Asset 14

En jij?

Als ik vroeger een vriendje belde en zei: “Hoi. Spelen?”, kreeg ik direct daarna van mijn moeder op mijn kop. “Zo doen we dat niet. Je vraagt altijd even ‘Hoe gaat het?’, dat is beleefd.” Haar opvoeding ging verder dan het “Wat zeg je dan?” na het plakje worst bij de slager. Ook als ik een van de ouders aan de lijn kreeg, moest ik een gesprekje voeren met deze vaak verraste volwassene. “En hoe staat het er nu precies voor in de assurantiënbusiness, meneer Bloem?” dreunde ik met mijn piepstem op, terwijl mijn moeder vanuit de keuken goedkeurend knikte.

Ik ben dus Netjes Opgevoed. Ik zorg dat ik zelf niet te lang aan het woord ben. Dan stel ik een oprechte vraag en luister naar het antwoord. Na een tijdje ben ik deze formele regels vergeten en vloeit de conversatie heen en weer, in een prettige en gelijkwaardige uitwisseling. Sociaal zijn is… vragen stellen.

Veel mensen zijn hier niet goed in. Natuurlijk zijn er de opscheppers, die hun monoloog onbaatzuchtig in je gezicht brallen, of andere eikels die het niet uitmaakt in welke menselijke container ze hun saaie levensverhaal kunnen lozen. Sommige volkeren zijn er niet zo goed in. Zo bracht ik van de zomer een week bij een Italiaanse vriend in Napels door. De Italianen zijn enorm gastvrij, maar niet sociaal. Ze zetten een bord met verrukkelijk eten voor je neer, en negeren je de rest van de avond. Ik zat zeven dagen lang als een figurant in een opera te luisteren naar het mooie, maar onbegrijpelijke Italiaans dat overal langs me heen geschreeuwd werd. Engelsen maken goede grappen, maar zullen nooit iets over hun gevoelens vertellen. Scandinaviërs vertellen je pas hun naam bij de zevende afspraak.

Een vriend van onze familie is een echte Kaatsprater: hij gebruikt je als een squashmuur om zijn eigen anekdoteballetje heen en weer te slaan. Hij stelt kaatsvragen: “Ben je weleens in Venezuela geweest?” “Nee.” “Ik wel! Ik was er vorige week, en ik zal je vertellen: nog nooit zulk goed kokossap gedronken.” Dan zijn er nog de Associatiepraters, die geen vragen nodig hebben en in hun eigen monoloog zonder adempauze doorpraten, als een gesprek met zichzelf, doodsbang voor stilte: “Ik zie dat je wijn drinkt - ik kom graag in Frankrijk – de Fransen hebben zich voor het WK geplaatst – ik vind Wesley Sneijder een naar mannetje – Hitler was vegetariër – ik eet niet veel fruit maar vind de geur altijd heel lekker – de Albert Heijn is duurder dan de Aldi maar daar hebben ze geen bonuskaart…” Tot de persoon zich happend naar adem tot de hapjestafel wendt en jou in totale verwarring achterlaat.

"Et tu, Brute?", vroeg Julius Caesar zich af, alvorens hij stierf. Vincenzo Camuccini, "Morte di Cesare", 1798.

Oude mensen zijn een moeilijk geval, omdat ze soms seniel zijn en ook eigenlijk wel recht hebben op een beetje egocentrisme. Maar veel mensen kunnen er echt niets aan doen. Ze zijn verlegen of hebben het simpelweg nooit geleerd. Het is verleidelijk om hen ook te veroordelen, zeker als je Netjes Opgevoed bent. Mijn broertje heeft de neiging om bij het uitblijven van een vraag boos weg te lopen. Maar laten we dat nou eens niet doen. Het is moeilijk om contact met anderen te maken, en als we eenmaal in een gesprek beland zijn, is het voor sommigen nog steeds een kwestie van overleven, van blijven zwemmen tot er eindelijk land in zicht is. Het is helemaal erg als twee van dit soort halve autisten tegenover elkaar komen te staan. Zo hoorde ik eens tijdens een groepsreis op de busbank achter mij een jongen aan een meisje uitleggen hoe een aansteker werkt. Een half uur lang.

Als jij zo iemand bent, dan heb ik simpel advies voor je. Ten eerste: bedenk wat je echt interessant vindt. Als de ander ook niet zo spraakzaam is, kun je gewoon vertellen wat je die dag bezig heeft gehouden. Vervolgens associeer je daar een vraag mee: “Heb jij ook zo’n hekel aan vuilnismannen?” Als het gesprek nu loopt (of de ander sowieso meer initiatief neemt en hij of zij het gesprek begonnen is) en jou een vraag wordt gesteld, antwoord je oprecht. Maar nu komt het. Maak je verhaal niet te lang, en formuleer dan dit simpele zinnetje, de Vraag der Vragen: “En jij?”

Het is de basis van interesse in de ander, naast “Hoe gaat het?”. Let wel op dat je ook echt luistert naar het antwoord, en de vraag niet puur als formaliteit stelt (tenzij je echt een autistische stoornis hebt). Ik zweer je dat je gesprekspartner een warm gevoel vanbinnen zal krijgen na deze eenvoudige geste, je zal aankijken en zal zeggen: “Wat lief dat je dat vraagt.”

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer