Asset 14

Bonnie and Clyde

Basje haalt films die te lang ongezien zijn gebleven van de plank. Ditmaal Arthur Penns New Hollywood-klassieker Bonnie and Clyde.

Geen idee waarom ik Bonnie and Clyde nooit gezien heb, toch dé film van 'New Hollywood', de periode waar ik zo gefascineerd door ben. New Hollywood (ook wel de 'Amerikaanse new wave' of 'de renaissance van Hollywood') komt neer op bijna twee decennia eigenzinnige films door jonge makers die iets wilden laten zien wat écht was, iets wat léék op de realiteit, in tegenstelling tot - om maar iets te noemen - The Sound of Music. Kortom: geen decorstukken, geen toneelmatig acteerwerk, geen camera's die zich bewogen als een stijve nek. Wat dan wel? Films die hun tijd reflecteerden: jongerencultuur, tegencultuur, politiek. Gefilmd op locatie, met energieke camerabewegingen en montage als tool om een verhaal te vertellen. Ook hip: het POV-shot, waarmee je als het ware door de ogen van het hoofdpersonage kijkt.

Illustratie: Merel Corduwener

De New Hollywood-periode liep tot ergens begin jaren tachtig, het decennium waarin de blockbuster werd uitgevonden. En het begon allemaal eind jaren zestig. Het omslagpunt: Bonnie and Clyde, 1967.

De onopgesmukte openingstitels zetten de toon: een diashow met kiekjes van het Amerikaanse plattelandsleven van de jaren dertig wordt afgewisseld met credits. Het geluid van het wisselen van dia's (klik!) wordt gaandeweg vergezeld door een krakerig liedje uit diezelfde tijd. Het zijn de Amerikaanse crisisjaren, het tijdperk waarin de titelpersonages ('BONNIE AND CLYDE' verschijnt in grote witte letters in beeld, om langzaam bloedrood te kleuren) hun faam claimden.

Het verhaal van de geliefden is efficiënt samengevat door de tagline van de film: 'They're young... they're in love... and they kill people.' Oftewel: jongen ontmoet meisje, meisje daagt jongen uit, jongen bewijst zich door een kruidenier te overvallen. In de film mondt hun vlucht uit in een crime spree. En het duurt niet lang voordat de eerste dodelijke slachtoffers vallen.

Melancholisch: zo typeer je de toon van New Hollywood. Terneergeslagen zelfs. Niet zozeer cynisch, maar wel met een air van: 'Ik heb de wereld gezien en ik kan je wat vertellen, it ain't pretty.' (Het cynisme infiltreerde Hollywood later pas, op de voet gevolgd door het nihilisme, met steeds gewelddadigere films die zonder plezier en louter voor het geld gemaakt werden.) De personages zijn klassieke antihelden: moreel ambigue of ronduit amoreel. Ze bevinden zich in uitzichtloze situaties of maken een existentiële crisis door. Denk aan de groeiende gekte van de 'taxi driver', denk aan het groeiende ongemak van de 'graduate'. Maar hoe controversieel de jonge honden van New Hollywood destijds ook waren, in de kern waren hun films net zo moralistisch als die van oud Hollywood.

Ook Bonnie and Clyde, een film die toch zo expliciet probeert te provoceren, heeft uiteindelijk een moralistisch hart. Er wordt dan wel gekozen voor het perspectief van misdadigers; het blijven misdadigers. Je leeft met hen mee, je valt voor hun charmes, je hoopt dat ze aan de politie ontkomen; en tóch blijven het misdadigers. Hun wandaden blijven wandaden. Moord blijft moord. Vergelijk dat met Ryan Goslings naamloze personage in Drive. Een gek van de ergste soort, die moordt omdat hij het zijn aard is. Maar je staat aan zijn kant, onvoorwaardelijk. Je vergeet wat hij is. Hoe anders is dat in het geval van Bonnie and Clyde.

Hoe eindigt Drive? (Spoiler!) De gek komt er mee weg. Hoe loopt Bonnie and Clyde af? (Niet echt een spoiler.) De criminelen bekopen hun misdaden met de dood, door de politie in een hinderlaag gelegd. Het is een einde dat oud-Hollywood ademt, het is de moraal aan het einde van het verhaal. Maar goed, die dood wordt dan wel weer á la New Hollywood getoond: lekker bloederig.

In meerdere opzichten blijkt Bonnie and Clyde gedateerd. Antihelden, rauw realisme, expliciet geweld en impliciete seks: destijds was het sensationeel, inmiddels is het gesneden koek - en dan geserveerd zónder moraal. En toch, dat einde - dat einde! - is nog even schokkend en teder, nog even gruwelijk en romantisch als het in 1967 moet zijn geweest.

Een paar vogels vliegen met veel kabaal op, dan is het weer stil. Bonnie en Clyde, tot stilstand gekomen langs de weg, kijken de vogels na. De boer die ze tegenkwamen, lijkt iets te weten. Hij kijkt naar de bosjes, dan naar de auto die verderop aankomt. Hij duikt weg. Wat gek, lijkt Clyde te willen zeggen. Dan weet hij het ook. Ze kijken nog eenmaal naar elkaar, Bonnie en Clyde. Zij lacht die prachtige lach. Een vuur aan kogels blaast de geliefden weg. Hun verdiende loon, en toch. Als New Hollywood iets wilde laten zien wat echt was, dan is dat in het geval van Bonnie and Clyde dit: hun liefde. Hun liefde is echt.

De echte liefde van Bonnie (Faye Dunaway) en Clyde (Warren Beatty)

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Automatische concepten 57

Word jezelf (ook als je dat niet wilt)

Rietveld-student Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten naar de beste adviezen die zij ooit kregen. Allereerst: beeldend kunstenaar en publicist Q.S. Serafijn. Lees meer

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien het in een mondiaal verband'

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien die in een mondiaal verband'

Curator en onderzoeker Maria Rey-Lamslag is een graag geziene gast in de cultuursector. Jason Keizer gaat met haar in gesprek over haar Indische roots, over hoe het koloniale verleden doorklinkt in haar werk en over haar 'Indotiteit'. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Uitzonderingen

Uitzonderingen daargelaten

Deze week worden onze redacteurs blij van een maas in de wet, meermaals dezelfde film kijken en de kunst van Isabelle Wenzel. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Ontdekken wie je voorouders zijn geeft kracht en vertrouwen.' Zainal Umarella heeft diep verdriet gekend, maar zijn toekomstbeeld is er een van hoop dat hij aan zijn kinderen wil meegeven. Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

'Het 'Indische zwijgen’ werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

'Het 'Indische zwijgen' werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

Myrthe Groot en Romée Mulder deden samen onderzoek naar hun familiegeschiedenissen. En ze begonnen een modelabel dat nauw met die persoonlijke zoektocht samenhangt: Guave. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Schreeuwen naar de televisie

Schreeuwen naar de televisie

Deze week worden onze redacteurs blij van het voetenwerk van Het nationale Ballet, de schoenen van Chantal Janzen en aandacht voor Palestijnse filmmaaksters. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer