Asset 14

Doorbreek de spiraal

Ik heb een hekel aan optimisten. Een al te positieve voorstelling van zaken leidt onvermijdelijk tot teleurstelling – zie Obama. Mensen die met een brede glimlach beweren dat het leven een grote opeenstapeling van liefde en vreugde is, zijn blind voor de realiteit. Het is een terugkerende discussie tussen mijn vriendin en mij. Als we tijdens een wandeling de weg kwijt raken, ziet zij het van de zonnige kant: dit is goed voor onze conditie, het is een mooie dag, we vinden de weg wel terug. Voor mij is dat een naïeve ontkenning van de feiten, die het alleen maar moeilijker maakt om het probleem op te lossen. Ik benoem liever de kloterigheid van de situatie met een grap (“Ik heb nu al zo’n medelijden met de andere wandelaars die onze levenloze lichamen morgenochtend zullen vinden!”) en ga er vanuit dat het allemaal nog wat erger wordt. Dan kan het alleen maar meevallen.

Dit is een misvatting. Een van de grootste problemen van ons mensenbestaan is het bestaan van negatieve spiralen. Negativiteit leidt altijd tot meer negativiteit. Het is nooit zo dat haat liefde tot gevolg heeft – hooguit agressieve seks. Woede zorgt - WEES GODVERDOMME TOCH EENS REDELIJK - voor méér woede. Angst is een self-fulfilling prophecy: doordat je bang voor reigers bent, kun je geen voet buiten de deur zetten of daar zit weer zo’n roeipotig monster vervaarlijk naar je te staren, vanaf het dak aan de overkant van de straat. In het geval van positieve gevoelens kan hetzelfde proces plaatsvinden (smile and the whole world smiles with you) maar net zo vaak het tegenovergestelde: vrolijkheid leidt tot irritatie, kalmte leidt tot jaloezie, liefde leidt tot haat.

Hersenonderzoek heeft aangetoond dat ons brein een voorkeur voor negativiteit heeft, zo schrijft Jonathan Haidt in The Happiness Hypothesis (2006). Voor negatieve ervaringen bestaat er zelfs een snelkoppeling, de amygdala, die een directe verbinding met ons ‘vermijdingssysteem’ heeft. Positieve ervaringen worden langzamer verwerkt, en minder snel in ons geheugen opgeslagen. Evolutionair gezien is dit logisch: gevaar dient direct vermeden te worden om te overleven, positiviteit kan wel even wachten. Een lieve e-mail heeft minder prioriteit dan een moordlustige clown.

De wereld lijkt eenzelfde zwak voor het kwaad te hebben. Je kunt er uren over doen om een grote taart te bakken, terwijl er maar één subtiele armbeweging nodig is om hem op de grond te gooien. Het is veel makkelijker om boos op je huisgenoot te zijn omdat hij de afwas weer eens heeft gebruikt om een enorme maquette van een futuristische stad te bouwen, dan een gesprek erover te beginnen. Het is fijn om liggend in je bed de wereld te haten, en het kost veel minder energie dan naar je werk gaan of een meisje om haar nummer vragen. Het negatieve is de meest voor de hand liggende keuze, in elke situatie weer. Deze gedachte is, vanzelfsprekend genoeg, verdomde deprimerend.

Dit is natuurlijk niet het hele verhaal. Anders zou je dit stukje niet hebben kunnen lezen, omdat je buren je ogen zouden hebben gebruikt als soepballen nadat je ze raar aankeek op de gang. Hoor daar, het engelengezang! Er is ook nog het Goede! Het positieve vergt moed omdat het tegennatuurlijk is, en wat is er menselijker dan het negeren van onze biologische impulsen? Wij kunnen de negatieve spiraal doorbreken. Niet door onrealistisch optimisme, maar door soms over onze eerste terughoudende neiging heen te stappen. Door je fout toe te geven, ondanks dat je boos bent. Door een verdrietig persoon een knuffel te geven, ook al vind je diegene niet zo aardig en stinkt hij of zij een beetje. Door dit stukje gewoon uit te lezen, terwijl het nu wel iets te sentimenteel wordt, naar jouw smaak. Doe het.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer