Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een prachtige en gruwelijke film over ons voedsel." /> Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een prachtige en gruwelijke film over ons voedsel." />
Asset 14

Unser täglich Brot

Hier komt ons eten vandaan: Er zijn ontelbare komkommers in ontelbare electronisch bestuurde komkommerkassen. Er zijn onoverzienbare velden graan. In afgesloten ruimtes, witsteriel als operatiekamers, komen kuikens uit hun ei terwijl ze met zorg worden gemonitord. Een enorme slang zuigt zalmen uit het water en maakt ze in een oogwenk schoon. Er is een big, er zijn miljoenen biggen, die door het volgende proces gaan: van varkenssperma en varkensei tot varken en van varken tot dood, schoon vlees. Een machine (en wie bedenkt die dingen? Wie maakt ze?) schudt in vijftien seconden alle olijven uit een boom, en dan uit een heel landschap vol olijfbomen. Ondergronds wroeten tractors zout uit kathedralen van mijnen. Je kunt het je niet voorstellen, maar zo gaat het wel. Kijk maar. Luister.

Unser täglich Brot (Our Daily Bread) is een prachtige en met prijzen overladen documentaire uit 2005, gemaakt door Nikolaus Geyrhalter. De film laat ons kennis maken met de geautomatiseerde landbouw, het systeem dat maakt dat we elke dag eten wat we eten. Geloof jij nog in de vrolijke, trotse boeren uit de Allerhande of Boer zoekt Vrouw? Welkom in de wereld van computergestuurde sproei-installaties, appelsorteermachines, eindeloze rijen karkassen, en science fiction-achtige productiemonsters op gigantische akkers. Deze film laat zien hoe de moderne voedselindustrie werkt. Geyrhalter laat enkel de beelden en geluiden het verhaal vertellen; er zijn geen dialogen, er is geen informatie of commentaar, geen muziek. Alleen die ritmische en overweldigende hydraulische adem van de efficiëntie; de almacht van de technologie, het zoemen en kloppen van de lopende banden en machines. Alleen het getok van de kippen en het hartverscheurend schreeuwen van de varkens klinkt luider.

Er zijn ook mensen te zien in de film: Ze stoppen kroppen sla in dozen. Ze drukken op een knop. Met een machine knippen ze de snavel van kuikentjes af. Ze steken asperges. Ze steken hun hand in een zeug om haar te bevruchten. Dan is het pauze. Eindelijk schaften, de week is weer doormidden, ze drinken koffie en pakjes vruchtensap en halen hun boterhammen uit plastic zakjes. Sommigen kijken televisie, anderen picknicken op de akker en praten wat. En dan werken ze weer verder. De lunch- scènes zijn een prachtige, subtiele manier om te laten zien voor wie al dit logistiek geweld nu uiteindelijk allemaal bedoeld is. Maar afgezien van deze spaarzame momenten spelen de mensen geen hoofdrol in de film: net als de dieren en gewassen lijken ze ondergeschikt aan het enorme productiesysteem, radertjes in deze gigantische, genadeloos doorstomende machine. En het moet gezegd worden; niet eens goede radertjes. Klein en kwetsbaar komen ze over naast die ijzeren monsters, hoewel ze zich waar mogelijk hebben aangepast met hun uniformen, hygiënische sprays, oorbescherming en helmen. Ze staan ergens aan de productielijn, en doen het werk waarvoor nog geen machines zijn verzonnen. Elk denkbare stukje individualiteit vertraagt het proces in deze koude, industriële, über-efficiënte omgeving.

Het is een ongemakkelijk gevoel. Soms bekijk ik de machines met oprecht ontzag, een onverholen trots gevoel om de oneindige mogelijkheden die wij als mensen hebben, onze inventiviteit en organisatie. Soms voel ik walging door de verschrikkelijke ongevoeligheid, want ik zie alleen het systeem en hoe doorberekend het is, hoe het de kosten laag houdt ten koste van alles. De hoofdrol in deze film is voor de logistiek, het Systeem Met Een Hoofdletter, waar we allemaal door kunnen leven zoals we leven.

En zo gaat het door. De hele dag. Elke dag. Dit is ons eten, dit gebeurt ook nu. Die machines zijn ook nu aan het werk. Het ritme van de lopende banden, de oneindige stroom kuikens en koeien, de ontelbare kroppen sla, de rijen en rijen paprika’s, de vrachtwagens met varkens, het ritme van onze voedselproductie, ze slaat en rammelt, bonkt en klopt, sorteert, pakt in, slorpt op, verwerkt en spuugt uit. Dat kopen we, koken we, eten we op.

Unser täglich Brot is in zijn geheel te vinden op Youtube, en te huur bij de videotheek. Maar deze film schreeuwt in al zijn kille, nare pracht om het grootst mogelijke doek. Gaat dat zien.

Mail

Hiske Versprille

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De droomwereld van Maaike Fransen

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 1)

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Tijdens de Kosmische week stijgen we duizenden kilometers boven het aardoppervlak uit, om daar te reflecteren op het heelal en op onszelf, op de astrologie en op onze omgang met de aarde. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info