tickets
Asset 14

En jij?

Als ik vroeger een vriendje belde en zei: “Hoi. Spelen?”, kreeg ik direct daarna van mijn moeder op mijn kop. “Zo doen we dat niet. Je vraagt altijd even ‘Hoe gaat het?’, dat is beleefd.” Haar opvoeding ging verder dan het “Wat zeg je dan?” na het plakje worst bij de slager. Ook als ik een van de ouders aan de lijn kreeg, moest ik een gesprekje voeren met deze vaak verraste volwassene. “En hoe staat het er nu precies voor in de assurantiënbusiness, meneer Bloem?” dreunde ik met mijn piepstem op, terwijl mijn moeder vanuit de keuken goedkeurend knikte.

Ik ben dus Netjes Opgevoed. Ik zorg dat ik zelf niet te lang aan het woord ben. Dan stel ik een oprechte vraag en luister naar het antwoord. Na een tijdje ben ik deze formele regels vergeten en vloeit de conversatie heen en weer, in een prettige en gelijkwaardige uitwisseling. Sociaal zijn is… vragen stellen.

Veel mensen zijn hier niet goed in. Natuurlijk zijn er de opscheppers, die hun monoloog onbaatzuchtig in je gezicht brallen, of andere eikels die het niet uitmaakt in welke menselijke container ze hun saaie levensverhaal kunnen lozen. Sommige volkeren zijn er niet zo goed in. Zo bracht ik van de zomer een week bij een Italiaanse vriend in Napels door. De Italianen zijn enorm gastvrij, maar niet sociaal. Ze zetten een bord met verrukkelijk eten voor je neer, en negeren je de rest van de avond. Ik zat zeven dagen lang als een figurant in een opera te luisteren naar het mooie, maar onbegrijpelijke Italiaans dat overal langs me heen geschreeuwd werd. Engelsen maken goede grappen, maar zullen nooit iets over hun gevoelens vertellen. Scandinaviërs vertellen je pas hun naam bij de zevende afspraak.

Een vriend van onze familie is een echte Kaatsprater: hij gebruikt je als een squashmuur om zijn eigen anekdoteballetje heen en weer te slaan. Hij stelt kaatsvragen: “Ben je weleens in Venezuela geweest?” “Nee.” “Ik wel! Ik was er vorige week, en ik zal je vertellen: nog nooit zulk goed kokossap gedronken.” Dan zijn er nog de Associatiepraters, die geen vragen nodig hebben en in hun eigen monoloog zonder adempauze doorpraten, als een gesprek met zichzelf, doodsbang voor stilte: “Ik zie dat je wijn drinkt - ik kom graag in Frankrijk – de Fransen hebben zich voor het WK geplaatst – ik vind Wesley Sneijder een naar mannetje – Hitler was vegetariër – ik eet niet veel fruit maar vind de geur altijd heel lekker – de Albert Heijn is duurder dan de Aldi maar daar hebben ze geen bonuskaart…” Tot de persoon zich happend naar adem tot de hapjestafel wendt en jou in totale verwarring achterlaat.

"Et tu, Brute?", vroeg Julius Caesar zich af, alvorens hij stierf. Vincenzo Camuccini, "Morte di Cesare", 1798.

Oude mensen zijn een moeilijk geval, omdat ze soms seniel zijn en ook eigenlijk wel recht hebben op een beetje egocentrisme. Maar veel mensen kunnen er echt niets aan doen. Ze zijn verlegen of hebben het simpelweg nooit geleerd. Het is verleidelijk om hen ook te veroordelen, zeker als je Netjes Opgevoed bent. Mijn broertje heeft de neiging om bij het uitblijven van een vraag boos weg te lopen. Maar laten we dat nou eens niet doen. Het is moeilijk om contact met anderen te maken, en als we eenmaal in een gesprek beland zijn, is het voor sommigen nog steeds een kwestie van overleven, van blijven zwemmen tot er eindelijk land in zicht is. Het is helemaal erg als twee van dit soort halve autisten tegenover elkaar komen te staan. Zo hoorde ik eens tijdens een groepsreis op de busbank achter mij een jongen aan een meisje uitleggen hoe een aansteker werkt. Een half uur lang.

Als jij zo iemand bent, dan heb ik simpel advies voor je. Ten eerste: bedenk wat je echt interessant vindt. Als de ander ook niet zo spraakzaam is, kun je gewoon vertellen wat je die dag bezig heeft gehouden. Vervolgens associeer je daar een vraag mee: “Heb jij ook zo’n hekel aan vuilnismannen?” Als het gesprek nu loopt (of de ander sowieso meer initiatief neemt en hij of zij het gesprek begonnen is) en jou een vraag wordt gesteld, antwoord je oprecht. Maar nu komt het. Maak je verhaal niet te lang, en formuleer dan dit simpele zinnetje, de Vraag der Vragen: “En jij?”

Het is de basis van interesse in de ander, naast “Hoe gaat het?”. Let wel op dat je ook echt luistert naar het antwoord, en de vraag niet puur als formaliteit stelt (tenzij je echt een autistische stoornis hebt). Ik zweer je dat je gesprekspartner een warm gevoel vanbinnen zal krijgen na deze eenvoudige geste, je zal aankijken en zal zeggen: “Wat lief dat je dat vraagt.”

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan