Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een bijzondere kunstenaar die zijn uiterste best doet voor doelloze acties: maximale inspanning, minimaal resultaat" /> Hier verschijnt elke dag een tip van een Hardhoofd-redactielid. Vandaag: een bijzondere kunstenaar die zijn uiterste best doet voor doelloze acties: maximale inspanning, minimaal resultaat" />
Asset 14

Francis Alÿs

Schepje voor schepje, millimeter voor millimeter; als je wilt kun je een berg verschuiven. Letterlijk. De kunstenaar Francis Alÿs zocht in Peru, dat aan het begin van dit millenium sociaal-economisch diep in de put zat, vijfhonderd vrijwilligers die hem wilden helpen met het verplaatsen van een behoorlijke duin. Scheppend en zwetend in de zon en het stof verzetten de vrijwilligers flink wat werk. Op de video die ervan gemaakt is doen de beelden soms bijbels aan. Uiteindelijk is de duin tien centimeter verplaatst, een verschil dat vrijwel niemand zal opmerken.

Cuando la fe mueve montañas / When faith moves mountains heet het werk, waarmee Alÿs lijkt te willen vertellen dat de wereld dan wel absurd is, maar dat een mens toch in staat is om iets te doen. Ook al lijkt dat misschien betekenisloos.


Cuanda la fe mueve montañas. Lima, 2002. Privécollectie Francis Alÿs. Video still

Een ander opvallend project was Paradox of Praxis, een wandeling in Mexico-stad waarin Alÿs een groot blok ijs voor zich uitduwt. Na negeneneenhalf uur is er alleen nog een plasje water over. De video die Alÿs ervan maakte, als enige bewijs van zijn wandeling, duurt bijna vijf minuten. Sometimes making something leads to nothing is de ondertitel, om de vluchtigheid van zijn actie nog eens te benadrukken. Is dat dan het enige?


Paradox of praxis. Mexico City, 1997. Privécollectie Francis Alÿs. Foto: Enrique Huerta

‘Maximale inspanning, minimaal resultaat’, een Zuid-Amerikaans motto dat niet alleen op de duinverplaatsing slaat maar zeker ook op de sociaal-economische toestand waar Peru zich in 2002 in bevond. Het illustreert de subtiele manier waarop in het werk van Alÿs vaak meer betekenis zit dan op het eerste gezicht lijkt. Wonderlijk bij het zien van de video is bovendien dat de - toch vrij bizarre - verschijning van een man met een blok ijs weinig verbazing oogst bij de Mexicanen. Het leven en de drukte in Mexico-stad en Alÿs die daar gestaag doorheen schuift, relativeert het individu en zijn streven naar grootse acties tot een mens die ook maar probeert.

Alÿs is geen kluizenaar-achtige kunstenaar die alleen in een studio zijn eigen ideeën verwezenlijkt. Zijn werken bevinden zich altijd in de wereld, of in verhouding tot de wereld. Als Antwerpenaar die ruim vijfentwintig jaar geleden naar Mexico-stad verhuiste, maakt Alÿs (1959) ook boeiende, politieke werken over zijn positie van vreemdeling, over immigratie en landsgrenzen. In The Green Line (Jeruzalem, 2004) liep hij rustig en vastberaden met een lekkend potje groene verf over de lijn die in 1949 was besloten als grens tussen Jordaans en Israëlisch gebied. Een subtiele manier om de partijen te wijzen op de afspraken die ooit zijn gemaakt maar al snel werden genegeerd. Toen Alÿs in 2007 werd uitgenodigd voor een tentoonstelling in de VS stak hij niet gemakkelijk de grens over, maar nam een flinke omweg via Australië, China, Rusland, Alaska en Canada, als commentaar op de problemen waar Mexicanen die naar de VS willen tegenaan lopen.

Het werk van Alÿs bevat altijd meerdere lagen. Speels en serieus, niet ingewikkeld en niet alledaags, en soms doelloos, maar nooit betekenisloos.

Op de website van Francis Alÿs zijn veel video’s te zien en gratis te downloaden.
http://francisalys.com

Van 9 oktober t/m 30 januari is de tentoonstelling Francis Alÿs: A story of deception te zien in Wiels, Brussel.
http://www.wiels.org

Mail

Roos Euwe

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers