tickets
Asset 14

The Poseidon Adventure

Basje haalt films die te lang ongezien zijn gebleven van de plank. Ditmaal een seventies-rampenfilm. Mierzoete liedjes en het gekrijs van stervende passagiers houden haar wakker.

In een tijd waarin films, boeken en muziek geen houdbaarheidsdatum voorbij hun momentum hebben, kan ik het verzamelen maar niet afleren. Ik ben zo iemand die overvallen kan worden door een onbedwingbare behoefte om een zekere film te zien, of - nog erger - alles van de desbetreffende filmmaker, of - veel erger - ook nog eens alle aanverwante films van alle aanverwante filmmakers. En die plotselinge aanval van filmlust wil nogal eens resulteren in het impulsief bestellen van dvd's - iets wat overigens geenszins betekent dat de dvd's in kwestie ook daadwerkelijk gekeken worden.

Waarom besloot ik op een zeker punt in mijn leven (zo'n beetje) alle rampenfilms uit de jaren zeventig in huis te halen? En waarom bleef die poging steken bij The Towering Inferno, Airport en The Poseidon Adventure? Ik heb geen idee. Ik keek Airport (heerlijk kitschy). Ik keek The Towering Inferno (ijzersterk). Toen verloor ik mijn interesse in het genre. The Poseidon Adventure bleef vooralsnog stof vangen op de stapel 'nog te kijken'.

Zo'n vier jaar na aanschaf wurm ik The Poseidon Adventure - de sticker 'BUDGET DVD!' nog op het hoesje geplakt, half over de titel heen - uit diezelfde stapel, tussen Akira en een Michael Haneke-box vandaan. In het dvd-menuutje gebruik ik een mini-scheepje om de verschillende schijfopties af te gaan. Wanneer ik voor de optie 'speel film' kies, keert het scheepje om: de plot van de film (cruiseschip kapseist door enorme vloedgolf) in een notendop.

De rampenfilm is een terugkerend genre sinds de stomme film, maar viert zijn hoogtijdagen in de jaren zeventig. In 1970 opent Airport dit zogenoemde 'gouden tijdperk', in 1980 sluit Airport-spoof Airplane! (die tijdlozer is gebleken dan het origineel) het af. Daartussen wordt het publiek getrakteerd op films als Earthquake, The Hindenburg, Black Sunday en - het onbetwiste hoogtepunt - The Towering Inferno: een epische en ongemeen spannende actiefilm over de brand in een wolkenkrabber, met Steve McQueen als onbevreesde brandweerman. De jaren tachtig gaan voorbij zonder dat zich noemenswaardige rampen op het witte doek voltrekken. Pas halverwege de jaren negentig keert de rampenfilm in volle glorie terug, met bijvoorbeeld het actiegerichte Twister, romantisch drama Titanic en scifi-variant Independence Day. Juist in de verscheidenheid aan subgenres onderscheidt de nineties disaster film zich van die uit de jaren zeventig.

Het sjabloon van de rampenfilm uit de jaren zeventig is namelijk nogal rigide. De ramp zelf is het hart van de film maar óók de katalysator van verschillende dramatische verhaallijntjes daaromheen. In Airport valt de desbetreffende ramp (iets met een bom en zware sneeuwval) zelfs in het niet bij de gestrande huwelijken en ongewenste zwangerschappen die tegelijkertijd plaatshebben. (De eerste zinnen uit de synopsis van de Nederlandse Wikipedia-pagina zijn veelzeggend: "Een hevige sneeuwstorm teistert een vliegveld en manager Mel Bakersfield heeft moeite om om te gaan met alle stress die het oplevert. Tot overmaat van ramp is zijn vrouw Cindy niet meer gelukkig met hun huwelijk en wil een scheiding.") Ook The Poseidon Adventure kent weliswaar een held (Gene Hackman, die er scruffier uitziet dan ooit), daarnaast volgen we de verhaallijntjes van verschillende andere personages; helden, antihelden, komische en tragische types: het is een constructie die veel weg heeft van een soap.

Zo'n kwartier na de openingtitels van The Poseidon Adventure val ik, na mijn zittende positie voor een liggende te hebben verruild, in slaap. Ik word wakker van een mierzoet, Carpenters-achtig liedje dat door de feestband van de SS Poseidon wordt ingezet. Ik spoel terug, begin opnieuw en val wederom in slaap, om nogmaals door hetzelfde deuntje gewekt te worden. Wéér spoel ik terug, wéér val ik in slaap, maar ditmaal word ik pas wakker wanneer een golf zo hoog als een berg het cruiseschip (letterlijk!) op z'n kop zet.

Het zijn verontrustende beelden om vlak na ontwaken onder ogen te krijgen: een man in smoking houdt zich vast aan een aan de grond genageld tafeltje om uiteindelijk onherroepelijk tegen het glazen plafond te slaan. Door het gebrek aan een dramatische score is gegil het voornaamste geluid dat te horen is. Juist het ontbreken van dergelijke theatrale effecten maakt deze scène - hands down de beste uit de film - zo ijzingwekkend. Binnen no time is het gros van de feestvierende passagiers dood en kan een handjevol overlevenden een potje gaan survivalen.

Scruffy Gene Hackman en een medepassagier survivalen een potje.

Het is deze key scène - oud en nieuw in het hart van een vloedgolf - die deze poor man's Titanic toch de moeite waard maakt. In gedachten koppel ik de beelden aan die van de Costa Concordia, dat logge schip dat machteloos als een gekapseisde schildpad op zijn zij lag: een ramp in slow motion. (Recent werd dat overbekende beeld nog ingezet in La grande bellezza, als symbool voor feestend ten onder gaan.) Minstens zo machteloos is de stoomboot uit Werner Herzogs Fitzcarraldo (1982), die op bevel van een megalomane Ier over een Peruaanse berg wordt gesjord. Het beeld van de witte boot, te midden van de jungle op een berg geplant, is een van de sterkste uit de filmgeschiedenis. Herzog - minstens zo megalomaan als zijn hoofdpersonage - liet deze boot daadwerkelijk de berg optrekken, zoals zo indrukwekkend werd vastgelegd in Les Blanks making of Burden of Dreams (1982).

Met Darren Aronofsky's rampenfilm-meets-bijbelepos Noah wordt het bioscooppubliek wederom door een vloedgolf geteisterd, maar deze eigenzinnige blockbuster staat mijlenver van The Poseidon Adventure en de seventies-rampenfilm. Noah laat zich met zijn obsessieve, in waanzin wegzakkende hoofdpersoon beter matchen met Aronofsky's eigen oeuvre: van de bezeten ballerina uit Black Swan tot de gestoorde geleerden uit zijn debuut Pi. Ook Noach bijt zich namelijk gevaarlijk fanatiek vast in zijn opdracht van God. Waren het bij The Poseidon Adventure de beelden van verwoesting die na de aftiteling overeind bleven, in het geval van Noah is het juist de schepping van de aarde die grote indruk maakt. In een hartverscheurend mooie scène zien we hoe alle leven tot bloei kwam, terwijl Noach via de voice over op verslagen toon het scheppingsverhaal vertelt zoals dat in de bijbel geschreven staat. De ramp die in Noah centraal staat, is namelijk niet de vloedgolf die de mensheid wegvaagt: het is de mens die de aarde stukmaakt.

Mail

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan