeleefd en kut, maar vooral ook ontstellend saai en stom kan zijn.

Een kortere versie van dit interview verscheen in Het Parool.

Mail

Hiske Versprille

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Faust [working title] (foto door Michel Schnater) door

De opera Faust [working title] doorbreekt de stilte in corona-tijd

Iris Blaak liet zich meevoeren door 'Faust [working title]' van De Nationale Opera en interviewde de makers: Manoj Kamps en Lisenka Heijboer Castañón. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Raquel van Haver overstijgt het oppervlakkige 2

Raquel van Haver overstijgt het oppervlakkige

Als een orkaan raast Raquel van Haver door het kunstlandschap. Maar vergis je niet: haar werkwijze is geduldig. 'Makers moeten tijd en ruimte hebben om te experimenteren en te onderzoeken.' Lees meer

Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Beeldbrekers (V): Het verbindende museum

'We willen kunst niet als iets ingewikkelds zien'

Stedelijk Museum Schiedam zoekt contact met de Schiedammers. Door van Schiedam een museum voor Schiedam te zijn, vielen ze in de prijzen. Sophie van Lawick van Pabst sprak met Catrien Schreuder en Colin Huizing over het museum als verbindende kracht. Lees meer

Beeldbrekers (IIII):'Musea bezoeken is net als goede wijn drinken: je moet het leren.'

'We gaan niet alleen naar het museum om vermaakt te worden.'

In gesprek met Letty Ranshuysen over publieksonderzoek in musea, incrowd en gebloemde olifanten. Lees meer

Compromisloze solidariteit 1

Compromisloze solidariteit

'Mensen vragen wel eens: wat lost het op om te gaan demonstreren.' Lees meer

Beeldbrekers (III): 'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

In gesprek met Marleen Hartjes, programmacoördinator bij het Van Abbemuseum, waar ze met ‘Onbeperkt Van Abbe’ programma’s organiseert voor mensen met een beperking. Lees meer

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Schrijver Ferry Wieringa kruipt in de huid van Jan, de bloemverkoper op het Stadionplein in Amsterdam, die na 32 jaar moet wijken voor een herinrichting. Lees meer

'Het gaat me alleen maar om de kwaliteit' 3

'Het gaat me juist om kwaliteit'

In gesprek met Valeria Napoleone, kunstverzamelaar en weldoener van hedendaagse vrouwelijke kunstenaars. Lees meer

Beeldbrekers (I): 'Musea, onderschat je bezoeker niet’

'Musea, onderschat je bezoeker niet’

Hard//hoofd interviewt beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering één: in gesprek met projectmanager bij N8 Aron Eilander. Lees meer

 'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

Een interview met de Pakistaans-Nederlandse animator Faiyaz Jafri, 'artist in focus' op het KLIK Amsterdam Animation Festival. Lees meer

De vermenselijking van dingen 1

De vermenselijking van dingen

Zijn filosofen kunstenaars of zijn kunstenaars filosofen? Of geen van beide? In dit interview met Hella Godee en René van Bakel van Collectief Walden onderzoekt student filosofie en beeldmaker Jente Hoogeveen deze vraagstukken. Lees meer

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken' 1

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken'

Een gesprek over JUCK, feminisme, provocatie en publieke ruimte. Lees meer

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen' 3

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen'

Jente Hoogeveen onderzoekt het gebied tussen kunst en filosofie. Deel II: Op bezoek bij architectuurstudio RAAAF. Lees meer

Hoe doe je alles? 2

Hoe doe je alles?

Een gesprek met de veelzijdige ontwerpstudio Job, Joris & Marieke over technologie, de toekomst, samenwerking en makerschap. Lees meer

Campagnedieren (III): De publieks​voorlichter

De publieks​voorlichter

Wie zijn de stile krachten achter de verkiezingscampagnes? Deel (III): Martine van Bemmel, publieksvoorlichter bij D66. Lees meer

Campagnedieren (II): De beleids​medewerker

De beleids​medewerker

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel II: Eline van den Bosse, beleidsmedewerker bij de SGP. Lees meer

Campagnedieren (I): De grassroots-manager 1

De grassroots-manager

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel I: Leon Boelens, grassrootsmanager bij GroenLinks. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan