tickets
Asset 14

De beste Jezus

Elk jaar ben ik weer blij als het Pasen is. Ik heb namelijk een paastraditie. Chocoladekonijnen, kuikentjes en kerkdiensten kunnen me gestolen worden, The Passion is me te hysterisch en de Matthäus Passion te gedragen, maar voor Jesus Christ Superstar (1973) kun je me midden in de Goede Vrijdagnacht wakker maken.

Veel mensen hebben een aversie tegen musicals. Dat is begrijpelijk: er verschijnt een hoop troep binnen het genre en het feit dat men in musicals voortdurend in zingen uitbarst is natuurlijk niet geheel in lijn met de alledaagse werkelijkheid. Maar Jesus Christ Superstar is niet zomaar een musical, het is een briljante musical – nog los van de muziek, hoe slim het muzikaal ook in elkaar zit. Vijf redenen waarom Jesus Christ Superstar, en dan in het bijzonder de verfilming uit 1973 (er is ook een anarchistische punkversie uit 2000, met een Jezus die eruitziet als Tarzan en de Britse komiek Rik Mayall als Herodes), geniaal is:

1. De vertelling

Tekstschrijver Tim Rice heeft hier werkelijk zichzelf overtroffen. De keuze om vooral het perspectief van Judas te belichten (decennia voordat het evangelie van Judas vertaald werd) is een prachtvondst.  De kwaaie peren in het verhaal van de terechtstelling van Jezus – Judas Iscariot, de farizeeën, Herodes en Pontius Pilatus – worden geen van allen neergezet als complete slechteriken. Zij zijn schakels binnen een plot dat van tevoren door God is uitgedacht. Allen hebben zij zo hun twijfels bij hun rol in het geheel, en hoe duidelijker het wordt hoe het met Jezus zal aflopen, hoe sterker die twijfels worden. Hierdoor heeft het stuk een enorme tragische intensiteit.

2. De stemmen

Ik wil hier geen technisch verhaal van maken over bassen en tenoren, maar het is indrukwekkend hoezeer de toonhoogtes van de verschillende stemmen uiteenlopen. Het mooist hoor je dat bij de farizeeën Kajafas en Annas. Bij de casting is bovendien nagedacht over de klank van de stemmen. De warmte van Carl Andersons stem accentueert de menselijkheid van Judas, terwijl Pilatus juist als uitermate decadent overkomt doordat Barry Dennen (toch echt een Amerikaan) zingt in een Brits accent met een slepende, geniepige intonatie. En het belangrijkst: Ted Neeleys ontroerend schorre stem, die door merg en been gaat als hij krijsend uithaalt.

3. Ted Neeley

Ted Neeley, wat een held. Niemand die kan kermen zoals hij. Ted Neeley is de perfecte belichaming van Jezus zoals we hem graag zien: als ernstige hippie. Neeleys blik – half verscholen onder hangende oogleden – en dunne lippen drukken tegelijkertijd een onpeilbaar lijden en een verbeten gelatenheid uit (dat tweede lijkt onmogelijk, maar Neeley doet het). En dan dat sluike blonde haar, die fragiele bouw; je zou niet zeggen dat dit een geboren Texaan is. Neeley heeft zijn leven gewijd aan het spelen van Jezus. “He has been Jesus on stage longer than Jesus has been on earth”, werd er gegrapt bij een televisie-item over Neeleys farewell tour uit 2006. Een echt vaarwel was dat niet, ter ere van het veertig-jarige jubileum is de inmiddels 69-jarige Neeley gewoon weer op tournee gegaan om liedjes uit de musical te zingen.

4. De humor

Als ik over Jesus Christ en humor begin, denk je vast aan de scène waarin een vadsige Herodes Jezus uitdaagt over zijn zwembad te lopen terwijl Jezus Herodes’ dansjes met getergde verveling gadeslaat. Dat is wat platte humor, er zijn veel subtielere lachmomenten. Die ontstaan door verwijzingen naar de Bijbel en doordat de hedendaagse tijd door de opmerkingen heensijpelt. Het concept van de ‘superstar’ wordt consequent doorgevoerd. “Where do we start with a man who is bigger, than John was when John did his baptism-thing?”, vraagt één van de farizeeën zich af, als de priesters elkaar spreken over het vraagstuk Jezus (“this Jesus-mania”). “One thing I’ll say for him, Jesus is cool”, geeft een ander toe. “Christ, you know I love you, did you see I waved? I believe in you and God, so tell me that I’m saved”, zingt een overdreven enthousiaste Simon samen met de andere Jezus-fans. Maar er is bijvoorbeeld ook het cynisme van Pilatus.

5. Pilatus

Pilatus verdient zijn eigen punt. Het is een bescheiden, maar cruciale rol, bestaande uit drie geladen scènes die samen een compleet verhaal vertellen. In de eerste scène zien we Pilatus van zijn gevoelige kant: hij heeft een droom gehad waarin een man aan hem verschijnt die een grote indruk op hem maakt, maar voor wiens dood hij door miljoenen mensen verantwoordelijk wordt gehouden. In de tweede scène staat Pilatus oog in oog met de man uit zijn droom, al is het onduidelijk in hoeverre hij dit zelf beseft. Hij stuurt hem weg, naar Herodes, maar even later (scène drie) staat Jezus opnieuw voor hem.

‘Trial before Pilate’ (Jesus Christ Superstar, 1973)

De dynamiek tussen de verschillende actoren in deze derde scène is weergaloos: Jezus staat geketend en weerloos voor de rijk uitgedoste Romein, terwijl het volk schreeuwt om zijn kruisiging, maar Jezus is hier de machtigste. Hij is rustig, zelfs als hij wordt gemarteld, want hij weet dat dit moet gebeuren. Pilatus, ondertussen, wordt verscheurd. Hij ziet geen reden om deze man, die hij “misguided martyr” en “innocent puppet” noemt, te veroordelen, maar het volk blijft hem aansporen. “We have no king but Ceasar, crucify him!”, roepen zij. Waarop Pilatus zich verweert met cynisme: “Well, this is new! Respect for Caesar? ‘Till now this has been noticeably lacking! Who is this Jesus? Why is he different? You Jews produce messiahs by the sackful.” Pilatus sputtert nog tegen, maar de uitkomst, weten wij, en hij wellicht ergens ook, is onvermijdelijk.

Ik kan zo nog vijf andere punten verzinnen, maar dat houdt je maar af van wat je nu eigenlijk wilt gaan doen: Jesus Christ Superstar kijken.

Mail

Emy Koopman (1985) is Hard//hoofd-redactielid, literatuurwetenschapper, psycholoog en schrijver. Haar debuutroman Orewoet verscheen in september 2016 bij Prometheus. // emy@hardhoofd.com

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan