Asset 14

Bijen in mijn borstkas

Ko van ‘t Hek bekijkt elke maand kunst. Deze keer zag hij het kunstwerk Springtime van Jeroen Eisinga in Museum Boijmans van Beuningen.

Het is een heldere vrijdag in april en ik zit gevangen in een claustrofobisch en krankzinnig videokunstwerk. Een beeld dat me altijd bij zal blijven, omdat het iconisch is én omdat het zo unheimisch is. Een beeld dat niet is te ‘ontzien’. Er komt een koelte vanaf die botst met wat ik zie, een koelte die botst met buiten.

Het zwart-wit beeld toont een kale man in een snuggie van bijen. Hij is volledig door de bijen bezeten en ik zie angst in zijn ogen. Maar naar mate de minuten verstrijken lijkt hij er kalmte in te vinden dat hij wordt opgeslorpt door de bende bijen. Hij zit stil, maar geleidelijk verdrinkt hij in zijn zwarte, levende sprei. De bijen nemen hem helemaal over. Als een externe tumor, als een kamikazeleger die al martelend zijn drager de dood injaagt.

Ik zie een onheilspellende sereniteit, waarvan ik niet wist dat die kon bestaan. Eén die nog het meest lijkt op het oog van een orkaan. Terwijl de bijen voorbijrazen en over hem heen kroelen, lijkt niets hem te kunnen gebeuren. Maar ondertussen kan het niet anders dan dat er bulten ontstaan onder de insectendeken. De enorme rust van de video is een soort onaardse antipaniek.

Als ik sta te kijken, lopen er allerlei mensen langs: van dikke Duitsers tot door hormonen gedreven scholieren met pen en opdracht in de hand. Iedereen, echt iedereen, wordt even stil als ze de bijenman zien. Iedereen bekijkt even de film door zijn iPhone en de meesten maken een foto van het museumbordje: Jeroen Eisinga, Springtime, 2010-2011.

Ondanks de rust zindert er iets in Eisinga. Zijn constant bewegende pak van bijen is onrustig, het is een groot bevend multi-organisme. De analoge film waarmee het beeld geschoten is, versterkt dit huiveringwekkende effect. Ik merk dat mijn hoofd rustig wordt, maar mijn lichaam van binnen onwillekeurig rilt. Alsof er duizenden bijen in mij zitten. Bijen die aandacht vragen, puur omdat het bijen zijn. De bijen lijken uit de borst van Eisinga te kruipen, want ze moeten toch ergens vandaan komen? En langzaam verwerven ze zijn hele gezicht. Het ziet er letterlijk zwart van.

Een pubermeisje komt naast me staan, denk ik, want echt wegkijken lukt niet. Ze wil weten of het bijen of wespen zijn. Het is de schoolklas opgevallen dat ik al een tijdje naar niets anders kan kijken. ‘Bijen,’ zeg ik, maar dat ik het ook niet zeker weet. Ze vraagt of het eigenlijk wel echt is, want het lijkt nep. Niemand trekt toch vrijwillig een morphsuit van bijen aan, en bovendien trilt het beeld. Daar kan je aan zien dat het nep is. ‘Het is wel echt hoor,’ zeg ik zachtjes. Ze kijkt nog eens en gelooft me: ‘Doodziek.’

Waar hij eerst nog zijn bange ogen geopend heeft, is zijn hele hoofd na 20 minuten bezaaid met de bijen. Aan het einde van de film zijn zijn ogen dicht. Hij is opgegaan in zijn bijenjas, opgegaan in de achtergrond en naar binnen, in zichzelf. Dan, als Eisinga bijna niet meer bestaat (kon hij nog onzichtbaarder worden? Nee dat kon niet: weg was hij), eindigt de film.

Ik loop naar buiten, de eerste echte mooie lentedag in. Ik ben niet meer bang voor één bij. Hooguit voor een zwerm, in mijn borstkas.

-

Springtime is te zien in de tentoonstelling La La La Human Steps, t/m 25 mei in Museum Boijmans Van Beuningen.

Ko van ’t Hek (1985) weet niet zo veel van kunst, maar is er wel verslaafd aan. Samen met Yuki Kho geeft hij elke maand vijf kunsttips in je inbox: Kunst Kijken met Ko & Kho. Hij studeerde filosofie en is mede-oprichter van tekstbureau Hotel Content. Daarnaast is hij een leuke jongen ook om te zien.@KOKOKO3000

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer