Asset 14

The Poseidon Adventure

Basje haalt films die te lang ongezien zijn gebleven van de plank. Ditmaal een seventies-rampenfilm. Mierzoete liedjes en het gekrijs van stervende passagiers houden haar wakker.

In een tijd waarin films, boeken en muziek geen houdbaarheidsdatum voorbij hun momentum hebben, kan ik het verzamelen maar niet afleren. Ik ben zo iemand die overvallen kan worden door een onbedwingbare behoefte om een zekere film te zien, of - nog erger - alles van de desbetreffende filmmaker, of - veel erger - ook nog eens alle aanverwante films van alle aanverwante filmmakers. En die plotselinge aanval van filmlust wil nogal eens resulteren in het impulsief bestellen van dvd's - iets wat overigens geenszins betekent dat de dvd's in kwestie ook daadwerkelijk gekeken worden.

Waarom besloot ik op een zeker punt in mijn leven (zo'n beetje) alle rampenfilms uit de jaren zeventig in huis te halen? En waarom bleef die poging steken bij The Towering Inferno, Airport en The Poseidon Adventure? Ik heb geen idee. Ik keek Airport (heerlijk kitschy). Ik keek The Towering Inferno (ijzersterk). Toen verloor ik mijn interesse in het genre. The Poseidon Adventure bleef vooralsnog stof vangen op de stapel 'nog te kijken'.

Zo'n vier jaar na aanschaf wurm ik The Poseidon Adventure - de sticker 'BUDGET DVD!' nog op het hoesje geplakt, half over de titel heen - uit diezelfde stapel, tussen Akira en een Michael Haneke-box vandaan. In het dvd-menuutje gebruik ik een mini-scheepje om de verschillende schijfopties af te gaan. Wanneer ik voor de optie 'speel film' kies, keert het scheepje om: de plot van de film (cruiseschip kapseist door enorme vloedgolf) in een notendop.

De rampenfilm is een terugkerend genre sinds de stomme film, maar viert zijn hoogtijdagen in de jaren zeventig. In 1970 opent Airport dit zogenoemde 'gouden tijdperk', in 1980 sluit Airport-spoof Airplane! (die tijdlozer is gebleken dan het origineel) het af. Daartussen wordt het publiek getrakteerd op films als Earthquake, The Hindenburg, Black Sunday en - het onbetwiste hoogtepunt - The Towering Inferno: een epische en ongemeen spannende actiefilm over de brand in een wolkenkrabber, met Steve McQueen als onbevreesde brandweerman. De jaren tachtig gaan voorbij zonder dat zich noemenswaardige rampen op het witte doek voltrekken. Pas halverwege de jaren negentig keert de rampenfilm in volle glorie terug, met bijvoorbeeld het actiegerichte Twister, romantisch drama Titanic en scifi-variant Independence Day. Juist in de verscheidenheid aan subgenres onderscheidt de nineties disaster film zich van die uit de jaren zeventig.

Het sjabloon van de rampenfilm uit de jaren zeventig is namelijk nogal rigide. De ramp zelf is het hart van de film maar óók de katalysator van verschillende dramatische verhaallijntjes daaromheen. In Airport valt de desbetreffende ramp (iets met een bom en zware sneeuwval) zelfs in het niet bij de gestrande huwelijken en ongewenste zwangerschappen die tegelijkertijd plaatshebben. (De eerste zinnen uit de synopsis van de Nederlandse Wikipedia-pagina zijn veelzeggend: "Een hevige sneeuwstorm teistert een vliegveld en manager Mel Bakersfield heeft moeite om om te gaan met alle stress die het oplevert. Tot overmaat van ramp is zijn vrouw Cindy niet meer gelukkig met hun huwelijk en wil een scheiding.") Ook The Poseidon Adventure kent weliswaar een held (Gene Hackman, die er scruffier uitziet dan ooit), daarnaast volgen we de verhaallijntjes van verschillende andere personages; helden, antihelden, komische en tragische types: het is een constructie die veel weg heeft van een soap.

Zo'n kwartier na de openingtitels van The Poseidon Adventure val ik, na mijn zittende positie voor een liggende te hebben verruild, in slaap. Ik word wakker van een mierzoet, Carpenters-achtig liedje dat door de feestband van de SS Poseidon wordt ingezet. Ik spoel terug, begin opnieuw en val wederom in slaap, om nogmaals door hetzelfde deuntje gewekt te worden. Wéér spoel ik terug, wéér val ik in slaap, maar ditmaal word ik pas wakker wanneer een golf zo hoog als een berg het cruiseschip (letterlijk!) op z'n kop zet.

Het zijn verontrustende beelden om vlak na ontwaken onder ogen te krijgen: een man in smoking houdt zich vast aan een aan de grond genageld tafeltje om uiteindelijk onherroepelijk tegen het glazen plafond te slaan. Door het gebrek aan een dramatische score is gegil het voornaamste geluid dat te horen is. Juist het ontbreken van dergelijke theatrale effecten maakt deze scène - hands down de beste uit de film - zo ijzingwekkend. Binnen no time is het gros van de feestvierende passagiers dood en kan een handjevol overlevenden een potje gaan survivalen.

Scruffy Gene Hackman en een medepassagier survivalen een potje.

Het is deze key scène - oud en nieuw in het hart van een vloedgolf - die deze poor man's Titanic toch de moeite waard maakt. In gedachten koppel ik de beelden aan die van de Costa Concordia, dat logge schip dat machteloos als een gekapseisde schildpad op zijn zij lag: een ramp in slow motion. (Recent werd dat overbekende beeld nog ingezet in La grande bellezza, als symbool voor feestend ten onder gaan.) Minstens zo machteloos is de stoomboot uit Werner Herzogs Fitzcarraldo (1982), die op bevel van een megalomane Ier over een Peruaanse berg wordt gesjord. Het beeld van de witte boot, te midden van de jungle op een berg geplant, is een van de sterkste uit de filmgeschiedenis. Herzog - minstens zo megalomaan als zijn hoofdpersonage - liet deze boot daadwerkelijk de berg optrekken, zoals zo indrukwekkend werd vastgelegd in Les Blanks making of Burden of Dreams (1982).

Met Darren Aronofsky's rampenfilm-meets-bijbelepos Noah wordt het bioscooppubliek wederom door een vloedgolf geteisterd, maar deze eigenzinnige blockbuster staat mijlenver van The Poseidon Adventure en de seventies-rampenfilm. Noah laat zich met zijn obsessieve, in waanzin wegzakkende hoofdpersoon beter matchen met Aronofsky's eigen oeuvre: van de bezeten ballerina uit Black Swan tot de gestoorde geleerden uit zijn debuut Pi. Ook Noach bijt zich namelijk gevaarlijk fanatiek vast in zijn opdracht van God. Waren het bij The Poseidon Adventure de beelden van verwoesting die na de aftiteling overeind bleven, in het geval van Noah is het juist de schepping van de aarde die grote indruk maakt. In een hartverscheurend mooie scène zien we hoe alle leven tot bloei kwam, terwijl Noach via de voice over op verslagen toon het scheppingsverhaal vertelt zoals dat in de bijbel geschreven staat. De ramp die in Noah centraal staat, is namelijk niet de vloedgolf die de mensheid wegvaagt: het is de mens die de aarde stukmaakt.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Niet aan denken

Niet aan denken

Aan de feesttafel zoekt Aafke van Pelt tussen de koetjes en kalfjes naar het contrast, de diepere laag in het banale. Lees meer

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Voor ‘Ssst’, het voorjaarsnummer van 2025 van Hard//hoofd, zijn we op zoek naar illustrator die de cover van ons magazine willen maken. Lees meer

Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Levensweg

Levensweg

Als Aisha een trouwerij op een Limburgse boerderij bezoekt, mijmert ze ineens over haar eigen bruiloft. Ach, trouwen is niks voor haar. Toch? Lees meer

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Martine Bontjes doet verslag van een zoektocht naar duurzaamheid tijdens kunstresidentie SOPRA SOTTO. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Op het moment dat je overweegt om iets te zeggen, hoor je: ‘Ssst!’ Wie fluistert dit naar je, en waarom? Fantaseer je met ons mee? Dien uiterlijk 24 augustus 2024 een pitch in voor het magazine ‘Ssst’! Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Marktplaatsgekkies

Marktplaatsgekkies

Marthe van Bronkhorst besluit de relatiemarkt opnieuw te betreden en vraagt zich af: ben ik een koopje, of een langetermijn-investering? Lees meer

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Hanane El Ouardani (1994) is de fotograaf van het prachtige, nieuwe kunstwerk dat de kunstverzamelaars van Hard//hoofd thuis gaan ontvangen. De foto komt uit de serie The Skies are Blue, the Walls are Red (2018) en Jorne Vriens (onze Chef Kunst) heeft El Ouardani geïnterviewd over haar werk. Zij gaan met elkaar in gesprek over hoe zij als fotograaf te werk gaat, hoe deze foto tot stand is gekomen en praten over smaak, tegenstellingen en het hervinden van thuis. Lees meer

Galatea 1

Galatea

Een bezoek aan een Airbnb aan zee blijkt ook een bezoek aan asfalt, beton en een cementfabriek te betekenen. Andrea Koll plaatst dit beeld in dit door haar zelf geïllustreerde, tweestemmige gedicht tegenover het beeld van de door Pygmalion uit ivoor gemaakte Galatea. Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst 7

Dit maakten onze 1.660 kunstverzamelaars mogelijk in 2023

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2023 hebben besteed. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Zo beweegt ze niet

Zo beweegt ze niet

Ze had zich er grondig op voorbereid. Spotify-playlists, het juiste jurkje, en zelfs een plan voor gespreksonderwerpen. Maar nu, in de rij voor de club, voelt alles vreemd en ongepast. Een audioverhaal van Lakaver (Werner de Valk en Roderik Maes). Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer