Asset 14

Leo

1965 - Brooklyn, New York

Ze stond in een telefooncel en keek in de gids. Ze had nog net genoeg tijd om dit telefoontje te plegen, de boot zou over een paar uur vertrekken. Na de oversteek naar Rotterdam, die twee weken duurde, zou ze haar ouders weer zien. Jetske had een jaar Liberal Art-klassen gevolgd aan Bethel College in Kansas, en behalve kennis had ze er ook een Amerikaanse geliefde aan over gehouden: Bruce. Die zou een tijdje na haar vertrek naar Zeeland afreizen om haar op te zoeken en hij zou Nederland niet meer verlaten. Bruce werd Bruis, en samen kregen ze een dochter. Maar in die telefooncel in Brooklyn wist mijn moeder dat allemaal nog niet.

Bij de V stond gewoon zijn nummer: Vroman, Leo. De gedichten die ze van hem had gelezen hadden haar zo geroerd, dat ze zelf ook poëzie was gaan schrijven. Hier op college had ze die vertaald naar het Engels, en ze vertelde de docent dat ze van een nieuwe, bekende Nederlandse dichter afkomstig waren: Jo Fibbe, genoemd naar de parfumeriezaak in de straat van haar ouderlijk huis in Vlissingen.

‘This is Leo speaking’, antwoordde de stem. ‘Hallo!’, zei Jetske in het Nederlands. Ze vertelde hem dat ze zijn poëzie zo prachtig vond, en hij vroeg haar of ze zelf ook schreef. Ze begon te blozen, helemaal toen hij vroeg of ze niet langs kon komen om hem wat te laten lezen. ‘Ik moet de boot halen’, zei ze. ‘Die vertrekt zo al.’ ‘Geef me dan je adres in Holland, dan stuur ik ze naar je op. En stuur je me dan ook jouw werk?’, vroeg Leo.

Illustratie: Aart-Jan Venema

 

Toen ze veertien dagen later met het studentenschip De Grote Beer arriveerde, vertelde haar moeder dat er een dik postpakket uit Amerika op haar lag te wachten: Leo’s verzamelde gedichten. Zij stuurde hem de schoolkranten waar haar gedichten in stonden, en zo begon de correspondentie en daarmee hun vriendschap, die doorging tot 22 februari 2014.

De brieven en postpakketten veranderden in mails, Jetske maakte een film over zijn leven met Tineke, en op zijn negentigste verjaardag opende ze in een galerie in Amsterdam een expositie van zijn tekeningen. Leo was erbij, via een beamer en Skype. De technologische ontwikkelingen die de wereld om hem heen meer en meer vormgaven waren voor zijn oude brein geen belemmering.

Af en toe, een aantal keer per jaar, stuurde mijn moeder een van zijn mailgedichten aan me door. Hoe ouder hij werd, hoe meer dat gebeurde. Niet zelden bleef ik na zijn woorden even stil zitten, ontroerd of verbaasd over zoveel humor en intelligentie in zo weinig woorden.

Het laatste gedicht wat hij haar stuurde, ging zo:

DONDERDAG, 30 JANUARI 2014

Ga ik echt nog voorwaarts,
naar het menselijk slot
van mijn al te aardse
werkelijkheid,

of naar de kerkelijkheid
weg van mijn krimpend lot
naar een groeiende God?

Het gaat weer eens een beetje beter> Iedereen omhelsd, L

Mail

Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.

Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan