Jongeren lijken hedonistisch en onverschillig, maar dat is niet waar. Drie nieuwe theatervoorstellingen laten zien dat engagement inmiddels ook andere vormen kent dan leuzen scanderen. " /> Jongeren lijken hedonistisch en onverschillig, maar dat is niet waar. Drie nieuwe theatervoorstellingen laten zien dat engagement inmiddels ook andere vormen kent dan leuzen scanderen. " />
tickets
Asset 14

En de moraal van het verhaal...

Jongeren zijn de laatste tien jaar in toenemende mate gefascineerd geraakt door uiterlijk, status, gemak, kicks en geld. Hedonisme en individualisme nemen toe, de belangstelling voor maatschappij en milieu neemt af.
Volgens nieuw onderzoek is het slecht gesteld met de huidige generatie jongeren in Nederland. In plaats van ons zorgen te maken over onze toekomst, de politiek of het klimaat kopen we liever een iPod. In plaats van ouderwetsche aktie houden we ons liever bezig met onze vrienden op Facebook. Maar zijn we echt zo lui en onverschillig?

Kritiek op de jeugd van tegenwoordig is natuurlijk al zo oud als de mensheid zelf. Altijd is er genoeg reden tot zorg over het gedrag van de roekeloze jongelingen. Egoïstisch, hedonistisch en zonder moraal; het zijn de bekende verschijnselen. Iedere generatie geeft weer een aanleiding voor scepsis, groeit op, om zich vervolgens weer zorgen te maken over de jongere generatie. Maar nu maakt de jeugd het wel heel bont. Volgens de sociologen Frits Spangenberg en Martijn Lampert zijn de huidige jongeren te hedonistisch en egoïstisch geworden. In het onlangs verschenen boek De Grenzeloze Generatie brengen ze de waarden van de Nederlandse jongeren tussen 15 en 23 jaar in kaart. Uiterlijk, geld, en status scoren volgens hen duizelingwekkend hoog, terwijl politiek, maatschappij en milieu niet belangrijk worden gevonden. Volgens de onderzoekers is de uitkomst het bewijs van de opmars van de zelfgenoegzaamheid en excessief individualisme.

Ook dit horen we natuurlijk niet voor het eerst. De stijgende welvaart en snelle ontzuiling zorgde al eerder voor losgeslagen generaties. Zo kennen we al Generatie X (geboren tussen 1960 en 1975) en Generatie Y (geboren tussen 1975 en 1990). Ook deze generaties werden verweten egocentrisch en niet idealistisch te zijn. Die trend heeft zich volgens de onderzoekers doorgezet in de huidige grenzeloze generatie, ook wel Generatie Z genoemd.

Het lijkt wel of er sinds de babyboomers geen generatie meer echt idealistisch is geweest. De protestgeneratie ging de straat op, voerde actie en maakte geëngageerde kunst. Ze stond voor een wereld met minder autoriteit en meer zeggenschap op school, in de politiek en in eigen buik. Vergeleken met de grote demonstraties tegen kernwapens en de universiteitsbezettingen van toen, zijn de acties van afgelopen jaren weinig indrukwekkend. Zo kun je gemakkelijk concluderen dat alle jongeren lui, gezapig en ongeïnteresseerd zijn. Maar dat is onterecht. Het lijkt zo omdat de protestgeneratie de norm voor engagement heeft bepaald. Maar de jongere generatie doet het anders. Het verschil in aanpak is duidelijk te zien bij een aantal jonge, geëngageerde theatermakers.

Deze maand zijn er drie nieuwe voorstellingen in première gegaan, van theatermakers die zich bezighouden met de maatschappij. De eerste is Mightysociety7 van Eric de Vroedt, een voorstelling over de vergrijzing. De Vroedt gaf zichzelf de opdracht om Nederland vast te leggen in tien verschillende voorstellingen. Geen klassiekers of kunst om de kunst maar nieuw geëngageerd theater over brandende actuele kwesties, is op de site te lezen. Nadat onder andere populisme, zelfmoordterrorisme en de oorlog in Afghanistan aan bod kwamen is het nu tijd voor nummer zeven. Bovendien is Mightysociety een uitgebreid evenement met behalve de voorstelling ook een magazine, debatten, films en meer.

Ook de groep Wunderbaum houdt zich bezig met de maatschappij. In hun vorige project Venlo vestigde de groep zich wekenlang in Venlo om op onderzoek uit te gaan naar de stand van zaken in de stad van Geert Wilders. Bovendien betrokken ze lokale bewoners in de theatervoorstelling. Wunderbaum verwijst naar de politieke realiteit, door de locatie waar ze spelen en door hun teksten. De nieuwste locatievoorstelling Railgourmet is speciaal voor Wunderbaum geschreven door de jonge Vlaamse schrijfster Annelies Verbeke en gaat over geluk, onthechting en misantropie in onze chaotische maatschappij.

De werkwijze van deze verschillende theatermakers doet denken aan groepen uit de jaren '70, zoals Het Werkteater, Proloog en Sater. Actuele thema's waren de basis voor hun voorstellingen. Net als Eric de Vroedt nu, maakte ook Het Werkteater in 1974 een beroemde voorstelling over ouderdom. Net als Wunderbaum trok Het Werkteater het land in om inspiratie op te doen. En net als de groepen Proloog en Sater schrijven de jonge theatermakers vaak hun eigen teksten.

Maar er is een belangrijk verschil tussen de groepen van de protestgeneratie en de huidige generatie van geëngageerde theatermakers. De babyboomers die in de jaren '70 politiek theater maakten hadden een missie. Ze wilden vastgeroeste denkbeelden loswringen en het publiek overtuigen van nieuwe ideeën. Het was vaak theater met kritiek en een boodschap, op het moralistische af. De huidige generatie theatermakers heeft geen idealistische boodschap die ze het publiek willen meegeven. Uit de voorstellingen spreekt geen duidelijk standpunt en de teksten bevatten vaak een flinke dosis relativering en humor.

Die houding is ook typerend voor theatermaakster en twintiger Sanne Vogel. Voor haar is de verlammende vertwijfeling het probleem van onze generatie. De twijfel die toeslaat als je niet meer weet of je het goed kan doen, als je het te druk hebt om te demonstreren maar toch idealen hebt. Haar nieuwe toneelstuk Late Avond Idealen gaat over de tegenstrijdigheid van goede bedoelingen en tegelijkertijd de realiteit van de een luxe maatschappij. Een huis vol spaarlampen, die je toch aanlaat omdat de cavia anders in het donker zit. Toch heeft Sanne Vogel geen politieke missie. Liever dan een moralistische boodschap over een betere wereld, laat ze de twijfels zien waar we mee worstelen.

Dat betekent niet dat deze makers geen politieke ideeën hebben. De voorstellingen van Eric de Vroedt, Wunderbaum en Sanne Vogel laten zien dat er geen kant-en-klaar antwoord is op de problemen die ze ons voorleggen. Geen communisme, geen flowerpower, geen religie, maar al helemaal geen onverschilligheid. Het enige waar ze tot oproepen is zelfreflectie. Als het pas engagement heet wanneer we leuzen scanderen, dan wordt het tijd dat we die regel afschaffen. Politieke en maatschappelijke betrokkenheid kent inmiddels vele vormen. Dus neem komende tijd eens een kijkje voor geëngageerd theater zonder moralisme.

Mail

Roos Euwe

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan