Asset 14

Leo

1965 - Brooklyn, New York

Ze stond in een telefooncel en keek in de gids. Ze had nog net genoeg tijd om dit telefoontje te plegen, de boot zou over een paar uur vertrekken. Na de oversteek naar Rotterdam, die twee weken duurde, zou ze haar ouders weer zien. Jetske had een jaar Liberal Art-klassen gevolgd aan Bethel College in Kansas, en behalve kennis had ze er ook een Amerikaanse geliefde aan over gehouden: Bruce. Die zou een tijdje na haar vertrek naar Zeeland afreizen om haar op te zoeken en hij zou Nederland niet meer verlaten. Bruce werd Bruis, en samen kregen ze een dochter. Maar in die telefooncel in Brooklyn wist mijn moeder dat allemaal nog niet.

Bij de V stond gewoon zijn nummer: Vroman, Leo. De gedichten die ze van hem had gelezen hadden haar zo geroerd, dat ze zelf ook poëzie was gaan schrijven. Hier op college had ze die vertaald naar het Engels, en ze vertelde de docent dat ze van een nieuwe, bekende Nederlandse dichter afkomstig waren: Jo Fibbe, genoemd naar de parfumeriezaak in de straat van haar ouderlijk huis in Vlissingen.

‘This is Leo speaking’, antwoordde de stem. ‘Hallo!’, zei Jetske in het Nederlands. Ze vertelde hem dat ze zijn poëzie zo prachtig vond, en hij vroeg haar of ze zelf ook schreef. Ze begon te blozen, helemaal toen hij vroeg of ze niet langs kon komen om hem wat te laten lezen. ‘Ik moet de boot halen’, zei ze. ‘Die vertrekt zo al.’ ‘Geef me dan je adres in Holland, dan stuur ik ze naar je op. En stuur je me dan ook jouw werk?’, vroeg Leo.

Illustratie: Aart-Jan Venema

 

Toen ze veertien dagen later met het studentenschip De Grote Beer arriveerde, vertelde haar moeder dat er een dik postpakket uit Amerika op haar lag te wachten: Leo’s verzamelde gedichten. Zij stuurde hem de schoolkranten waar haar gedichten in stonden, en zo begon de correspondentie en daarmee hun vriendschap, die doorging tot 22 februari 2014.

De brieven en postpakketten veranderden in mails, Jetske maakte een film over zijn leven met Tineke, en op zijn negentigste verjaardag opende ze in een galerie in Amsterdam een expositie van zijn tekeningen. Leo was erbij, via een beamer en Skype. De technologische ontwikkelingen die de wereld om hem heen meer en meer vormgaven waren voor zijn oude brein geen belemmering.

Af en toe, een aantal keer per jaar, stuurde mijn moeder een van zijn mailgedichten aan me door. Hoe ouder hij werd, hoe meer dat gebeurde. Niet zelden bleef ik na zijn woorden even stil zitten, ontroerd of verbaasd over zoveel humor en intelligentie in zo weinig woorden.

Het laatste gedicht wat hij haar stuurde, ging zo:

DONDERDAG, 30 JANUARI 2014

Ga ik echt nog voorwaarts,
naar het menselijk slot
van mijn al te aardse
werkelijkheid,

of naar de kerkelijkheid
weg van mijn krimpend lot
naar een groeiende God?

Het gaat weer eens een beetje beter> Iedereen omhelsd, L

Mail

Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.

Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer