Asset 14

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Ella Kuijpers keek de animatiefilm ‘The Nose or Conspiracy of Mavericks’ (2019) van regisseur Andrey Khrzhanovsky. Een prachtig geanimeerde film die teruggrijpt op historische verhalen, verpakt in een dubbele raamvertelling. De film kan aan talloze interpretaties worden onderworpen, maar straalt juist in zijn absurditeit, aldus Ella.

Als The Nose or Conspiracy of Mavericks begint, twijfel je of je de juiste film voor je hebt. Hij begint namelijk in liveaction, maar na een paar minuten zie je de regisseur als een vliegtuigpassagier voorbijkomen en dan weet je dat je goed zit. De animatie start pas daarna, als je in een film duikt die een aantal passagiers tijdens een vliegreis bekijkt.

Ook die film is een raamvertelling, opgedeeld in drie korte verhalen die de regisseur dromen noemt. De animatiefilm toont publiek in een theaterzaal dat verschillende voorstellingen bekijkt, die elkaar willekeurig op lijken te volgen. Zij kijken in de eerste droom naar een vertaling van het verhaal De neus (1835) van de Russische schrijver Nikolaj Gogol. De tweede droom contextualiseert het verhaal over toneelschrijver Mikhail Bulgakov, die Stalin een brief stuurt nadat zijn werk door staatscensuur geen podium meer kan krijgen. De derde droom gaat over de ontvangst van Sjostakovitsj’ opera Lady Macbeth of the Mtsensk District, een film die in Sovjettijd sterk werd bekritiseerd.

Velen hebben zich al op dit verhaal losgelaten, op zoek naar de achterliggende boodschap.

In de film speelt De neus toch wel de hoofdrol. Velen hebben zich al op dit verhaal losgelaten, op zoek naar de achterliggende boodschap. Het gaat namelijk over een man die plots zijn neus verliest. Deze neus wordt later zelf een karakter dat eigenhandig en parmantig in uniform door de stad loopt, wat een absurde situatie creëert. De opmerking van de schrijver aan het eind van het verhaal, doet echter vermoeden dat alle interpretaties van het verhaal verspilde moeite zijn. Gogol stelt “Het vreemdste, het alleronbegrijpelijkste is wel hoe schrijvers in godsnaam zulke onderwerpen kunnen kiezen. Ik moet eerlijk bekennen dat dit mijn verstand te boven gaat” en “Ik weet niet wat ik ervan denken moet…”

Ook schijnbaar willekeurige verhalen zonder samenhang of duidelijk plot kunnen je culturele lusten bevredigen, zo blijkt in The Nose or Conspiracy of Mavericks. Dat gebeurt zeker als humor om de hoek komt kijken. Een wandelende neus, Stalin die zijn politieke medestanders vraagt niet flauw te vallen, telkens als zij onder zijn aandacht bezwijken en een patience spelende krantredacteur in Sovjettijd, spreken genoeg tot de verbeelding.

Het einde van de film is een serieus pleidooi voor de kracht van deze absurde, maar vermakelijke verhalen. Daarin zie je wat er gebeurt als er geen ruimte is voor kunst en vrijheid van denken. De onderdrukte positie van Russische kunstenaars van de avant-garde en intellectuelen in de Sovjettijd is het ultieme voorbeeld van een gebrek aan verbeeldingskracht, door Khrzhanovsky scherp in beeld gebracht.

Ik kies er daarom voor om de kracht van de film juist te zien in de plotloze vorm, de dubbele raamvertelling en de vermakelijke interpretaties van de afzonderlijke verhalen, in plaats van te zoeken naar een diepere betekenis van die verhalen of dromen. Want juist Khrzhanovsky’s humor en absurdisme tonen de kracht van zijn verbeelding.

‘The Nose or Conspiracy of Mavericks’ is binnenkort (online) te zien tijdens Kaboom Animation Film Festival van 31 maart t/m 5 april.

Mail

Ella Kuijpers voelt zich Rotterdamse, windt zich op en schrijft, houdt van zingen en cultuurfinanciering.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer