De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden.
IDFA-tip van Jochum Veenstra (hoofdredacteur): Ben je na het lezen van Nina Läugers bespreking van Between Revolutions naar meer films op zoek die de grens bevragen tussen fictie en realiteit, ga dan naar de grootste hype op het IDFA-festival van dit jaar: You Can See Everything van Nathan Fielder en Lance Oppenheim. Deze documentaire gaat over Elizabeth Holmes, die veroordeeld is voor fraude. Holmes bouwde het medische techbedrijf Theranos op valse beweringen over haalbaarheid en werkzaamheid van een nieuwe onderzoekstechniek. In de periode na Holmes’ veroordeling trekken de makers bij haar in.
Kenmerkend voor het werk van Fielder en Oppenheim is dat de scènes sterk geënsceneerd overkomen. Op die manier is deze film een mooi inhoudelijk vervolg op Between Revolutions voor wie interesse heeft in de grens tussen fictie en waarheid. Het fascinerende aan You Can See Everything is dat je ondanks de kritische documentaire ook sympathie gaat voelen voor de fraudeur Holmes. Die sympathie is bij sommigen zo groot dat klokkenluider, Tyler Shultz, die de fraude van zijn voormalige baas openbaarde, sinds het uitkomen van de film online weer wordt uitgemaakt voor leugenaar. (Een tip in een tip! Luister naar Search Engine voor een geweldig interview met Shultz.)
Voor mij is You Can See Everything vooral een tip voor degene die het subgenre fictie in documentaires wil onderzoeken. Is het moreel te verdedigen om fictieve elementen in te zetten als documentairemaker? Hoe verleiden Fielder en Oppenheim je om sympathie te hebben voor hun subject? Of voel je altijd sympathie als je een lange tijd naar iemands leven kijkt?
Still uit de documentaire ‘Nuisance Bear’.
IDFA-tip van Nora de Bruine (Chef Kunstkritiek): “A courageous film: refreshingly youthful and truly groundbreaking,” noemt filmpionier Werner Herzog Nuisance Bear, van Gabriela Osio Vanden en Jack Weisman.
In de natuurdocumentaire, een uitbreiding van de gelijknamige korte film waarmee ze in 2021 genomineerd werden voor een Oscar, tonen de twee filmmakers de precaire omstandigheden van ijsberen in Churchill, een klein stadje in het Canadese Noordpoolgebied. De vertelling van Inuit Mike Tunalaaq Gibbons maakt pijnlijk duidelijk hoe klimaatverandering en Westerse inmenging de harmonie tussen Inuitgemeenschappen en beren verstoorde.
Recensies (bijvoorbeeld deze van de Hollywood Reporter) beloven een genuanceerd verhaal, gespekt met prachtige beelden die gaandeweg steeds melancholischer worden. En als dat allemaal nog geen reden genoeg is, ga dan voor de muziek van Cristóbal Tapia de Veer, die eerder de legendarische, chaotische soundtrack van The White Lotus (2021-) componeerde.
IDFA-tip van Sander Bortier (Kunstcurator): Romare Bearden: A Life in Collage is een intrigerend portret van een van de belangrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. Dat levenspad had zomaar anders kunnen lopen: Romare Bearden was een begenadigd honkbalspeler en bracht een tijd in het leger door. Ook muziek en maatschappelijk werk kleurden zijn dagen. Het waren vooral die twee laatste die de diepe contouren van zijn oeuvre vormden: het verbeelden van het alledaagse leven in gelaagd knip- en plakwerk dat vaak met jazz vergeleken werd, en zijn baan als maatschappelijk werker – een roeping die hem zowel financieel de mogelijkheid gaf om te creëren als de bezieling om sociale rechtvaardigheid en het gewone leven op het schilderdoek te vangen.
Zijn eigen biografie verraadt meer dan eens de motieven in zijn oeuvre: zo herinnert de terugkerende trein aan de deelname van Beardens familie aan de Great Migration. In de jaren vijftig verhuisde hij naar Parijs, waar ontmoetingen met onder meer James Baldwin en Constantin Brancusi zijn stijl beïnvloedden.
Via archiefbeelden, persoonlijke brieven en gesprekken met kunsthistorici, curatoren en hedendaagse kunstenaars ontleedt de documentaire zijn unieke collagetechniek, waarin knipsels uit tijdschriften versmolten met verf, textiel en drukwerk. Regisseur Deborah Riley Draper belicht in een gelijkaardige, ritmische knip- en plakstijl Beardens rol als mentor en activist: hij was medeoprichter van Spiral, een collectief van Zwarte kunstenaars dat tijdens de Amerikaanse burgerrechtenbeweging in de jaren zestig nadacht over de rol van kunst in de strijd om gelijkheid. Zoals Bearden knipsels uit tijdschriften een nieuwe plaats gaf, schuift de film het beeld van de Amerikaanse geschiedenis opnieuw in elkaar, met de vraag wie de macht bezit de waarde van Zwarte creativiteit te definiëren.
Afbeelding aan de bovenkant van de pagina is een still uit de documentaire ‘You Can See Everything’.


















