De hofnar is op de troon gaan zitten; nodeloos kwetsen is een deugd geworden." /> De hofnar is op de troon gaan zitten; nodeloos kwetsen is een deugd geworden." />
Asset 14

Wie is er bang voor GeenStijl?

Een tijdje terug zaten de GeenStijl-kopstukken Rutger Castricum en Dominique Weesie aan de Tafel der Tafels: die van Mathijs van Nieuwkerk. Ze kwamen de plannen van hun nieuwe tv-zender PowNed presenteren. Daar zaten ze dan, de mannen waar de traditionele media doodsbang voor zijn. Wat zouden ze zeggen? Vol bravoure, zoals we dat van ze gewend zijn, nam vooral Weesie het woord. Hij repte over grootse plannen, maar kwam eigenlijk alleen met een vaag idee over een satirisch tv-programma. Castricum voegde daar nog aan toe dat hij een sportprogramma wilde maken. “Iets als ‘Die twee nieuwe koeien’. Er is genoeg over sport op tv, maar het gaat nooit verder dan de vraag ‘Wat ging er door je heen?’” Zei hij tegen Mathijs van Nieuwkerk, een van de bedenkers van Holland Sport, een diepgaand sportprogramma dat nog steeds heel veel kijkers trekt.

Er hing een vreemd soort spanning in de studio. Iedereen was bang dat Castricum plotseling een glas water naar tafeldame Yvon Jaspers zou gooien of dat Weesie zijn lul uit zijn broek zou halen om daarmee van Nieuwkerk te ‘interviewen’. Yvon Jaspers zei het zelfs letterlijk op haar karakteristiek kinderlijke wijze: “Ik ben een beetje bang voor jullie.” Maar de ‘jongens’ van GeenStijl bleven keurig netjes. Er ging een zucht van opluchting door het publiek toen Marga van Praag later in het programma vertelde dat ze voor de uitzending met de bad boys had gepraat en dat ze eigenlijk heel aardig waren. Ze hadden kinderen! Wie had dat gedacht. Castricum en Weesie werden vlug close-up in beeld genomen; ze lachten vriendelijk.

Het was een tekenend moment, die angst en de daaropvolgende opluchting daar in de Plantagestudio. Het deed me denken aan een debat aan de Erasmus Universiteit op 21 maart 2002, waarin het Paul Rosenmöller lukte om Pim Fortuyn van repliek te dienen: “Als jij aangevallen wordt, ga je theater maken, en dat is jouw zwakte!” Er volgde een ovationeel applaus uit de zaal vol studenten. Iedereen was opgelucht. Maar het was typisch dat de tegenstanders van Fortuyn met z’n allen maar één pakkende zin konden formuleren, terwijl hij er zelf honderden uit z’n mouw schudde (“Ga toch koken, mens!” was mijn favoriet). Melkert, Dijkstal en oh ja, Balkenende, zaten er telkens beteuterd bij. Het incident werd in Kopspijkers briljant gepersifleerd: Rosenmöller, gespeeld door Thomas van Luyn, bleef die ene zin steeds maar herhalen. De boodschap was duidelijk: hij wist niets anders.

Nu weet ook niemand wat we met GeenStijl aan moeten. Pim Fortuyn was een rasprovocateur, zoals de jongens (mannen) van GeenStijl dat ook zijn. Ik houd daar wel van. Men moet niet te comfortabel op de stoel zitten, daar word je gemakzuchtig van. De manier waarop Fortuyn de politiek wakker schudde, was prachtig. Net zoals het mooi is om te zien hoe GeenStijl de vastgeroeste, conservatieve wereld van de media knikkende knieën bezorgt. Het is heel belangrijk en onvermijdelijk dat dit soort figuren af en toe langskomen. De GeenStijl-stijl heeft zijn sporen verdiend door -mede dankzij een grote achterban (de ‘reaguurderders’)- een aantal journalistieke scoops te brengen.

Plasterk Castricum

Rutger Castricum omhelst minster Plasterk na de toekenning van zendtijd aan PowNed.

De redactie is duidelijk erg slim en heeft lang handig gebruik gemaakt van een massale onderschatting door de politiek en de traditionele media. Maar nu de rook opgetrokken is kunnen we eens goed bekijken wat GeenStijl eigenlijk waard is. Is het “een site waar geld wordt verdiend met leedvermaak” (de Volkskrant)? Of “de website van de onderbuik” (de Groene Amsterdammer)? Het is een feit dat GeenStijl overal schijt aan heeft. Ze schoppen tegen iedereen die het volgens hen verdient. De artikelen en de grappen zijn echter opvallend hol en soms zelfs schandalig onbeschoft. Ze bieden bovendien nergens oplossingen. De toon is onverminderd sarcastisch, bewust beledigend, kortom zeer negatief. Inhoudelijk stelt GeenStijl niets voor, zoals ook bij DWDD bleek. Maar het maakt mensen niet minder bang. Het probleem van ongenuanceerde provocatie is namelijk dat het bijna onmogelijk is om er op te reageren, laat staan om het af te troeven. Bovendien hebben enorm veel mensen behoefte aan een versimpeling en verharding van het publieke debat. Zo is het succes van GeenStijl volledig uit de hand gelopen.

Maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat de hofnar op de troon gaat zitten. Als iemand hem om een beslissing vraagt, rinkelt hij wat met zijn belletjes en vertelt wat slechte grappen. GeenStijl hoort nu zelf bij het etablissement dat het altijd zo bekritiseerde. Dat is een zeer zorgelijke ontwikkeling. Dominique Weesie heeft ooit gezegd dat GeenStijl de journalistieke stijl van de Britse tabloids in Nederland wil introduceren. In Duitsland en Engeland maken kranten als Bild en The Sun er al jaren een wedstrijd van om de meest kwetsende krantenkoppen te bedenken (de talloze rechtszaken worden betaald vanuit hun marketingpotje). Weesie was zelf jarenlang journalist bij de Telegraaf, de krant wiens stijl nog het meest op de riooljournalistiek van de tabloids lijkt en die sinds 2008 eigenaar van GeenStijl is. Maar deze krant ging hem blijkbaar nog niet ver genoeg. Zinloos kwetsen is op GeenStijl tot een deugd verheven.

Zowel de Telegraaf als GeenStijl hebben nu een eigen tv-zender. De tabloidstijl begint steeds meer te domineren; Weesie lijkt te slagen in zijn missie. Filosoof Rob Wijnberg signaleerde al een ‘vergeenstijlisering’ van de Nederlandse journalistiek: de krantenkoppen van nagenoeg alle kranten repten na het drama op Koninginnedag sensatiegeil van een ‘aanslag’ op het Koningshuis en dit werd vergezeld door foto’s van door de lucht vliegende mensen. Wijnberg zag hier de invloed van GeenStijl in. De verharding en versimpeling lijken terrein gewonnen te hebben. Hoe ver kan dit nog gaan? De LPF ging van nul naar zesentwintig zetels en implodeerde vervolgens. Dit was niet te danken een sterke reactie van de overige partijen, maar aan interne zwakheden. Die lijken bij GeenStijl te ontbreken.

Wat moeten we doen? De mannen van GeenStijl afschilderen als jongens die eigenlijk heel lief zijn, zoals bij DWDD? Dat is lekker veilig, maar een zwaktebod. Wat dan? Een door de VARA gesponsorde website oprichten die zich ongegeneerd als extreem links profileert? JOOP.nl ziet er mooi uit en de enorme media-aandacht gaf aan dat men het toejuicht dat Fransisco van Jole openlijk de confrontatie met GeenStijl zoekt. Maar het is ook geen oplossing om nog harder B te gaan roepen, als A succes heeft. Het is bovendien de eenentwintigste eeuw, links is allang niet hip meer. Het enige wat tegen GeenStijl in kan gaan is een positief geluid. Laat ze daar eens een televisieprogramma aan besteden: Holland’s Next Charismatic Leader. Er is in Nederland toch wel een intelligente, charismatische man of vrouw te vinden die kritische, doch positieve ideeën heeft en waarin de overeenkomsten in plaats van de verschillen tussen mensen benadrukt worden? We hebben behoefte aan iemand die oplossingen biedt en niet bang is om de hang naar populisme te gebruiken om zijn of haar boodschap met pakkende leuzen over te brengen.

Maar ja, er is maar één Barack Obama en die is al president van Amerika.

-Bekijk hier de uitzending van de Wereld Draait Door met de heren van PowNed -

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!