Het vreemdelingen-detentiebeleid in Nederland is inhumaan. Dat is het al een tijd, maar eerder leek het onmogelijk er meer aan te veranderen dan wat cosmetische pietluttigheden. In 2008 bijvoorbeeld, toen staatssecretaris Albayrak na aandringen van Amnesty het voor vastgezette vreemdelingen een beetje aangenamer probeerde te maken. Een keertje extra luchten zou wel moeten kunnen zonder dat het Wilders al te zeer voor het hoofd zou stoten. Of in augustus 2012, toen de Nationale Ombudsman met een rapport kwam waar minister Leers, wellicht vanwege zijn afhankelijkheid van de PVV, niet al te daadkrachtig op reageerde. Maar nu de PVV onschadelijk is, en na de zelfmoord van de Russische activist Dolmatov, die Teeven bijna zijn staatssecretarisschap kostte, lijkt er ruimte voor grondiger aanpassingen in het beleid.
Amnesty heeft de oude strijdbijl in elk geval weer opgepakt. Na het tekenen van een petitie voor de campagne ‘Ik schaam me diep’, kreeg ik een vervolgmail. Of ik ook een foto wilde plaatsen op de ‘Wall of Shame’. Vele bekende en minder bekende Nederlanders waren me al voorgegaan, door een video of foto te plaatsen met hun naam en een schaamteverklaring.
Ik heb mijn foto nog niet geüpload. Foto en naam op een website zetten, met de boodschap ‘Ik schaam me diep’, voelt vernederend, ondanks de goede intenties. Ik heb problemen met hoe plaatsvervangende schaamte hier wordt toegepast. Als je je plaatsvervangend schaamt, ga je een emotie die een ander zou moeten ervaren zelf maar ervaren. Je vereenzelvigt je met degene aan wie de schaamte eigenlijk toebehoort. Maar op basis waarvan? Het is staatssecretaris Teeven die zich moet schamen. Ik wil mij niet met hem vereenzelvigen, alleen omdat we landgenoten zijn en elk volk zogenaamd de regering krijgt die het verdient. Teeven noemde Dolmatov “een incident”, terwijl hij minstens zo veel moet hebben geweten van de misstanden in het vreemdelingenbeleid als staatssecretaris Weekers van de toeslagenfraude. De meest gepaste emotie in reactie hierop lijkt me woede.