Asset 14

Magisch nootmuskaat

Tijdens de vredesonderhandelingen bij de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1667 ruilden de Nederlanders Manhattan voor nootmuskaat (en Suriname). “Van ruilen komt huilen”, zei mijn oppas, toen ik haar trots de ijzeren knikker liet zien die ik geruild had tegen een zakje mini’s. Ik kende deze uitdrukking niet, maar van het idee dat ik later spijt zou krijgen van deze fantastische transactie (niemand in groep 1 had een ijzeren knikker) kreeg ik tranen in mijn ogen.

Natuurlijk is het nu makkelijk om te zeggen dat ‘we’ Nieuw Amsterdam niet hadden moeten weggeven, maar toentertijd waren exotische kruiden, peper en zout zeer waardevol. Specerijen gaven (bedorven) voedsel smaak en een goed gevuld kruidenrekje aan tafel was hét statussymbool voor elke rijke huisvrouw. Nootmuskaat werd echter niet alleen in het eten gebruikt, het zou ook mystieke krachten hebben. Tijdens de hoogtijdagen van de pest droegen bijgelovige mensen het ter bescherming in een buisje om hun nek. Die krachten waren destijds aannemelijker dan dat de sterke geur van nootmuskaat de ziekteverspreidende vlooien op afstand hield.

In de zeventiende eeuw groeide nootmuskaat alleen op de Banda-eilanden bij Indonesië. Op het kleinste eiland Pulau Run na, was de hele eilandengroep in Nederlandse handen. Het leek dan ook winstgevend om dit rijk begroeide eiland van de Engelsen over te nemen, in ruil voor het moerassige Manhattan. De Nederlanders waren nog zo gewiekst om elk nootmuskaatnootje met limoensap onvruchtbaar te maken, maar dat kon niet voorkomen dat de Engelsen op andere eilanden nieuwe nootmuskaatplantages aanlegden. Weg monopolie. Van dit ruilen kwam dus inderdaad huilen, Manhattan werd daarom maar kwaadschiks heroverd.

Nootmuskaat is een vaste gast in de Hollandse keuken. Toen mijn internationale klasgenoten en ik tijdens de introductiedag van de Rietveld Academie (lang geleden) ieder een bolletje nootmuskaat in zo’n wietzakje kregen, dacht ik eerst nog dat we die avond gezellig stamppot zouden eten. Ik was een ietwat koket meisje uit een middelgroot dorp, mijn lievelingsschilders waren Karel Appel en Dalí, ik had nog nooit gerookt en ik lustte geen bier. De kunstacademie had mij die eerste dag al op zoveel niveaus van mijn sokjes geblazen dat ik me hier onmogelijk nog om kon verbazen.

De coördinator legde ons in kunstacademie-Engels uit wat er van ons als studenten verwacht werd. De spreekwoordelijke box die telkens weer over ons heen gezet zou worden, moesten we kapot trappen. Voldoe nooit aan de opdracht, was het devies voor de komende vier jaar. Als een schilderij gevraagd wordt, maak dan een installatie van opgedroogde verfdruppels of beschilder jezelf. Elke kunstacademiestudent moet een keer naakt, het liefst in het basisjaar, dan heb je dat maar gehad. “Elk materiaal heeft meerdere mogelijkheden, wat je ermee doet bepaalt de waarde”, zei de docent glimlachend. Hij pakte een stukje schuurpapier en raspte daarmee op hoog tempo het nootmuskaatnootje. Daarna bracht hij het papier naar zijn neus en snoof het poeder in een keer op.

Als er iets is wat ik op de kunstacademie geleerd heb, dan is het dat er zoveel dingen zijn die je kunt snuiven. Nootmuskaat is een goeie; je wordt er best wel high van en het is lustopwekkend. Ik begrijp wel waarom Nederland het enige kindje in de klas wilde zijn met een grote berg magische noten. Maar we hebben het aan de Engelsen te danken dat deze biopartydrug tegenwoordig gewoon in de supermarkt ligt. Voor een Hollands prijsje, dat wel.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Faust [working title] (foto door Michel Schnater) door

De opera Faust [working title] doorbreekt de stilte in corona-tijd

Iris Blaak liet zich meevoeren door 'Faust [working title]' van De Nationale Opera en interviewde de makers: Manoj Kamps en Lisenka Heijboer Castañón. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan