Asset 14

Doorbreek de spiraal

Ik heb een hekel aan optimisten. Een al te positieve voorstelling van zaken leidt onvermijdelijk tot teleurstelling – zie Obama. Mensen die met een brede glimlach beweren dat het leven een grote opeenstapeling van liefde en vreugde is, zijn blind voor de realiteit. Het is een terugkerende discussie tussen mijn vriendin en mij. Als we tijdens een wandeling de weg kwijt raken, ziet zij het van de zonnige kant: dit is goed voor onze conditie, het is een mooie dag, we vinden de weg wel terug. Voor mij is dat een naïeve ontkenning van de feiten, die het alleen maar moeilijker maakt om het probleem op te lossen. Ik benoem liever de kloterigheid van de situatie met een grap (“Ik heb nu al zo’n medelijden met de andere wandelaars die onze levenloze lichamen morgenochtend zullen vinden!”) en ga er vanuit dat het allemaal nog wat erger wordt. Dan kan het alleen maar meevallen.

Dit is een misvatting. Een van de grootste problemen van ons mensenbestaan is het bestaan van negatieve spiralen. Negativiteit leidt altijd tot meer negativiteit. Het is nooit zo dat haat liefde tot gevolg heeft – hooguit agressieve seks. Woede zorgt - WEES GODVERDOMME TOCH EENS REDELIJK - voor méér woede. Angst is een self-fulfilling prophecy: doordat je bang voor reigers bent, kun je geen voet buiten de deur zetten of daar zit weer zo’n roeipotig monster vervaarlijk naar je te staren, vanaf het dak aan de overkant van de straat. In het geval van positieve gevoelens kan hetzelfde proces plaatsvinden (smile and the whole world smiles with you) maar net zo vaak het tegenovergestelde: vrolijkheid leidt tot irritatie, kalmte leidt tot jaloezie, liefde leidt tot haat.

Hersenonderzoek heeft aangetoond dat ons brein een voorkeur voor negativiteit heeft, zo schrijft Jonathan Haidt in The Happiness Hypothesis (2006). Voor negatieve ervaringen bestaat er zelfs een snelkoppeling, de amygdala, die een directe verbinding met ons ‘vermijdingssysteem’ heeft. Positieve ervaringen worden langzamer verwerkt, en minder snel in ons geheugen opgeslagen. Evolutionair gezien is dit logisch: gevaar dient direct vermeden te worden om te overleven, positiviteit kan wel even wachten. Een lieve e-mail heeft minder prioriteit dan een moordlustige clown.

De wereld lijkt eenzelfde zwak voor het kwaad te hebben. Je kunt er uren over doen om een grote taart te bakken, terwijl er maar één subtiele armbeweging nodig is om hem op de grond te gooien. Het is veel makkelijker om boos op je huisgenoot te zijn omdat hij de afwas weer eens heeft gebruikt om een enorme maquette van een futuristische stad te bouwen, dan een gesprek erover te beginnen. Het is fijn om liggend in je bed de wereld te haten, en het kost veel minder energie dan naar je werk gaan of een meisje om haar nummer vragen. Het negatieve is de meest voor de hand liggende keuze, in elke situatie weer. Deze gedachte is, vanzelfsprekend genoeg, verdomde deprimerend.

Dit is natuurlijk niet het hele verhaal. Anders zou je dit stukje niet hebben kunnen lezen, omdat je buren je ogen zouden hebben gebruikt als soepballen nadat je ze raar aankeek op de gang. Hoor daar, het engelengezang! Er is ook nog het Goede! Het positieve vergt moed omdat het tegennatuurlijk is, en wat is er menselijker dan het negeren van onze biologische impulsen? Wij kunnen de negatieve spiraal doorbreken. Niet door onrealistisch optimisme, maar door soms over onze eerste terughoudende neiging heen te stappen. Door je fout toe te geven, ondanks dat je boos bent. Door een verdrietig persoon een knuffel te geven, ook al vind je diegene niet zo aardig en stinkt hij of zij een beetje. Door dit stukje gewoon uit te lezen, terwijl het nu wel iets te sentimenteel wordt, naar jouw smaak. Doe het.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Faust [working title] (foto door Michel Schnater) door

De opera Faust [working title] doorbreekt de stilte in corona-tijd

Iris Blaak liet zich meevoeren door 'Faust [working title]' van De Nationale Opera en interviewde de makers: Manoj Kamps en Lisenka Heijboer Castañón. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan