Hij laat zien hoe nietig, maar vooral ook lach- en meelijwekkend, we zijn. " /> Hij laat zien hoe nietig, maar vooral ook lach- en meelijwekkend, we zijn. " />
nieuwsbrief
Asset 14

Kossakovsky

Kossakovsky. Alleen zijn naam al is prachtig, het soort naam dat je volledig en luid wil zeggen: Victor Kossakovsky! Je kent hem misschien zonder dat je je daar bewust van bent. Als je dit jaar Zomergasten met Adriaan van Dis hebt gezien: het filmfragment van de koddige blonde peuter die zijn eigen spiegelbeeld eerst slaat en later kusjes geeft, dat was Kossakovsky. Kossakovsky die zijn eigen zoontje filmt (Svyato). Van zo’n simpel onderwerp weet hij al iets confronterends te maken.

Mail

Kossakovsky kijkt anders dan de meeste documentairemakers. Beter. Veel documentairemakers maken openlijk deel uit van het verhaal dat ze proberen te vertellen, ze stellen vragen en geven commentaar ("mensenhandel is afschuwelijk" of "ik heb het zo slecht gehad als kind in die hippiecommune"). Kossakovsky doet dit niet. "Don’t film if you want to say something – just say it or write it. Film only if you want to show something, or you want people to see something," zegt hij.

Voorbeeld. Belovy, een documentaire uit 1993 over een Russisch boerengezin, opent met een oud Russisch mannetje dat zijn neus uit laat likken door zijn hond. Het mannetje geeft daar toelichting bij, eerst vrij schaamteloos, maar al snel met enige vertwijfeling: "Als er snot in m’n neus zit, likt zij het eruit. (…) Haar spuug is vast geneeskrachtig. Dat zegggen ze tenminste. Ze zeggen….Eh….Weet u… [Hij steekt een sigaret op.] Ik zou tegen alle mensen willen zeggen: Laat elkaar met rust. Laat ieder zich op natuurlijke wijze ontwikkelen."

In slechts enkele minuten heeft de man zich laten kennen. Meestal gaat het ietsje trager, dat geeft niet. Kossakovsky heeft de tijd. Hij is de stille toeschouwer die zijn onderwerp op de huid blijft zitten, wat er ook gebeurt. Hij blijft filmen als mensen zwijgen, hij blijft filmen als het ongemakkelijk wordt, als iemand een handeling voor de tigste keer uitvoert.

Als je lang genoeg wacht, weet Kossakovsky, zie je het onverwachte. Soms loopt het allemaal compleet uit de hand: in Belovy wordt de eerdergenoemde man (een nogal lamlendige dronkenlap die de hele film lang heeft lopen mopperen, filosoferen en vloeken) in de laatste minuten fysiek gewelddadig tegen zijn zus, een scène die extra schokkend is doordat Kossakovsky het geluid wegdraait. Maar soms herhalen gedragspatronen zich zo, dat je het idee krijgt door te dringen tot wat fundamenteel menselijk is: de kleine Svyato die, zich hiervan onbewust, laat zien hoezeer narcisme in onze natuur zit ingebakken. Dat gevoel de menselijke conditie te doorgronden, krijg je ook bij het zien van de Sisyphusarbeid aan de straat waarop Kossakovsky uitkijkt in Tishe!.

Kossakovsky doet, steeds weer, wat Terrence Malick met Tree of Life wilde bereiken, maar dan met beduidend meer humor en minder pathetiek: laten zien hoe nietig we zijn, hoe lach- en meelijwekkend, en dat dat niet erg is, omdat we allemaal zo zijn.

Dat doet hij ook weer, spectaculairder dan ooit, in zijn nieuwste film Vivan las Antipodas!. Daarin combineert hij epische, soms onheilspellende natuurbeelden (denk: Koyaanisqatsi) met de man-bijt-hond-achtige dialogen van de mensen die hij volgt aan verschillende kanten van de aarde. Vivan las Antipodas! is een meesterwerk, idioot knap gefilmd, maar je moet tegen een overdaad aan visuele verbanden kunnen (hoeveel die steen in Spanje lijkt op die gestrande walvis in Nieuw-Zeeland, en uitgedoofde lava op een olifantenhuid). Zijn eerdere documentaires zijn subtieler, intiemer. Belovy is een Russische roman in 60 minuten. Ga vooral naar Vivan las Antipodas! in Eye (nog tot 19 september), maar zoek ook naar Kossakovsky’s kleinere werk.

Emy Koopman (1985) is Hard//hoofd-redactielid, literatuurwetenschapper, psycholoog en schrijver. Haar debuutroman Orewoet verscheen in september 2016 bij Prometheus. // emy@hardhoofd.com

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5