"Betekent dit dat we een Amerikaanse toestand krijgen, met enorme studieschulden waardoor studenten later een kutbaan moeten nemen?", vroeg een knaap die ik ken zich af op Facebook, met een link naar het nieuws dat hem noopte tot deze angstkreet: exit studiefinanciering, welkom leenstelsel. Vanaf 2015 al.
Angstkreten nodigen mij altijd uit om de andere kant van een verhaal te bekijken. Daar was ik al een paar weken geleden onbewust mee begonnen. Ik keek Big Tips Texas (hier een obligate opmerking over de dikke boeken vol voetnoten die ik dagelijks lees), een realityserie op MTV over schaars geklede serveersters in een Texaanse zuipschuur. Eén van de hoofdpersonages, een boomlange slungel met een pienter gezicht, wil dolgraag studeren. Haar middelbare school had ze succesvol afgerond, inclusief activiteiten op Harvard. Beren op de weg: haar familie die vindt dat ze haar zuurverdiende geld aan hen moet afdragen, want wie betaalt anders de boodschappen - en oh, een vierjarige bachelorstudie aan een universiteit in de buurt (niet Harvard): 36.000,- dollar, alsjeblieft. Dat is dus $9.000,- per jaar, dat is dus €6613,76 per jaar, dat is dus meer dan drie keer zoveel als een jaar college hier in ons kleine koude kikkerlandje. Dat is dus niet eerlijk.
Dus.
Wie als eerste roept dat studeren nu voor de elite is, krijgt van mij een biertje. De bedoeling is dat die elite (mijzelf incluis) die meer dan een kwart van €1000,- per maand niet meer krijgt; en zij die het echt nodig hebben (maar echt hè! Niet voor een tussenjas of een abonnement op een groentetas) krijgen een aanvullende beurs. Bijvoorbeeld studenten die kind zijn van mensen met een laag inkomen, of die helemaal geen ouders hebben.
Natuurlijk schreeuwen we als ons iets afgepakt wordt. Boze mensen rekenen op dit moment voor mij uit hoeveel schuld we zullen hebben: €15.000,- (want €250,- per maand x 12 maanden per jaar x 5 jaar). De maximale afbetalingstermijn is verhoogd naar 35 jaar. Heb je inderdaad €15.000,- studieschuld, dan moet je iets van €35,- per maand betalen – maar niet als je onder het minimumloon verdient. Ik vraag deze mensen: is studeren niet een van de beste investeringen die je ooit in jezelf zult doen? Geld lenen is niet leuk en terugbetalen al helemaal niet. Maar welk recht wordt ons ontnomen, behalve het recht om gratis geld te krijgen omdat we student zijn? Nog steeds kan iedereen studeren, als je bereid bent om vooruit te kijken en in te zien dat je datgene waar je aan begint, ook moet afmaken. Verschil is dat ik (VPRO-gezin, tennis en viool, alle boeken die ik wilde lezen, elk jaar op vakantie) niet meer gratis elke maand €279,- krijg, en iemand anders (ouders in de bijstand, bijvoorbeeld) wel. Waarom zou ik zeuren? Ik zeur wel tijdens het instemmingsrecht voor studenten en docenten dat ingevoerd wordt, zodat ik invloed heb op de uitgaven van mijn universiteit.