Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een prachtige en gruwelijke film over ons voedsel." /> Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een prachtige en gruwelijke film over ons voedsel." />
Asset 14

Unser täglich Brot

Hier komt ons eten vandaan: Er zijn ontelbare komkommers in ontelbare electronisch bestuurde komkommerkassen. Er zijn onoverzienbare velden graan. In afgesloten ruimtes, witsteriel als operatiekamers, komen kuikens uit hun ei terwijl ze met zorg worden gemonitord. Een enorme slang zuigt zalmen uit het water en maakt ze in een oogwenk schoon. Er is een big, er zijn miljoenen biggen, die door het volgende proces gaan: van varkenssperma en varkensei tot varken en van varken tot dood, schoon vlees. Een machine (en wie bedenkt die dingen? Wie maakt ze?) schudt in vijftien seconden alle olijven uit een boom, en dan uit een heel landschap vol olijfbomen. Ondergronds wroeten tractors zout uit kathedralen van mijnen. Je kunt het je niet voorstellen, maar zo gaat het wel. Kijk maar. Luister.

Unser täglich Brot (Our Daily Bread) is een prachtige en met prijzen overladen documentaire uit 2005, gemaakt door Nikolaus Geyrhalter. De film laat ons kennis maken met de geautomatiseerde landbouw, het systeem dat maakt dat we elke dag eten wat we eten. Geloof jij nog in de vrolijke, trotse boeren uit de Allerhande of Boer zoekt Vrouw? Welkom in de wereld van computergestuurde sproei-installaties, appelsorteermachines, eindeloze rijen karkassen, en science fiction-achtige productiemonsters op gigantische akkers. Deze film laat zien hoe de moderne voedselindustrie werkt. Geyrhalter laat enkel de beelden en geluiden het verhaal vertellen; er zijn geen dialogen, er is geen informatie of commentaar, geen muziek. Alleen die ritmische en overweldigende hydraulische adem van de efficiëntie; de almacht van de technologie, het zoemen en kloppen van de lopende banden en machines. Alleen het getok van de kippen en het hartverscheurend schreeuwen van de varkens klinkt luider.

Er zijn ook mensen te zien in de film: Ze stoppen kroppen sla in dozen. Ze drukken op een knop. Met een machine knippen ze de snavel van kuikentjes af. Ze steken asperges. Ze steken hun hand in een zeug om haar te bevruchten. Dan is het pauze. Eindelijk schaften, de week is weer doormidden, ze drinken koffie en pakjes vruchtensap en halen hun boterhammen uit plastic zakjes. Sommigen kijken televisie, anderen picknicken op de akker en praten wat. En dan werken ze weer verder. De lunch- scènes zijn een prachtige, subtiele manier om te laten zien voor wie al dit logistiek geweld nu uiteindelijk allemaal bedoeld is. Maar afgezien van deze spaarzame momenten spelen de mensen geen hoofdrol in de film: net als de dieren en gewassen lijken ze ondergeschikt aan het enorme productiesysteem, radertjes in deze gigantische, genadeloos doorstomende machine. En het moet gezegd worden; niet eens goede radertjes. Klein en kwetsbaar komen ze over naast die ijzeren monsters, hoewel ze zich waar mogelijk hebben aangepast met hun uniformen, hygiënische sprays, oorbescherming en helmen. Ze staan ergens aan de productielijn, en doen het werk waarvoor nog geen machines zijn verzonnen. Elk denkbare stukje individualiteit vertraagt het proces in deze koude, industriële, über-efficiënte omgeving.

Het is een ongemakkelijk gevoel. Soms bekijk ik de machines met oprecht ontzag, een onverholen trots gevoel om de oneindige mogelijkheden die wij als mensen hebben, onze inventiviteit en organisatie. Soms voel ik walging door de verschrikkelijke ongevoeligheid, want ik zie alleen het systeem en hoe doorberekend het is, hoe het de kosten laag houdt ten koste van alles. De hoofdrol in deze film is voor de logistiek, het Systeem Met Een Hoofdletter, waar we allemaal door kunnen leven zoals we leven.

En zo gaat het door. De hele dag. Elke dag. Dit is ons eten, dit gebeurt ook nu. Die machines zijn ook nu aan het werk. Het ritme van de lopende banden, de oneindige stroom kuikens en koeien, de ontelbare kroppen sla, de rijen en rijen paprika’s, de vrachtwagens met varkens, het ritme van onze voedselproductie, ze slaat en rammelt, bonkt en klopt, sorteert, pakt in, slorpt op, verwerkt en spuugt uit. Dat kopen we, koken we, eten we op.

Unser täglich Brot is in zijn geheel te vinden op Youtube, en te huur bij de videotheek. Maar deze film schreeuwt in al zijn kille, nare pracht om het grootst mogelijke doek. Gaat dat zien.

Mail

Hiske Versprille

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

 1

Het model

De hoofdpersoon in dit verhaal van Feico Sobel poseert op een doordeweekse avond naakt voor een schilderklasje in Spijkenisse. De sessie ontaardt in een bizarre erotische nachtmerrie waarin onze verteller zich totaal verliest. Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

:Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Hard//hoofd zoekt twee getalenteerde, assertieve, breed onderlegde beelddenker (x/v/m) die de beeldredactie willen komen versterken! Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Weke delen

Weke delen

Op de laatste dag van de zomervakantie bedenken vier vrienden een ultieme streek om ‘de Pedofiel’ in het dorp te leveren. Maar tussen Reinout en Jordan is iets anders aan de hand. Een coming of age- verhaal van Nelson Morus over vriendschap, angst, en schaamte. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

De kieuwbogen kleuren zalmroze

De kieuwbogen kleuren zalmroze

In de zomer van 2022 voltrok zich een milieuramp in de rivier de Oder. Honderdduizenden dode vissen dreven toen naar het oppervlak van de rivier. Emma Zuiderveen schreef een gedichtenreeks waarin ze de oorzaken en gevolgen van deze ramp op zowel individuele als collectieve schaal onderzoekt. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

De vrouw met de rode haren (ILY)

De vrouw met de rode haren (ILY)

Een verhaal van Ida Blom over de beklemming van verlies en herinnering en het zoeken naar het verleden in het heden. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer