Oncomfortabel, gênant en ondraaglijke spanning, maar wel heel erg grappig." /> Oncomfortabel, gênant en ondraaglijke spanning, maar wel heel erg grappig." />
Asset 14

Ongemak

De meesten van ons proberen het uit alle macht te vermijden, maar sommigen smullen ervan: ongemak. De stilte die tijdens een eerste date valt, de ongepaste opmerking tegen je nieuwe collega, de drie groetzoenen waarvan jij dacht dat het er maar één zou zijn. We zijn sociale wezens, maar waarom is het toch vaak zo fucking moeilijk om met elkaar te zijn?

Ik heb zelf een grote fascinatie voor het exacte moment wanneer de spanning in de lucht komt en alle aanwezigen hevig beginnen te zweten. Het is een heel specifiek ogenblik, dat soms plotseling komt, maar zich vaker langzaam opbouwt en er dan eenvoudigweg is. Dan gaan de blikken naar het plafond en trek je het welbekende hoofd waarbij je je ogen licht open spert, de wenkbrauwen optrekt, door de neus inademt en vervolgens je mondhoeken even naar beneden stuiptrekt. Zo nu en dan besluit ik dat ik er niet aan meedoe, dat ik niet ongemakkelijk ben, dat een stilte niet erg is of dat de opmerking wel meeviel. Ik accepteer de mislukte situatie, als het ware. Maar alsnog voel je het dan je ruggengraat opkruipen en langzaam bouwt de onrust zich op in je buikstreek. Je weet: dit is gênant, ik ben gênant, wij zijn gênant. Dan kies ik ervoor om er dan maar te genieten van deze spanning, die verdomme wel een teken is dat je lééft.

Comedians zijn in feite sociale onderzoekers, met een specialisatie voor ongemak, deels omdat ze dankzij hun beperkte sociale capaciteiten niet anders kunnen. Theo Maassen en Hans Teeuwen gingen weleens onverwachts op bezoek bij een oude schoolvriend met wie ze niet zoveel hadden, puur om dan een uur ongemakkelijk in hun thee te roeren. Daniel Arends zei in een interview op deze site nog: “Alles waar spanning omheen hangt, daar smul ik van. Soms ga je dat dan zelf beginnen, puur om te kijken wat er gebeurt. Dan zijn mensen echt fantastisch, ze reageren allemaal compleet anders.”

Waarom is deze uiterst oncomfortabele manier van zijn, toch zo ongelofelijk grappig om naar te kijken? Is het een soort opluchtingslach van de toeschouwer, of toch een wreed leedvermaak? Er zijn een aantal TV-series die zich specialiseren in dit genre en dat zijn dan ook meteen de allerleukste dingen op aarde. Zo is er The Office, waarbij de Britse versie met Ricky Gervais (sowieso expert van het ongemak) nog meer de spanning opzoekt dan de toch ook sterke Amerikaanse variant met Steve Carrell.

Maar het allerbeste wat er qua ongemak-humor ooit is gemaakt, is Curb Your Enthusiasm. Een quasidocumentaire over Larry David, bedenker en schrijver van Seinfeld, die in zijn nieuwe leven als multimiljonair in Los Angeles nog altijd een New Yorkse joodse neuroot is. David had samen met Jerry Seinfeld al een scherp oog voor sociale ‘dingetjes’ in hun legendarische ‘show about nothing’, waarin ze termen als ‘close talker’, ‘date loophole’, ‘the must-lie situation’ en ‘non-sexual crush’ introduceerden als ware sociologen. Maar in CYE gaat David nog veel verder, met lange geïmproviseerde scènes waarin de acteurs aan de kern van onze sociale regels komen. Het gaat over zaken als ‘the cut off’ (het tijdstip waarna je iemand niet meer op de huistelefoon mag bellen) en vragen als: wanneer je met een stel uit eten bent en zij betalen de rekening, bedank je de vrouw dan, ook als ze niet werkt? Het is feitelijk gezien niet haar geld, toch?

De spil van dit alles is Larry, een onhandige, lompe, onuitstaanbare man die heel vreemde, maar ook logische sociale principes heeft. Hij is een man die zijn geld gaat terugvragen als hij per ongeluk teveel fooi gegeven heeft. Curb Your Enthusiasm is één groot onderzoek naar hoe mensen met elkaar omgaan, zeven hilarische seizoenen lang. Vanwege alle ongemak is het bij vlagen loodzwaar om naar te kijken, maar het werkt verdomde louterend.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

 1

Het model

De hoofdpersoon in dit verhaal van Feico Sobel poseert op een doordeweekse avond naakt voor een schilderklasje in Spijkenisse. De sessie ontaardt in een bizarre erotische nachtmerrie waarin onze verteller zich totaal verliest. Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

:Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Hard//hoofd zoekt twee getalenteerde, assertieve, breed onderlegde beelddenker (x/v/m) die de beeldredactie willen komen versterken! Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Weke delen

Weke delen

Op de laatste dag van de zomervakantie bedenken vier vrienden een ultieme streek om ‘de Pedofiel’ in het dorp te leveren. Maar tussen Reinout en Jordan is iets anders aan de hand. Een coming of age- verhaal van Nelson Morus over vriendschap, angst, en schaamte. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

De kieuwbogen kleuren zalmroze

De kieuwbogen kleuren zalmroze

In de zomer van 2022 voltrok zich een milieuramp in de rivier de Oder. Honderdduizenden dode vissen dreven toen naar het oppervlak van de rivier. Emma Zuiderveen schreef een gedichtenreeks waarin ze de oorzaken en gevolgen van deze ramp op zowel individuele als collectieve schaal onderzoekt. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

De vrouw met de rode haren (ILY)

De vrouw met de rode haren (ILY)

Een verhaal van Ida Blom over de beklemming van verlies en herinnering en het zoeken naar het verleden in het heden. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer