Asset 14

Moe van de witte doos

Hard//talk: Moe van de witte doos

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Musea presenteren hun tentoonstellingen tegenwoordig te pas en te onpas in de zogeheten white cube. Dat is onorigineel en bovendien dodelijk saai, aldus Ella Kuijpers.

Veel tentoonstellingen worden op zo’n saaie wijze gepresenteerd dat ik inmiddels genoeg heb van de spierwitte tentoonstellingsruimte: de white cube. De white cube mag dan de ‘juiste manier’ zijn om kunst tot zijn recht te laten komen, hij is ook enorm saai. Omdat een kunstwerk enorm moet presteren om die witte ruimte betekenis te geven en hem op te fleuren, komen musea met de raarste kunst op de proppen. Kunst die spectaculair genoeg is om de aandacht te trekken in de saaie, witte ruimte, wat soms ook neerkomt op inhoudsloze kunst. Een sterk narratief is te vaak afwezig, waardoor het lijkt alsof musea hun kennis en creativiteit niet meer benutten.

In het Boijmans worden nu bijvoorbeeld grote drollen tentoongesteld. Ik vraag me af hoe de schrijvers van deze tekst op de website zo veel betekenis kunnen hechten aan het werk van kunstenaarsgroep Gelatin: ‘Gelatins humoristische, aanstekelijk enthousiaste, niet-hiërarchische en subversieve werken vragen om nieuwsgierigheid, een open blik en actieve deelname van de bezoeker. Ze zijn van een absurditeit en directheid die confronteert door sociaal conformisme en taboes op de voorgrond te plaatsen én te doorbreken.’ Het is een typisch voorbeeld van een museum dat bezoekers trekt door het tonen van spraakmakende kunst, terwijl het niet lijkt te weten hoe het een goede tentoonstelling moet maken. Een tijdje geleden vulde het Boijmans haar grootste zaal nog met een tentoonstelling over werken van groot formaat. Leuk, kunst die groot is, maar wat is het narratief? Het leek net een speeltuin met verwaarloosbare objecten.

Een passende omgeving geeft de werken context en de bezoeker een leidraad.

‘Coded Nature’ met werken van Studio Drift in het Stedelijk Museum is een ander voorbeeld van een tentoonstelling waarbij de manier van tentoonstellen saai is, maar de kunstwerken spectaculair. Mijn bezoek aan het museum had geen toegevoegde waarde boven het zien van de kunstwerken online. De tentoonstelling miste een verhaal dat de beleving van de kunstwerken een extra lading geeft. Of neem de Kunsthal in Rotterdam, die denkt dat een tentoonstelling maken is geslaagd als je vergelijkbare objecten tentoonstelt. Levensechte figuren zijn echter niet meer verrassend als je er zo’n dertig na elkaar ziet.

Narratieven ontbreken in veel tentoonstellingen. Een manier om een narratief te creëren is door een tentoonstelling te maken waarbij je een wereld binnen stapt. Wat dat betreft vind ik het Centraal Museum in Utrecht een uitstekend voorbeeld. De zalen van het Centraal Museum worden ongeveer elke vier maanden gestript en volledig opnieuw aangekleed voor de volgende hoofdtentoonstelling. Daardoor worden de getoonde kunstwerken deel van een verhaal. Laatst liep ik er bij de tentoonstelling van modeontwerper Jan Taminiau een sprookje binnen. Het was een feestje om zijn jurken zo mooi tentoongesteld te zien. Anderhalf jaar geleden liepen bezoekers er rond in een donkere ruimte met voerbedekking en soundscape naast de mysterieuze werken van Craigie Horsfield.

Doordat een context rondom de werken vaak ontbreekt en de white cube dodelijk saai is, wordt het potentieel van tentoonstellingen niet benut. Een passende omgeving geeft de werken context en de bezoeker een leidraad. Bovendien haalt ze de neiging weg om een saaie ruimte op te vullen met kunst die enkel de aandacht moet trekken. Iets waar de meest vooraanstaande Nederlandse musea nog een les uit kunnen lezen.

Beeld: Konrad Lembcke via Flickr

Mail

Ella Kuijpers voelt zich Rotterdamse, windt zich op en schrijft, houdt van zingen en cultuurfinanciering.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer