Gebieden waar het landschap ‘puur’ is spreken enorm tot de verbeelding. Kunstenaars en muzikanten reizen al decennia door onontgonnen gebieden om hier inspiratie op te doen. De laatste tijd is vooral het Arctisch gebied in trek. Het wordt niet alleen als subliem ervaren, maar is ook nog eens actueel. Kortom, een publiekstrekker. Justin Bieber speelt hier in zijn videoclip I’ll Show You handig op in. Hij verschijnt met ontbloot bovenlijf naast een stel IJslandse ijsschotsen en rolt heen en weer in kwetsbaar mos.
Ik moest aan deze videoclip denken toen ik laatst een filmpje op het internet zag rondgaan waarin de pianist Ludovico Einaudi, op een drijvend platform omringd door ijsschotsen, zijn compositie Elegy for the Arctic uitvoert. Het concert werd gefilmd op Spitsbergen en is onderdeel van Greenpeace’s campagne voor bescherming van het Arctisch gebied. Nu geloof ik best dat medewerkers van Greenpeace een stuk voorzichtiger zijn dan Bieber, niettemin fungeren de ijsschotsen ook hier als een decor dat bewust wordt ingezet om een esthetische ervaring teweeg te brengen, wat als gevolg heeft dat veel toeschouwers dit gebied met eigen ogen willen zien.
IJsland ligt (afgezien van een eilandje in het uiterste noorden) net onder de poolcirkel en kan fungeren als mogelijk toekomstscenario voor de Noordpool. In de afgelopen tien jaar is het toerisme in IJsland verdriedubbeld: tourbussen staan in de file en natuurverschijnselen worden attracties. Werkt de esthetisering van het poolgebied geen toerisme in de hand? Het cruiseschip dat onlangs een reis langs de Noordpool begon getuigt al van een groeiend aanbod in excursies naar dit gebied.
Ik pleit niet voor een wereld waarin men alleen maar speculeert over bepaalde plaatsen en waar niemand – afgezien van de langdurige bewoners – daadwerkelijk een kijkje neemt. Toch lijkt het me beter om de poolgebieden zo veel mogelijk met rust te laten. Ik heb daarom een aantal alternatieven bedacht voor personen die, net als ikzelf, graag een bezoek aan de Noordpool zouden brengen: we omringen ons met ijsschotsen van bordkarton, lezen Reis door mijn kamer van J.M.A. Biesheuvel en tot slot mijmeren we over Mary Shelley die in Frankenstein de Noordpool aanvoert als decor voor een ontmoeting tussen de poolreiziger Robert Walton en de wetenschapper Victor Frankenstein. ‘s Avonds hebben we wellicht het idee dat we de wereld die dag een beetje hebben gered door vooral thuis te blijven.
Foto: Kay Adams
