Asset 14

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld.

De vierde winter sinds het begin van de genocide staat voor de deur, en ondanks de wereldwijde protestbeweging die zich inzet voor een vrij Palestina, lijkt de situatie in Gaza met de dag erger te worden. Ook politieke keuzes die hier in Nederland worden gemaakt, zijn allesbehalve omgeslagen: Nederland koopt nog steeds wapens van Israël en ik demonstreerde afgelopen week nog tegen de bouw van een wapenfabriek in Amsterdam Zuid-Oost. Sancties tegen Israël zijn er niet of nauwelijks geweest. Wat gelukkig wel is veranderd sinds de veelvuldige protesten – of vooral dankzíj – is de houding van het documentairefestival IDFA en de ruimte die de Palestijnse zaak daar inneemt.

Between Revolutions is een van de films die dit jaar geselecteerd is door het festival en deze week in première is gegaan. In de film, geregisseerd door Ruben Desiere (BE), wordt een groep van queer activisten in Berlijn gevolgd die zich inzetten tegen de genocide in Gaza en de medeplichtigheid van de Duitse staat daarin. Voor wie een beetje heeft gevolgd wat er de afgelopen drie jaar in ons buurland is gebeurd, zijn de verhalen bekend: heftig politiegeweld, dreigementen van uitzettingen van mensen die de Duitse ‘Staatsräson’ niet zouden onderschrijven (kritiek hebben op de wandaden van de Israëlische staat valt daaronder), onaangekondigde huiszoekingen, arrestaties en hevige inperkingen van het demonstratierecht is het gevolg. Iets meer dan drie jaar geleden schreef ik al op Hard//hoofd over de repressie van de pro-Palestijnse beweging in Duitsland.

Een van de activisten, Leila, wordt in een ziekenhuis weggevoerd, er zijn piepjes, wiebelende, filmende telefoons

Als je Between Revolutions bezoekt en de zaal ingaat met een verwachting van een ‘gewone documentaire’ te zien waarin je activisten als fly on the wall kunt begluren, zul je je verwachtingen moeten bijschaven. Want al in de openingsscène wordt duidelijk dat die geënsceneerd is: een van de activisten, Leila, wordt in een ziekenhuis weggevoerd, er zijn piepjes, wiebelende, filmende telefoons. Vanuit het ziekhuisbed verkondigt de activiste heroïsch de boodschap die de rest van de film inluidt: ‘They shot at us with teargas on our way home. I call upon the people, on everyone, to join the protest, the great revolution. We want a different world, we want real freedom. We don’t want the German state, we don’t want German police. That all their weapons shall be destroyed.’

Leila en Jack, gespeeld door de activisten Nomi Sladko en Kasz Wlaszczyk, vertellen in een radio-interview dat ze als groep een toneelstuk willen repeteren, om zich na twee jaar demonstreren los te wrikken van de urgentie van de straten. Ze willen zich creatief inzetten en daarmee een stapje terug doen, maar toch op de lange termijn politiek geëngageerd blijven. Het boek waarop ze het toneelstuk baseren is The Faggots and their Friends Between Revolutions, een utopisch en fictief queer manifest, geschreven door Larry Mitchell in 1977. De tekst bestaat uit losse fragmenten, waarbij het in de kern gaat over de vraag hoe een community gevormd wordt. Door deze tekst in het toneelstuk te herinterpreteren en contextualiseren naar het nu, willen Leila en Jack mensen aan het denken zetten, en ‘maybe’, zegt Leila in het interview, ‘to radicalize them’.

In de rest van de film worden de activisten op gefragmenteerde wijze gevolgd. We zien het theaterzaaltje waar de teksten en tekeningen uit het boek tot een scenografie wordt vertaald, waar ze auditie doen of in kostuum repeteren en de politiek geëngageerde teksten voordragen: ‘Soon, when they have no one left to throw their bombs at, they will start throwing them on us. Mark my word, queens. They are making more bombs every day, and what do you think they are going to do with them?’

Deze artistieke scènes worden afgewisseld met nagespeelde scènes uit hun activistische leven, zoals de steun die zij zoeken na het ontvangen van een arrestatiebrief, of het beschilderen en ophangen van een spandoek aan een steiger van een verlaten gebouw. Tussen deze geënsceneerde, concrete scènes en het acteerspel van de activisten lijkt de grens tussen het gespeelde en de werkelijkheid te vervagen. Wat is de rol van de activisten? Zijn zij een soort acteurs van hun eigen activistische personages?

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd Still uit de film ‘Between Revolutions’.

Frankensteinconstructie
Ik sprak daarover met de regisseur, Ruben Desiere, die deze week in Amsterdam verblijft en vroeg hem waarom hij ervoor koos deze activisten niet te filmen tijdens hun leven, zoals een ‘gewone documentaire’, maar de film op te bouwen uit fictieve fragmenten. ‘Ik geloof dat elke documentaire een vormelijke constructie is,’ antwoordt Ruben Desiere. ‘Mensen verwachten dat je een realistisch inzicht krijgt in iemands échte leven, maar uiteindelijk zijn alle documentaires fragmentarisch en in zekere mate performatief. Voor deze film was het duidelijk dat we niet vanuit observatie wilden werken. Ik ben samen met de activisten een proces aangegaan waarin zij mee konden beslissen over de performance, over het spel. Hiermee behouden ze agency over wat uiteindelijk hun verhaal is. Het was vanaf het begin duidelijk dat ik de eindverantwoordelijkheid had voor de film en het dus geen collectief project was, maar dat zij wel medezeggenschap hadden welke scènes zij zouden spelen en hoe de film opgebouwd zou worden. Ik heb hen bijvoorbeeld nooit zomaar gefilmd.’

Hoe zijn die scènes uit hun activistische leven dan tot stand gekomen, zijn die dan niet echt gebeurd?

‘Nou, ja en nee. Ze zijn deels gebaseerd op de realiteit, maar ook gevormd door herinneringen en verhalen van anderen. Ik refereer graag naar een term die Edwin Nasr gebruikt. Hij is een van de activisten die aan de film meedoet en net een roman heeft uitgebracht, Fear eats Ali (september 2026, red.). Nasr noemt het hoofdpersonage in dat boek een ‘frankensteinconstructie’: geborduurd uit de geleefde ervaringen, flarden van dromen, geleende herinneringen, opgevangen bekentenissen en existentiële overpeinzingen van mensen – zowel reële als ingebeelde.’

Een van de scherpste scènes vind ik die waarin realiteit en fictie het dichts tegen elkaar lijken te schuren: het interview tussen Jack, gespeeld door Kasz Wlaszczyk, en een journalist, gespeeld door Edwin Nasr. De journalist ondervraagt Jack over zijn deportatiebevel van de Duitse staat, en hoe Jack denkt dat dit bevel tot stand is gekomen. Het gesprek begint open, en vervormt tot een tergende uitwisseling tussen aan de ene kant het journalistieke establishment, die de blik van de Duitse staat representeert en normaliseert, tegenover de ondervraagde Jack. Jack probeert rustig te blijven terwijl hij wordt bestookt met veronderstellingen die afleiden van het uiteindelijke probleem: de genocide en de Duitse medeplichtigheid daarin. Een herkenbare verbeelding, als je solidair bent met de Palestijnse zaak en getuige bent geweest van hoe de media activisten wegzetten.

Dat klinkt misschien raar, maar ik denk dus dat juist doordat deze scène fictief is, we dichterbij de werkelijkheid komen.

Deze interview-scène, zegt Desiere, is in feite ook een frankensteinconstructie, want dat interview heeft nooit in deze hoedanigheid plaatsgevonden (hoewel het deportatiebevel van Wlaszczyk wel degelijk is uitgevaardigd en hij hier een opiniestuk in The Guardian over schreef). ‘En zelfs áls ik deze scène had kunnen schieten tijdens het ‘echte’ interview,’ zegt hij, ‘dan zou alsnog de werkelijkheid daarin verloren zijn gegaan. De details zouden afleiden van de kern van het gesprek. Dat klinkt misschien raar, maar ik denk dus dat juist doordat deze scène fictief is, we dichterbij de werkelijkheid komen.’

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 2 Still uit de film ‘Between Revolutions’.

Het afbeelden van politiegeweld
Een ander opvallende keuze die Desiere heeft gemaakt, in overleg met Nomi en Kasz, gaat over het afbeelden van politiegeweld. Het begin van de documentaire toont foto’s van hardhandige arrestaties, straten bedekt met vuurwerkrestanten en demonstrerende mensenmassa’s. Desiere koos ervoor om gezichten te verbergen achter donkerblauwe vierkanten. Deze kleurvlakken keren daarna in de film terug: als een volledig blauw scherm begeleid door geluidsopnames van toespraken tijdens pro-Palestijnse demonstraties, waarin je als kijker zelf wordt geacht om het geweld – en de continue dreiging daarvan – in te beelden.

‘We wilden het geweld niet reproduceren’

‘We wilden het geweld niet reproduceren, maar wel een rol laten spelen. Ik merkte ook al snel dat het afbeelden van geweld niet paste in de taal van deze film. We hebben allemaal gezien wat er zich afspeelt, zowel in Gaza als in Duitsland, dus die beelden zitten als het ware al in het collectieve geheugen.’ Hoewel ik daar grotendeels in mee ga, vraag ik me ook af of de film zich daarmee niet iets te ver van het geweld verwijdert, en vooral, of de gemiddelde Duitser – mede door die repressie bij kranten en tv – die beelden echt zo sterk op diens netvlies heeft als Desiere denkt.

Maar het indringende blauwe vlak werkt. In de laatste scène keert het blauw terug in de vorm van een zwaailicht van een aanstormende, patrouillerende politieauto. De agent stapt uit en beschijnt met een zaklamp de slapende activisten. Ze worden geobserveerd. Ik vraag Desiere naar deze scène. Die continue dreiging van het blauwe zwaailicht valt terug te herleiden naar herinnering die hij heeft, toen hij opnames maakte voor een andere film. Hij filmde activisten die in Grünheide, een klein dorpje naast Berlijn, een bezetting in het bos vormden tegen de Tesla-fabriek die daar gelegen is. ‘Hoewel het om een legale bezetting ging, patrouilleerde de politie er onophoudelijk. Dat blauwe licht heeft veel indruk op me gemaakt en keerde vaak terug in mijn dromen.’ Dat maakt ook deze laatste scène een intrigerende frankensteinsconstructie, waar resten van dromen en daadwerkelijke dreiging samen lijken te vloeien tot een sereen beeld.

De mogelijkheden van hedendaags verzet
Between Revolutions daagt uit om met een frisse blik naar mogelijkheden van hedendaags verzet te kijken. Desiere schept door de gefragmenteerde werkelijkheid fictief af te beelden een rijke coulisse, waar observatie en performativiteit een grote rol krijgen. Juist door de repetities en het theaterstuk een onderdeel te laten worden van het weefsel van de film, jongleert Desiere met het idee van echtheid en spel. Hij lijkt daardoor in de kern voelbaar te maken wat het betekent om als activist in Duitsland onder die repressie te moeten manoeuvreren. En juist daardoor ontstaat er een intieme ruimte, niet alleen vanuit fictie en het spel mensen dichterbij elkaar te laten komen, maar misschien ook te radicaliseren.

De film ‘Between Revolutions’ is deze hele week nog te zien bij IDFA.

Zie voor andere tips van de redactie: IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

Mail

Nina Läuger (zij/haar, 1993) is beeldend kunstenaar en de adjunct-hoofdredacteur van Hard//hoofd. In haar werk versmelten realiteiten tot intieme droombeelden en collages, die altijd vertrekken vanuit de drang naar lichamelijke autonomie. Als ze schrijft, is dat vaak met een politiek verontwaardigd randje.

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer

Bubbel

Bubbel

‘Ik probeer te begrijpen waarom ik de hele tijd overal onderdoor glip, ook onder de term lesbie, het is een woord waarvan ik de ingang niet vind.’ Tijdens een schrijfresidentie in Parijs verkent Leonore Spee de spanning tussen identiteit, verlangen en lichamelijkheid. Het wordt een zoektocht naar het overbruggen van afstand – tussen mensen en steden, liefdes en labels, gedachten en ervaringen, en hoofd en lijf. Lees meer

Vlindereffect

Vlindereffect

Een wapenfabriek is van nature een harde, troosteloze plek, maar zo kleurrijk als in dit verhaal, heb je het nog nooit gezien. Drie dystopische levens komen samen rondom een fabriek, waardoor de donkerte van de oorlogsindustrie feilloos bloot komt te liggen. Fester Vogels geeft ons drie perspectieven op een vlijmscherpe ontwikkeling, kritisch en tegelijkertijd zó beeldend dat het aan je scherm wil ontsnappen. Lees meer

De stilte (is niet het antwoord)

De stilte (is niet het antwoord)

Stilte. Sinds Marthe van Bronkhorst die zelf niet meer kan horen, luistert ze er heel anders naar. Echte stilte is zeldzaam in ons leven, of lijkt dat maar zo? In delen van mijn oor is het stil. Na een ongelukje deze zomer zijn de trilhaartjes beschadigd. Dat hoor ik niet, want het lichaam overcompenseert daarvoor... Lees meer

Meehuilen met ijskruid

Meehuilen met ijskruid

‘We zijn zo ver verwijderd van ons eigen eten dat we kunst nodig hebben om die verbinding zichtbaar te maken.’ Lisanne Brouwer laaft zich aan (theater)kunst met voedsel in de hoofdrol en neemt je mee in de manieren waarop kunstenaars ecologisch bewustzijn aan de eettafel creëren. Het blijkt een ontdekking van zowel verlangen als walging. Lees meer

De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer