Illustratie: Elise van Iterson

Het is tijd voor verandering! Revolutie! Weg met het laffe spandoek-activisme!" />

Illustratie: Elise van Iterson

Het is tijd voor verandering! Revolutie! Weg met het laffe spandoek-activisme!" />
Asset 14

Activisme-pussies

In 1983 liepen 550.000 mensen in Amsterdam mee in een protest tegen kernenergie; een ongekend aantal dat opzien baarde in de rest van de wereld. De tijd heeft Nederlands activisme echter geen goed gedaan: de methodes zijn verouderd, het protest heeft plaats gemaakt voor nuance, en voor statements zijn we bang. Kelli heeft er genoeg van! Weg met dat laffe spandoek-activisme!

Op 6 december 1999 liep ik met twintigduizend andere middelbare scholieren door een grijs Den Haag. We staakten school om te demonstreren tegen de pas ingevoerde Tweede Fase, die inhield dat we in veel meer vakken eindexamen moesten doen dan onze voorgangers. De spanning van het spijbelen en de opwinding bij het aanzicht van duizenden leeftijdsgenoten op het Centraal Station waren verdwenen tegen de tijd dat we ons van het Malieveld naar het Binnenhof begaven. Het was koud en de inhoud van meegenomen eierdozen en broodtrommels was in de eerste vijf minuten al tegen willekeurige ruiten gegooid. Ik besloot met mijn vriendinnen te gaan winkelen en slaagde een paar jaar later met vijftien vakken op mijn eindexamenlijst.

Het ontbreekt activisme aan aantrekkingskracht. Dat was mijn ervaring in 1999 en lijkt twaalf jaar later nog veel meer het geval. De middelbare scholier van destijds heeft sindsdien nog maar weinig van zich laten horen. Studenten van nu worden met honderdduizenden gedupeerd door hervormingen in het onderwijs, maar bij een demonstratie op 12 april tegen de geplande langstudeerboete kwamen er slechts een paar honderd man demonstreren in Den Haag. Nederland onderscheidt zich qua opkomst van andere Europese landen, en niet alleen tijdens studentenprotesten. Een paasmars die tegelijk werd gehouden in Almelo en in Gronau, een even grote gemeente aan de andere kant van de Duitse grens, kreeg in het Duitse stadje tienduizend mensen op de voet - in Almelo vijftig. En als we dan toch met veel zijn gaat het er behoorlijk braaf aan toe, zo berichtte deze site al eerder. Bovendien worden gevoelige statements afgehouden, getuige het verbod op een anti-PVV-spandoek tijdens een HTM-demonstratie in april.

Hollanditis

En dat terwijl Nederlanders vroeger bepaald geen activistische pussies waren. In de jaren zestig voerden provo’s een zenuwoorlog rondom het huwelijk van Beatrix en Claus en bestormden bouwvakkers het gebouw van de Telegraaf. In de jaren zeventig verbrandden de Dolle Mina’s hun korsetten en bonden ze openbare mannentoiletten dicht met roze linten. De jaren tachtig waren het decennium van massaprotesten. In 1981 en 1983 demonstreerden er zoveel Nederlanders tegen kernwapens (respectievelijk 400.000 en 550.000 betogers) dat de Amerikaanse historicus Walter Laquer het Europese verzet tegen kruisraketten de bijnaam ‘Hollanditis’ gaf.

Bezetting van een abortuskliniek door de Dolle Mina's

De demonstraties van de jaren tachtig – gekenmerkt door spandoeken, leuzen en liederen – moeten grote impact hebben gehad, want dertig jaar nadat Hollanditis een geuzennaam werd, houdt Nederland nog steeds stug vast aan deze verouderde vorm van activisme. Hedendaagse demonstraties zijn kleiner in omvang, maar groot in aantal. Deze april waren er onder meer spandoek-protesten tegen de voorgenomen langstudeerboete, het uitstellen van een legbatterijverbod, bezuinigingen in het openbaar vervoer, minder vrije tijd voor scholieren en kernenergie. Voor mei is de verwachting dat boze militairen, ziekenhuispersoneel en steunbetuigers van WikiLeaks-verdachte Bradley Manning de straat op gaan.

Ook de creatieve sector is ouderwets in zijn activisme. Met behulp van een reclamebureau maakten BN’ers middels een dure website, televisieprogramma’s en posters ons erop attent dat we op een zaterdag in november om 14.00 uur met zijn allen heel hard zouden gaan schreeuwen voor cultuur. Op de afgesproken tijd stond ik op de Neude in Utrecht. Te midden van winkelend publiek stond een groep mensen met, jawel, spandoeken naar een podium te gluren vanwaar een onhoorbaar amateurkoor uit Zeist een protestlied zong en Joris Linssen van de KRO af en toe riep: "Nederland laat je horen!" Er werd dan een beetje halfslachtig geschreeuwd door het publiek. Om tien over twee ging ik koffiedrinken.

Illustratie: Elise van Iterson

Dutch Design

Nu de creatieve potentie van online techniek zo groot is en voor iedereen bereikbaar, is het onbegrijpelijk dat veel Nederlanders niet beter weten dan de straat op te gaan met een leus. Sociale media worden gebruikt om spandoek-activisme te organiseren, maar niet als platform voor activisme zelf. Terwijl een kleine, ludieke actie dankzij sociale media nu heel snel viral kan gaan en een gigantisch potentieel publiek heeft. Klein is het nieuwe groot, als je mensen op creatieve en originele wijze weet aan te spreken.

Er zijn genoeg kunstenaars die laten zien hoe dat moet. Een befaamd voorbeeld is de levensgrote replica van een Guantanamo Bay-gevangene die guerilla-kunstenaar Banksy in Disneyland neerzette als protest tegen het controversiële gevangenenkamp. Minder bekend, maar even interessant is het werk van Evan Roth. Hij maakte bijvoorbeeld metalen platen met daarin gefreesde teksten als ‘nothing to see here’. Deze platen stopte hij bij vliegreizen in zijn handbagage, waardoor bij de securityscan de tekst verscheen op de monitor van het beveiligingspersoneel. Het project, waarmee de kunstenaar de burger ‘een actieve stem’ wilde geven ‘in het beveiligingstheater’, werd opgepikt door tientallen belangrijke blogs, waaronder die van rapper Kanye West.

In een land met een rijke activistische geschiedenis, dat zich uitvent als cultuureconomie en trots is op zijn kunst en Dutch design, zouden we meer onze creativiteit moeten laten gelden. Een website waar demonstranten zich aanmelden en een poster kunnen downloaden, was er ook al bij de scholierenstaking in 1999, toen ‘downloaden’ nog cursief werd geschreven. Het is tijd dat we de spandoeken laten liggen en activisme aantrekkelijk maken.

Mail

Kelli van der Waals

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Essay: Boy's don't cry 1

Boy's don't cry

In de essayreeks Boy's dont cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer