Asset 14

Magisch nootmuskaat

Tijdens de vredesonderhandelingen bij de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1667 ruilden de Nederlanders Manhattan voor nootmuskaat (en Suriname). “Van ruilen komt huilen”, zei mijn oppas, toen ik haar trots de ijzeren knikker liet zien die ik geruild had tegen een zakje mini’s. Ik kende deze uitdrukking niet, maar van het idee dat ik later spijt zou krijgen van deze fantastische transactie (niemand in groep 1 had een ijzeren knikker) kreeg ik tranen in mijn ogen.

Natuurlijk is het nu makkelijk om te zeggen dat ‘we’ Nieuw Amsterdam niet hadden moeten weggeven, maar toentertijd waren exotische kruiden, peper en zout zeer waardevol. Specerijen gaven (bedorven) voedsel smaak en een goed gevuld kruidenrekje aan tafel was hét statussymbool voor elke rijke huisvrouw. Nootmuskaat werd echter niet alleen in het eten gebruikt, het zou ook mystieke krachten hebben. Tijdens de hoogtijdagen van de pest droegen bijgelovige mensen het ter bescherming in een buisje om hun nek. Die krachten waren destijds aannemelijker dan dat de sterke geur van nootmuskaat de ziekteverspreidende vlooien op afstand hield.

In de zeventiende eeuw groeide nootmuskaat alleen op de Banda-eilanden bij Indonesië. Op het kleinste eiland Pulau Run na, was de hele eilandengroep in Nederlandse handen. Het leek dan ook winstgevend om dit rijk begroeide eiland van de Engelsen over te nemen, in ruil voor het moerassige Manhattan. De Nederlanders waren nog zo gewiekst om elk nootmuskaatnootje met limoensap onvruchtbaar te maken, maar dat kon niet voorkomen dat de Engelsen op andere eilanden nieuwe nootmuskaatplantages aanlegden. Weg monopolie. Van dit ruilen kwam dus inderdaad huilen, Manhattan werd daarom maar kwaadschiks heroverd.

Nootmuskaat is een vaste gast in de Hollandse keuken. Toen mijn internationale klasgenoten en ik tijdens de introductiedag van de Rietveld Academie (lang geleden) ieder een bolletje nootmuskaat in zo’n wietzakje kregen, dacht ik eerst nog dat we die avond gezellig stamppot zouden eten. Ik was een ietwat koket meisje uit een middelgroot dorp, mijn lievelingsschilders waren Karel Appel en Dalí, ik had nog nooit gerookt en ik lustte geen bier. De kunstacademie had mij die eerste dag al op zoveel niveaus van mijn sokjes geblazen dat ik me hier onmogelijk nog om kon verbazen.

De coördinator legde ons in kunstacademie-Engels uit wat er van ons als studenten verwacht werd. De spreekwoordelijke box die telkens weer over ons heen gezet zou worden, moesten we kapot trappen. Voldoe nooit aan de opdracht, was het devies voor de komende vier jaar. Als een schilderij gevraagd wordt, maak dan een installatie van opgedroogde verfdruppels of beschilder jezelf. Elke kunstacademiestudent moet een keer naakt, het liefst in het basisjaar, dan heb je dat maar gehad. “Elk materiaal heeft meerdere mogelijkheden, wat je ermee doet bepaalt de waarde”, zei de docent glimlachend. Hij pakte een stukje schuurpapier en raspte daarmee op hoog tempo het nootmuskaatnootje. Daarna bracht hij het papier naar zijn neus en snoof het poeder in een keer op.

Als er iets is wat ik op de kunstacademie geleerd heb, dan is het dat er zoveel dingen zijn die je kunt snuiven. Nootmuskaat is een goeie; je wordt er best wel high van en het is lustopwekkend. Ik begrijp wel waarom Nederland het enige kindje in de klas wilde zijn met een grote berg magische noten. Maar we hebben het aan de Engelsen te danken dat deze biopartydrug tegenwoordig gewoon in de supermarkt ligt. Voor een Hollands prijsje, dat wel.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #2 - Fictie en werkelijkheid

Waar ligt de grens tussen fictie en werkelijkheid, en hoe zet je die grens op spanning, zonder dat het saai of aanstellerig wordt? Lees meer

Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Als 'kritische kunstkoerier' neemt Marc Schoorl je mee door de kunstbijlage van zijn favoriete ochtendkrant. Lees meer

Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #1 - Het Proces

In Verf op je Kleren onderzoekt schrijver en documentairemaker Tiemen Hageman alle aspecten van het creatieve proces. Hij gaat in gesprek met allerlei creatieve makers, over hun proces en hoe je dat nou eigenlijk doet, werk maken. In deze eerste aflevering: schrijvers Martijn Brugman en Merlijn Huntjens. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer