De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld.
De vierde winter sinds het begin van de genocide staat voor de deur, en ondanks de wereldwijde protestbeweging die zich inzet voor een vrij Palestina, lijkt de situatie in Gaza met de dag erger te worden. Ook politieke keuzes die hier in Nederland worden gemaakt, zijn allesbehalve omgeslagen: Nederland koopt nog steeds wapens van Israël en ik demonstreerde afgelopen week nog tegen de bouw van een wapenfabriek in Amsterdam Zuid-Oost. Sancties tegen Israël zijn er niet of nauwelijks geweest. Wat gelukkig wel is veranderd sinds de veelvuldige protesten – of vooral dankzíj – is de houding van het documentairefestival IDFA en de ruimte die de Palestijnse zaak daar inneemt.
Between Revolutions is een van de films die dit jaar geselecteerd is door het festival en deze week in première is gegaan. In de film, geregisseerd door Ruben Desiere (BE), wordt een groep van queer activisten in Berlijn gevolgd die zich inzetten tegen de genocide in Gaza en de medeplichtigheid van de Duitse staat daarin. Voor wie een beetje heeft gevolgd wat er de afgelopen drie jaar in ons buurland is gebeurd, zijn de verhalen bekend: heftig politiegeweld, dreigementen van uitzettingen van mensen die de Duitse ‘Staatsräson’ niet zouden onderschrijven (kritiek hebben op de wandaden van de Israëlische staat valt daaronder), onaangekondigde huiszoekingen, arrestaties en hevige inperkingen van het demonstratierecht is het gevolg. Iets meer dan drie jaar geleden schreef ik al op Hard//hoofd over de repressie van de pro-Palestijnse beweging in Duitsland.
Een van de activisten, Leila, wordt in een ziekenhuis weggevoerd, er zijn piepjes, wiebelende, filmende telefoons
Als je Between Revolutions bezoekt en de zaal ingaat met een verwachting van een ‘gewone documentaire’ te zien waarin je activisten als fly on the wall kunt begluren, zul je je verwachtingen moeten bijschaven. Want al in de openingsscène wordt duidelijk dat die geënsceneerd is: een van de activisten, Leila, wordt in een ziekenhuis weggevoerd, er zijn piepjes, wiebelende, filmende telefoons. Vanuit het ziekhuisbed verkondigt de activiste heroïsch de boodschap die de rest van de film inluidt: ‘They shot at us with teargas on our way home. I call upon the people, on everyone, to join the protest, the great revolution. We want a different world, we want real freedom. We don’t want the German state, we don’t want German police. That all their weapons shall be destroyed.’
Leila en Jack, gespeeld door de activisten Nomi Sladko en Kasz Wlaszczyk, vertellen in een radio-interview dat ze als groep een toneelstuk willen repeteren, om zich na twee jaar demonstreren los te wrikken van de urgentie van de straten. Ze willen zich creatief inzetten en daarmee een stapje terug doen, maar toch op de lange termijn politiek geëngageerd blijven. Het boek waarop ze het toneelstuk baseren is The Faggots and their Friends Between Revolutions, een utopisch en fictief queer manifest, geschreven door Larry Mitchell in 1977. De tekst bestaat uit losse fragmenten, waarbij het in de kern gaat over de vraag hoe een community gevormd wordt. Door deze tekst in het toneelstuk te herinterpreteren en contextualiseren naar het nu, willen Leila en Jack mensen aan het denken zetten, en ‘maybe’, zegt Leila in het interview, ‘to radicalize them’.
In de rest van de film worden de activisten op gefragmenteerde wijze gevolgd. We zien het theaterzaaltje waar de teksten en tekeningen uit het boek tot een scenografie wordt vertaald, waar ze auditie doen of in kostuum repeteren en de politiek geëngageerde teksten voordragen: ‘Soon, when they have no one left to throw their bombs at, they will start throwing them on us. Mark my word, queens. They are making more bombs every day, and what do you think they are going to do with them?’
Deze artistieke scènes worden afgewisseld met nagespeelde scènes uit hun activistische leven, zoals de steun die zij zoeken na het ontvangen van een arrestatiebrief, of het beschilderen en ophangen van een spandoek aan een steiger van een verlaten gebouw. Tussen deze geënsceneerde, concrete scènes en het acteerspel van de activisten lijkt de grens tussen het gespeelde en de werkelijkheid te vervagen. Wat is de rol van de activisten? Zijn zij een soort acteurs van hun eigen activistische personages?
Still uit de film ‘Between Revolutions’.
Frankensteinconstructie
Ik sprak daarover met de regisseur, Ruben Desiere, die deze week in Amsterdam verblijft en vroeg hem waarom hij ervoor koos deze activisten niet te filmen tijdens hun leven, zoals een ‘gewone documentaire’, maar de film op te bouwen uit fictieve fragmenten. ‘Ik geloof dat elke documentaire een vormelijke constructie is,’ antwoordt Ruben Desiere. ‘Mensen verwachten dat je een realistisch inzicht krijgt in iemands échte leven, maar uiteindelijk zijn alle documentaires fragmentarisch en in zekere mate performatief. Voor deze film was het duidelijk dat we niet vanuit observatie wilden werken. Ik ben samen met de activisten een proces aangegaan waarin zij mee konden beslissen over de performance, over het spel. Hiermee behouden ze agency over wat uiteindelijk hun verhaal is. Het was vanaf het begin duidelijk dat ik de eindverantwoordelijkheid had voor de film en het dus geen collectief project was, maar dat zij wel medezeggenschap hadden welke scènes zij zouden spelen en hoe de film opgebouwd zou worden. Ik heb hen bijvoorbeeld nooit zomaar gefilmd.’
Hoe zijn die scènes uit hun activistische leven dan tot stand gekomen, zijn die dan niet echt gebeurd?
‘Nou, ja en nee. Ze zijn deels gebaseerd op de realiteit, maar ook gevormd door herinneringen en verhalen van anderen. Ik refereer graag naar een term die Edwin Nasr gebruikt. Hij is een van de activisten die aan de film meedoet en net een roman heeft uitgebracht, Fear eats Ali (september 2026, red.). Nasr noemt het hoofdpersonage in dat boek een ‘frankensteinconstructie’: geborduurd uit de geleefde ervaringen, flarden van dromen, geleende herinneringen, opgevangen bekentenissen en existentiële overpeinzingen van mensen – zowel reële als ingebeelde.’
Een van de scherpste scènes vind ik die waarin realiteit en fictie het dichts tegen elkaar lijken te schuren: het interview tussen Jack, gespeeld door Kasz Wlaszczyk, en een journalist, gespeeld door Edwin Nasr. De journalist ondervraagt Jack over zijn deportatiebevel van de Duitse staat, en hoe Jack denkt dat dit bevel tot stand is gekomen. Het gesprek begint open, en vervormt tot een tergende uitwisseling tussen aan de ene kant het journalistieke establishment, die de blik van de Duitse staat representeert en normaliseert, tegenover de ondervraagde Jack. Jack probeert rustig te blijven terwijl hij wordt bestookt met veronderstellingen die afleiden van het uiteindelijke probleem: de genocide en de Duitse medeplichtigheid daarin. Een herkenbare verbeelding, als je solidair bent met de Palestijnse zaak en getuige bent geweest van hoe de media activisten wegzetten.
Dat klinkt misschien raar, maar ik denk dus dat juist doordat deze scène fictief is, we dichterbij de werkelijkheid komen.
Deze interview-scène, zegt Desiere, is in feite ook een frankensteinconstructie, want dat interview heeft nooit in deze hoedanigheid plaatsgevonden (hoewel het deportatiebevel van Wlaszczyk wel degelijk is uitgevaardigd en hij hier een opiniestuk in The Guardian over schreef). ‘En zelfs áls ik deze scène had kunnen schieten tijdens het ‘echte’ interview,’ zegt hij, ‘dan zou alsnog de werkelijkheid daarin verloren zijn gegaan. De details zouden afleiden van de kern van het gesprek. Dat klinkt misschien raar, maar ik denk dus dat juist doordat deze scène fictief is, we dichterbij de werkelijkheid komen.’
Still uit de film ‘Between Revolutions’.
Het afbeelden van politiegeweld
Een ander opvallende keuze die Desiere heeft gemaakt, in overleg met Nomi en Kasz, gaat over het afbeelden van politiegeweld. Het begin van de documentaire toont foto’s van hardhandige arrestaties, straten bedekt met vuurwerkrestanten en demonstrerende mensenmassa’s. Desiere koos ervoor om gezichten te verbergen achter donkerblauwe vierkanten. Deze kleurvlakken keren daarna in de film terug: als een volledig blauw scherm begeleid door geluidsopnames van toespraken tijdens pro-Palestijnse demonstraties, waarin je als kijker zelf wordt geacht om het geweld – en de continue dreiging daarvan – in te beelden.
‘We wilden het geweld niet reproduceren’
‘We wilden het geweld niet reproduceren, maar wel een rol laten spelen. Ik merkte ook al snel dat het afbeelden van geweld niet paste in de taal van deze film. We hebben allemaal gezien wat er zich afspeelt, zowel in Gaza als in Duitsland, dus die beelden zitten als het ware al in het collectieve geheugen.’ Hoewel ik daar grotendeels in mee ga, vraag ik me ook af of de film zich daarmee niet iets te ver van het geweld verwijdert, en vooral, of de gemiddelde Duitser – mede door die repressie bij kranten en tv – die beelden echt zo sterk op diens netvlies heeft als Desiere denkt.
Maar het indringende blauwe vlak werkt. In de laatste scène keert het blauw terug in de vorm van een zwaailicht van een aanstormende, patrouillerende politieauto. De agent stapt uit en beschijnt met een zaklamp de slapende activisten. Ze worden geobserveerd. Ik vraag Desiere naar deze scène. Die continue dreiging van het blauwe zwaailicht valt terug te herleiden naar herinnering die hij heeft, toen hij opnames maakte voor een andere film. Hij filmde activisten die in Grünheide, een klein dorpje naast Berlijn, een bezetting in het bos vormden tegen de Tesla-fabriek die daar gelegen is. ‘Hoewel het om een legale bezetting ging, patrouilleerde de politie er onophoudelijk. Dat blauwe licht heeft veel indruk op me gemaakt en keerde vaak terug in mijn dromen.’ Dat maakt ook deze laatste scène een intrigerende frankensteinsconstructie, waar resten van dromen en daadwerkelijke dreiging samen lijken te vloeien tot een sereen beeld.
De mogelijkheden van hedendaags verzet
Between Revolutions daagt uit om met een frisse blik naar mogelijkheden van hedendaags verzet te kijken. Desiere schept door de gefragmenteerde werkelijkheid fictief af te beelden een rijke coulisse, waar observatie en performativiteit een grote rol krijgen. Juist door de repetities en het theaterstuk een onderdeel te laten worden van het weefsel van de film, jongleert Desiere met het idee van echtheid en spel. Hij lijkt daardoor in de kern voelbaar te maken wat het betekent om als activist in Duitsland onder die repressie te moeten manoeuvreren. En juist daardoor ontstaat er een intieme ruimte, niet alleen vanuit fictie en het spel mensen dichterbij elkaar te laten komen, maar misschien ook te radicaliseren.
De film ‘Between Revolutions’ is deze hele week nog te zien bij IDFA.
Zie voor andere tips van de redactie: IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’


















